BÀI 35
HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI

Suy thận là hiện
tượng thận bị suy
giảm chức năng.

CHẠY
THẬN

Người bị suy thận giai đoạn cuối
nếu muốn duy trì sự sống sẽ cần
phải chạy thận hoặc ghép thận

BÀI 35: HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
- Bài tiết là một hoạt động của cơ thể thải
loại chất cặn bã và các chất độc hại khác
để duy trì tính ổn định môi trường trong.

Bài tiết là gì?

Môi trường

Môi trường
O2

O2
Chất
dinh
dưỡng
đã hấp
thụ

Thức ăn, nước,

CO2

TẾ BÀO

Hoạt động Trao Đổi
Chất

Muối khoáng

CƠ THỂ

Các chất
thải

CO2
Phân
Nước tiểu

BÀI 35: HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
- Bài tiết là một hoạt động của cơ thể thải
loại chất cặn bã và các chất độc hại khác
để duy trì tính ổn định môi trường trong.
I. Cấu tạo và chức năng của hệ bài tiết.
1. Chức năng của hệ bài tiết

Nêu các cơ quan bài tiết chủ yếu
trong cơ thể?
Sản phẩm thải
chủ yếu

Cơ quan bài tiết
chủ yếu

CO2

Phổi

Nước tiểu

Thận

Mồ hôi

Da

CHẤT CẦN THIẾT CHO TẾ BÀO
TRAO ĐỔI CHẤT CỦA TẾ BÀO
CHẤT CẶN BÃ, DƯ THỪA

CÁC CHẤT THẢI
KHÁC

CO2

90%
Phổi

Nước
Tiểu

Thận
MÔI TRƯỜNG NGOÀI
HOẠT ĐỘNG BÀI TIẾT

10%
Mồ Hôi

Da

BÀI 35: HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
- Bài tiết là một hoạt động của cơ thể thải
loại chất cặn bã và các chất độc hại khác
để duy trì tính ổn định môi trường trong.
I. Cấu tạo và chức năng của hệ bài tiết.
1. Chức năng của hệ bài tiết
+ Giúp cơ thể thải loại các chất cặn bã do
hoạt động trao đổi chất của tế bào tạo ra
và các chất dư thừa.
+ Đảm bảo tính ổn định của môi trường
trong.

Nêu vai trò của bài tiết trong cơ thể?

Cơ quan nào đóng vai trò chủ yếu trong việc bài tiết các chất thải hòa
tan trong máu.
CHẤT CẦN THIẾT CHO TẾ BÀO

TRAO ĐỔI CHẤT CỦA TẾ BÀO
CHẤT CẶN BÃ, DƯ THỪA

CÁC CHẤT THẢI
KHÁC

CO2

90%
Phổi

Nước
Tiểu

Thận
MÔI TRƯỜNG NGOÀI
HOẠT ĐỘNG BÀI TIẾT

10%
Mồ Hôi

Da

BÀI 35: HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
I. Cấu tạo và chức năng của hệ bài tiết.
1. Chức năng của hệ bài tiết
2. Cấu tạo của hệ bài tiết nước tiểu

Hệ bài tiết nước tiểu nằm ở trong khoang bụng

Nang cầu thận
Cầu thận

2Thận trái
Thận phải
1

Động mạch đến
Động mạch đi

Ống dẫn
nước tiểu 3

Ống thận

Bóng đái 4

D. Nang cầu thận và cầu thận phóng to

Ống đái 5
A. Các cơ quan của hệ bài tiết nước tiểu

Nang cầu thận
và cầu thận

ống thận

Phần tủy
Phần vỏ

Phần
vỏ

Bể thận
Ống dẫn
nước tiểu

B. Lát cắt dọc thận

Ống góp

Phần
tuỷ

C. Một đơn vị chức năng của thận

BÀI 35: HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
I. Cấu tạo và chức năng của hệ bài tiết.
1. Chức năng của hệ bài tiết
2. Cấu tạo của hệ bài tiết nước tiểu
Nêu vai trò của bài tiết trong cơ thể?
- Hệ bài tiết nước tiểu gồm: Hai
quả thận, ống dẫn nước tiểu, bóng
đái, ống đái.
- Thận gồm phần vỏ và phần tủy.
Mỗi quả thận có khoảng 1 triệu
đơn vị chức năng (Nephron) để lọc
máu và hình thành nước tiểu.

THẢO LUẬN
1. Trong hệ bài tiết nước tiểu, cơ quan nào đóng vai
trò quan trọng nhất? Vì sao?

