CÔNG
NGHỀ
TẾ BÀO
CÔNG
NGHỀ
TẾ
ĐỘNG
VẬT VÀ
BÀO
ĐỘNG
VẬT
TỰU
VÀTHÀNH
THÀNH
TỰU
Chuyên Đề Học Tập Sinh Học 10

Tìm hiểu chung
Các giai đoạn Ứng dụng công
chung của công
nghệ tế bào
nghệ tế bào
động vật
động vật

Thành tựu của
công nghệ tế
bào động vật

01

Các giai đoạn chung
của công nghệ tế
bào động vật

Quy trình chung
Giai
đoạn 1
CHUẨN
BỊ

Giai
đoạn 2
Nuôi
cấy

Giai
đoạn 3
Thu
nhận

Mẫu nuôi

Nuôi cấy sơ
cấp

Sinh khối

Thiết bị, dụng
cụ, hoá chất
Môi trường
nuôi cấy

Nuôi cấy thứ
cấp
Nuôi cấy tế
bào trên giá
thể 3D

Mô cơ quan

Giai đoạn 1:
chuẩn bị

Mẫu nuôi

Tế bào Cơ quan

Mô

Giai đoạn 1: chuẩn bị

Mẫu nuôi
 Mẫu nuôi phải được
thu nhận từ cơ thể
động vật sạch bằng
phương pháp cơ
học

Tế bào Cơ quan

Mô

Giai đoạn 1: chuẩn bị

Mẫu nuôi
 Mẫu nuôi phải được
thu nhận từ cơ thể
động vật sạch bằng
Tế bào Cơ quan Mô
phương pháp cơ
học
Để thu nhận tế bào, cần xử lí các mẫu mô bằng enzyme

Giai đoạn 1: chuẩn bị

Mẫu nuôi
 Mẫu nuôi phải được thu
nhận từ cơ thể động vật sạch
bằng phương pháp cơ học Tế

bào Cơ quan

Mô

 Để thu nhận tế bào, cần xử lí các mẫu mô bằng enzyme
 Mẫu nuôi sau khi được thu cần cắt bỏ phần mô chết
và phần thừa, ức chế hoặc tính của enzyme ngay
sau khi tách mẫu nuôi

Giai đoạn 1: chuẩn bị

Thiết bị, dụng cụ, hoá chất

Nồi hấp
khử
trùng

Giai đoạn 1: chuẩn bị

Thiết bị, dụng cụ, hoá chất

Nồi hấp
khử
trùng

Tủ sấy

Giai đoạn 1: chuẩn bị

Thiết bị, dụng cụ, hoá chất

Nồi hấp
khử
trùng

Tủ sấy

Tủ ấm

Giai đoạn 1: chuẩn bị

Thiết bị, dụng cụ, hoá chất

Nồi hấp
khử
trùng

Tủ sấy

Tủ ấm

Tủ mát

Giai đoạn 1:
chuẩn bịThiết bị, dụng cụ, hoá chất

Nồi
hấp
khử
trùng

Tủ sấy

Tủ ấm Tủ mát Tủ lạnh

Giai đoạn 1: chuẩn bị

Thiết bị, dụng cụ, hoá chất

Nồi hấp
khử
trùng

Tủ sấy

Tủ ấm

Tủ mát

Tủ lạnhBình nitro lỏng

Giai đoạn 1: chuẩn bị

Thiết bị, dụng cụ, hoá chất

Nồi hấp
khử
trùng

Tủ sấy

Tủ ấm

Buồng thao tác

Tủ mát

Tủ lạnhBình nitro lỏng

Giai đoạn 1: chuẩn bị

Thiết bị, dụng cụ, hoá chất

Nồi hấp
khử
trùng

Tủ sấy

Tủ ấm

Tủ mát

Buồng thao tác Máy lắc vortex

Tủ lạnhBình nitro lỏng

Giai đoạn 1: chuẩn bị

Thiết bị, dụng cụ, hoá chất

Nồi hấp
khử
trùng

Tủ sấy

Tủ ấm

Tủ mát

Tủ lạnhBình nitro lỏng

Buồng thao tác Máy lắc vortex Máy khuấy từ

Giai đoạn 1: chuẩn bị

Thiết bị, dụng cụ, hoá chất

 Các dụng cụ sử dụng trong nuôi cấy tế bào
động vật cần đảm bảo điều kiện vô trùng

Giai đoạn 1: chuẩn bị

Môi trường nuôi cấy
 Hầu hết môi trường nuôi cấy tế bào động vật đều chứa
huyết thanh

Huyết
thanh

Giai đoạn 1: chuẩn bị

Môi trường nuôi cấy
 Hầu hết môi trường nuôi cấy tế bào động vật đều chứa
huyết thanh
Tại sao huyết thanh
đóng vai trò quan
trọng trong nuôi cấy
tế bào động vật ?

