Bài 33
CẢM ỨNG Ở SINH VẬT VÀ TẬP
TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

Điều gì xảy ra nếu ta dùng
tay tác động một lực vào
lá cây trinh nữ đang xòe
ra?

Mời các em xem đoạn video sau

NỘI DUNG BÀI HỌC
01. CẢM ỨNG VÀ VAI TRÒ CỦA CẢM ỨNG
02. TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

I. CẢM ỨNG VÀ VAI TRÒ CỦA CẢM
ỨNG Ở SINH VẬT

1. Cảm ứng ở sinh vật là gì

QUAN SÁT HÌNH ẢNH

a. Phản ứng của cây đối với ánh
sáng chiếu từ một phía

b. Phản ứng của rễ cây đối với
nguồn nước

d. Phản ứng của gà con đối với tiếng
kêu của gà mẹ
c. Phản ứng của cơ thể người
đối với nhiệt độ

e. Phản ứng của thân cây trầu bà với
giá thể

QUAN SÁT HÌNH ẢNH

Bảng33.1
Hình

a

Kích thích

Ánh sáng

Phản ứng
Ngọn cây hướng về phía có ánh sáng

b

Nước

Rễ cây hướng đến phía nguồn nước

c

Nhiệt độ thấp/cao

Run rẩy/ toát mồ hôi

d

Tiếng gà mẹ

Gà con chạy đến nơi có gà mẹ

e

Giá thể

Cây bám vào giá thể

Tất cả những phản ứng trên của sinh vật được gọi là cảm ứng ở
sinh vật

Cảm ứng ở thực vật
Chạm tay vào
cây xấ
u hổ
Tác nhân: lực của
ngón tay
Phản ứng: Lá cây
cụp lại

Cảm ứng ở động vật
Trời lạnh
người nổ
i da
Tác
gà nhân:
nhiệt độ thấ
p
Phản ứng: Nổ
i
da gà

Theo em cảm ứng là
gì?

Kết luận: Cảm ứng
là phản ứng của
sinh vật đối với các
kích thích đến từ
môi trường

I. CẢM ỨNG VÀ VAI TRÒ
CỦA CẢM ỨNG Ở SINH VẬT

2. Vai trò của cảm ứng

Nếu sinh vật không
có phản ứng đối với
các kích thích đến từ
môi trường thì điều
gì sẽ xảy ra?

Vai trò của cảm ứng đối với sinh vật?

Kết luận: Cảm ứng giúp sinh vật thích nghi
với những thay đổi của môi trường để
tồn tại và phát triển.

II. TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

1. Tập tính là gì

Quan sát hình ảnh sau

Đặt tên cho các tập tính của động vật trong hình

Tập tính di cư

Tập tính săn mồi/ kiếm ăn

Tập tính bầy đàn

Tập tính chăm sóc con non

Em hiểu tập tính là gì?

Kết luận: Tập tính là một
chuỗi những phản ứng
trả lời kich thích đến từ
môi trường bên trong
hoặc bên ngoài.

Có 2 loại tập tính

Tập tính bẩm sinh

Tập tính học được

20

Các tập tính thường
gặp

II. TẬP TÍNH Ở ĐỘNG VẬT

2. Vai trò của tập tính

Hoàn thành bảng 33.2
Tập tính ở động vật

Tác dụng đối với động vật

Mèo bắt chuột thường rình mồi, vồ mồi, vờn mồi

Giúp mèo bắt được chuột (kiếm được
thức ăn).
Chim công đực thường múa, khoe bộ lông sặc sỡ
Giúp công đực thu hút được công cái để
để quyến rũ con cái vào mùa sinh sản
thực hiện giao phối, duy trì nòi giống.
Chim én di cư về phương nam vào cuối mùa thu
Chó sói thường đánh dấu lãnh thổ bằng nước
tiểu
Trâu rừng thường sống theo đàn

Tập thể dục buổi sáng ở người

Giúp chim én tìm được môi trường mới thuận
lợi hơn (ấm hơn, có nhiều thức ăn hơn).
Giúp chó sói bảo vệ được vùng lãnh thổ (thức ăn,
bạn tình,…) của bản thân, tránh việc cạnh tranh
cùng loài.
Giúp trâu rừng hỗ trợ nhau khi gặp nguy hiểm hoặc
điều kiện không thuận lợi, đảm bảo sự tồn tại của
loài.

Giúp nâng cao sức khỏe cho bản thân.

Vai trò của tập tính là gì?

Kết luận: Tập tính giúp
động vật thích ứng với
môi trường để tồn tại và
phát triển

LẬP KẾ HOẠCH HÌNH
THÀNH THÓI QUEN
TỐT CHO BẢN THÂN

Hình

Bảng 33.1

Kích thích

Phản ứng

a

Ánh sáng

Ngọn cây hướng về
phía có ánh sáng

b

Nước

Rễ cây hướng đến
phía nguồn nước

c

Nhiệt độ thấp/cao

Run rẩy/ toát mồ hôi

d

Tiếng gà mẹ

Gà con chạy đến nơi
có gà mẹ

e

Giá thể

Cây bám vào giá thể

Tất cả những phản ứng trên của sinh vật được gọi là cảm ứng
ở sinh vật

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP

Bảng đố
i chiế
u
Tập tính ở động vật

Tác dụng đối với động vật

Mèo bắt chuột thường rình mồi, vồ mồi,
vờn mồi

Giúp mèo bắt được chuột (kiếm được thức
ăn).

Chim công đực thường múa, khoe bộ lông
sặc sỡ để quyến rũ con cái vào mùa sinh
sản

Giúp công đực thu hút được công cái để thực
hiện giao phối, duy trì nòi giống.

Chim én di cư về phương nam vào cuối
mùa thu

Giúp chim én tìm được môi trường mới thuận
lợi hơn (ấm hơn, có nhiều thức ăn hơn).

Chó sói thường đánh dấu lãnh thổ bằng
nước tiểu

Giúp chó sói bảo vệ được vùng lãnh thổ (thức
ăn, bạn tình,…) của bản thân, tránh việc
cạnh tranh cùng loài.

Trâu rừng thường sống theo đàn

Giúp trâu rừng hỗ trợ nhau khi gặp nguy
hiểm hoặc điều kiện không thuận lợi, đảm
bảo sự tồn tại của loài.

Tập thể dục buổi sáng ở người

Giúp nâng cao sức khỏe cho bản thân.