Huyết
thanh

Giai đoạn 1: chuẩn bị

Môi trường nuôi cấy
 Hầu hết môi trường nuôi cấy tế bào động vật đều chứa
huyết thanh

Huyết
thanh

Cung cấp các yếu tố tăng trưởng, kết
dính tế bào, hormone, chất hữu cơ,
các chất khoáng
Kích thích sự phục hồi các mô bị
tổn thương, chống oxi hoá

Giai đoạn 1: chuẩn bị

Môi trường nuôi cấy
 Hầu hết môi trường nuôi cấy tế bào động vật đều chứa
huyết thanh

Huyết
thanh

• Các môi trường thường dùng để
nuôi cấy
 Môi trường BME
 Môi trường MEM
 Môi trường F12 – DMEM ( 1:1 )

Giai đoạn 2: nuôi cấy
Có những phương
pháp nào được
dùng để nuôi cấy tế
bào động vật ?

Giai đoạn 2: nuôi cấy
Có những phương
pháp nào được
• Các phương pháp được dùng để dùng để nuôi cấy tế
bào động vật ?
nuôi cấy tế bào động vật là:

 Nuôi cấy sơ cấp
 Nuôi cấy thứ cấp
 Nuôi cấy tế bào trên giá thể 3D

Giai đoạn 2: nuôi cấy

 Nuôi cấy sơ cấp

• Có 2 kiểu nuôi cấy sơ
cấp:
 Nuôi cấy tế bào đơn
 Nuôi cấy mảnh mô

Giai đoạn 2: nuôi cấy

 Nuôi cấy sơ cấp

• Có 2 kiểu nuôi cấy sơ
cấp:
 Nuôi cấy tế bào đơn
 Nuôi cấy mảnh mô

Thu nhận tế bào

Mẫu mô

từ mẫu mô

Các tế bào
phân chia

Cấy các tế bào
vào đĩa nuôi

Nuôi cấy sơ cấp

Giai đoạn 2: nuôi cấy

 Nuôi cấy thứ cấp

Mẫu mô

Thu nhận tế
bào
từ mẫu mô

Các tế bào
phân chia

Cấy các tế bào
vào đĩa nuôi

Nuôi cấy sơ cấp

Cấy chuyển
Nuôi cấy thứ
cấp

illustration

Giai đoạn 2: nuôi
cấy
 Nuôi cấy trên giá thể 3D

y
ấ
c
i
ô
u
n
ể
h D
t
3
Giá

Thu nhận

Tạo khối
tế bào

Mẫu mô

Giai đoạn 3: thu nhận
 Sản phẩm của quá trình nuôi cấy tế bào động vật

Sinh khối tế
bào

Cơ quan

Mẫu mô

Giai đoạn 3: thu nhận
 Sản phẩm của quá trình nuôi cấy tế bào động vật

Sinh khối tế
bào

Cơ quan

Mẫu mô

Những sản phẩm ấy
được dung để làm
gì nhỉ ?

Giai đoạn 3: thu nhận
 Sản phẩm của quá trình nuôi cấy tế bào động
vật được sử dụng trong việc :
Sản xuất kháng thể, vaccine, enzyme
Nghiên cứu sự phát triển của động
vật
Nghiên cứu sự biểu hiện gen
Cấy ghép vào cơ thể

02

Ứng dụng công
nghệ tế bào
động vật

Cấy truyền phôi động vật

 Là kỹ thuật chia cắt phôi động vật thành
nhiều phôi rồi cấy các phôi vào tử cung
của các con cái khác nhau, nhờ đó tạo ra
được nhiều con vật có kiểu gene giống
nhau

Cấy truyền phôi động vật
 Là kỹ thuật chia cắt phôi động vật thành nhiều phôi rồi cấy các
phôi vào tử cung của các con cái khác nhau, nhờ đó tạo ra
được nhiều con vật có kiểu gene giống nhau



Cấy truyền phôi động
vậtchia cắt phôi động vật thành nhiều phôi rồi cấy các
Là kỹ thuật

phôi vào tử cung của các con cái khác nhau, nhờ đó tạo ra
được
nhiều
con vật có kiểu gene giống nhau
Tại
sao
cấy

truyền phôi lại
cho các cá thể ở
đời con giống
nhau về kiểu
gene

Cấy truyền phôi động vật
 Là kỹ thuật chia cắt phôi động vật thành nhiều phôi rồi cấy các
phôi vào tử cung của các con cái khác nhau, nhờ đó tạo ra
được nhiều con vật có kiểu gene giống nhau

 Vì các cá thể con đều có nguồn gốc từ
một phôi ban đầu nên chúng có kiểu
gen giống nhau

Cấy truyền phôi động vật
 Kỹ thuật cấy truyền phôi động vật gồm có 6 bước:
Chọn vật cho
phôi

Tạo chu kỳ động dục
cho vật cho và vật nhận phôi

1

3
2

Chọn vật nhận
phôi

Tách phôi

5
4
Thu hoạch phôi

6
Cấy phôi

Cấy truyền phôi động vật

1

Chọn vật cho phôi

2

Chọn vật nhận phôi
Tạo chu kỳ động dục
cho vật cho và vật nhận phôi
Thu hoạch phôi

3
4
5

Tách phôi

6

Cấy phôi

Cấy truyền phôi động
vật

1 Chọn vật cho
phôi

2 Chọn vật nhận phôi
Tạo chu kỳ động dục
3 cho vật cho và vật nhận phôi
4 Thu hoạch phôi
5 Tách phôi
6 Cấy phôi

Cấy truyền phôi động vật
1 Chọn vật cho phôi
2 Chọn vật nhận phôi
3

Tạo chu kỳ động dục
cho vật cho và vật nhận phôi

4 Thu hoạch phôi
5 Tách phôi
6 Cấy phôi

 Đặt điểm di truyền tốt nhất
 Đặt tính sinh sản tốt

Cấy truyền phôi động
vật

1 Chọn vật cho

2

phôi

Chọn vật
nhận
phôi
Tạo
chu kỳ
động dục

3 cho vật cho và vật
phôi
4Thunhận
hoạch
phôi
5 Tách phôi
6 Cấy phôi

Làm nhiệm vụ mang
thai hộ

Cấy truyền phôi động
vật

1 Chọn vật cho

2

phôi

Chọn vật
nhận
phôi
Tạo
chu kỳ
động dục

3 cho vật cho và vật
phôi
4Thunhận
hoạch
phôi
5 Tách phôi
6 Cấy phôi

Làm nhiệm vụ mang
thai
hộ
Lựa chọn vật
nhận phôi cần
lưu ý những yếu
tố nào ?

Cấy truyền phôi động vật
1 Chọn vật cho phôi

2 Chọn vật nhận phôi
3

Tạo chu kỳ động dục
cho vật cho và vật nhận phôi

4 Thu hoạch phôi
5 Tách phôi
6 Cấy phôi

Làm nhiệm vụ mang thai hộ
Lựa chọn vật nhận
phôi cần lưu ý
những yếu tố nào ?

 Không mang bệnh tật
 Sinh trưởng, phát triển, sinh lý sinh
sản tốt

Cấy truyền phôi động vật
1 Chọn vật cho phôi

Xác định ngày biểu hiện động dục

2 Chọn vật nhận phôi
Chọn ngày gây rụng trứng ở vật cho
Tạo chu kỳ động dục
phôi
3 cho vật cho và vật nhận phôi
Gây động dục đồng pha ở vật
4 Thu hoạch phôi
nhận phôi
5 Tách phôi
6 Cấy phôi

Cấy truyền phôi động vật
Xác định ngày biểu
hiện động dục
2 Chọn vật nhận phôi
Chọn ngày gây rụng
Tạo chu kỳ động dục
3 cho vật cho và vật nhận phôi trứng ở vật cho phôi
Gây động dục đồng pha
4 Thu hoạch phôi
ở vật nhận phôi
5 Tách phôi
Tại sao phải gây
động dục cùng
6 Cấy phôi
pha ở vật cho với
vật nhận phôi ?
1 Chọn vật cho phôi

Cấy truyền phôi động vật
1 Chọn vật cho phôi

Xác định ngày biểu hiện động dục

2 Chọn vật nhận phôi
Tạo chu kỳ động dục Chọn ngày gây rụng trứng ở vật cho phôi
3 cho vật cho và vật nhận
Gây động dục đồng pha ở vật
phôi
4 Thu hoạch phôi
nhận phôi
 Đảm bảo các cá thể có sự chin tình dục
5 Tách phôi
6 Cấy phôi

cùng lúc, vật cho phôi có khả năng tạo
trứng, vật nhận phôi có khả năng mang
thai

Cấy truyền phôi động vật
1 Chọn vật cho phôi
2 Chọn vật nhận phôi
3

Tạo chu kỳ động dục
cho vật cho và vật nhận phôi

4 Thu hoạch phôi
5 Tách phôi
6 Cấy phôi

Gây
rụng
trứ

ng

Rửa Ống
dẫn trứng

Phối giống

Cấy truyền phôi động vật
1 Chọn vật cho phôi
2 Chọn vật nhận phôi
3

Tạo chu kỳ động dục
cho vật cho và vật nhận
phôi

4 Thu hoạch phôi
5 Tách phôi
6 Cấy phôi

Ph
ôi

 Kích thước đảm bảo
 Dạng hình cầu
 Nguyên vẹn
 Các tế bào xếp đều nhau
 Có sự liên kết chặt chẽ
và có độ sáng đều giữa
các phần

Cấy truyền phôi động
vật

1 Chọn vật cho

Các tế bào
riêng lẻ

phôi
Chọn
vật nhận
2
Tạo phôi
chu kỳ động dục
3
cho vật cho và vật
phôi
4Thunhận
hoạch
phôi

5 Tách phôi
6 Cấy phôi

Ph
ôi

Phôi
mới

Nuôi cấy phôi
trong môi trường
dinh dưỡng

Cấy truyền phôi động vật
1 Chọn vật cho

phôi
Chọn
vật nhận
2
Tạo phôi
chu kỳ động dục
3 cho vật cho và vật
phôi
hoạch
phôi
4Thunhận

5 Tách phôi

6Cấy phôi