Hai quả thận, vì thận có chức năng lọc máu
………………………………………………………………………………
và hình thành nước tiểu.
………………………………………………………………………………
……………………..
2. Vì sao cần ghép/chạy thận để cứu sống bệnh nhân

Vì thận?
thận mất khả năng lọc máu hình thành
suy

nước tiểu, chất độc sẽ tích tụ đầu độc cơ thể.
………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………
……………………..
Hai quả thận, vì thận có chức năng lọc máu
3.và
Tên
gọi thành
khác của
bóng
đái, ống đái là gì?
hình
nước
tiểu.
………………………………………………………………………………

TRƯNG BÀY SẢN PHẨM
MÔ HÌNH, TRANH VẼ HỆ BÀI TIẾT

BÀI 35: HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
I. Cấu tạo và chức năng của hệ bài tiết.
II. Một số bệnh về hệ bài tiết

I/ MỘT SỐ BỆNH VỀ HỆ BÀI TIẾT

Kể tên các bệnh
liên quan đến
hệ bài tiết.

II/ MỘT SỐ BỆNH VỀ HỆ BÀI TIẾT

II/ MỘT SỐ BỆNH VỀ HỆ BÀI TIẾT

II/ MỘT SỐ BỆNH VỀ HỆ BÀI TIẾT

II/ MỘT SỐ BỆNH VỀ HỆ BÀI TIẾT

UNG THƯ

II/ MỘT SỐ BỆNH VỀ HỆ BÀI TIẾT

II/ MỘT SỐ BỆNH VỀ HỆ BÀI TIẾT
TIỂU KHÔNG TỰ
CHỦ

Bệnh sỏi thận

BÀI 35: HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
I. Cấu tạo và chức năng của hệ bài tiết.
II. Một số bệnh về hệ bài tiết
- Có nhiều bệnh liên quan đến hệ bài
tiết nước tiểu: Sỏi thận, viêm cầu
thận, suy thận.
- Nguyên nhân: do nhiễm khuẩn; thói
quen ăn uống, sinh hoạt không lành
mạnh.

? Nêu nguyên nhân gây nên các
bệnh liên quan đến hệ bài tiết
nước tiểu

Đề xuất các biện pháp bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu theo bảng 35.1 SGK.
Thói quen

Nguy cơ xảy ra

Đề xuất biện pháp

1/ Ăn quá mặn, quá Hệ bài tiết làm việc qúa Hạn
 
chế ăn muối, ăn
chua, nhiều đường.
tải.
quá chua, ăn quá
2/ Không
nước.
3/ Nhịn đi
buồn tiểu.

uống
tiểu

nhiều đường.

đủ Giảm khả năng tiết nước  
Uống đủ nước hàng
tiểu.

ngày.

khi Tăng nguy cơ lắng sỏi  
trong hệ bài tiết nước Không nhị tiểu khi có
nhu cầu đi tiểu.
tiểu.

4/ Không giữ vệ sinh Tăng nguy cơ viêm   Vệ sinh cơ thể hàng
hệ bài tiết nước tiểu. nhiễm hệ bài tiết nước
ngày.
tiểu.
5/ Ăn thức ăn ôi thiu.

Gây độc hại cho hệ bài Không
 
ăn thức ăn ôi
tiết nước tiểu.
thiu, hết hạn sử dụng.

•.

Khi có những biểu hiện bệnh về thận làm thế
nào để xác định chắc chắn có mắc bệnh hay
không?

Siêu âm

Xét nghiệm nước tiểu

•.

Vì sao người bị bệnh thận được bác sĩ khuyên
nên tránh sử dụng thực phẩm đóng hộp, thịt đã
qua chế biến (xúc xích, thịt nguội…)

Vì đồ hộp chứa
hàm lượng
natri cao, thịt
đã qua chế
biến chứa
muối, chất
bảo quản.

•.

Kể tên 1 số loại thức ăn/thức uống tốt cho thận.

•.

Kể tên 1 số loại thức ăn/thức uống tốt cho thận.

BÀI 35: HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
I. Cấu tạo và chức năng của hệ bài tiết.
II. Một số bệnh về hệ bài tiết
- Có nhiều bệnh liên quan đến hệ bài
tiết nước tiểu: Sỏi thận, viêm cầu
thận, suy thận.
- Nguyên nhân: do nhiễm khuẩn; thói
quen ăn uống, sinh hoạt không lành
mạnh.
- Để bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu cần:
+ Thường xuyên giữ vệ sinh cơ thể
cũng như vệ sinh hệ bài tiết nước tiểu
+ Khẩu phần ăn uống hợp lý
+ Khi muốn đi tiểu thì nên đi ngay,
không nên nhịn lâu.

? Nêu nguyên nhân gây nên các
bệnh liên quan đến hệ bài tiết
nước tiểu

BÀI 35: HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
I. Cấu tạo và chức năng của hệ bài tiết.
II. Một số bệnh về hệ bài tiết
III. Một số thành tựu chạy thận, ghép
thận nhân tạo
1. Ghép thận.
Quả thận hoạt động bình thường được
ghép vào cơ thể người bệnh để thay thế
cho thận suy giảm hoặc không còn chức
năng.

? Thế nào là ghép thận?

III/ MỘT SỐ THÀNH TỰU CHẠY THẬN, GHÉP
THẬN NHÂN TẠO
Hãy nghiên cứu thông tin
SGK trang 148, quan sát
H35.2-3, thảo luận nhóm 5
phút hoàn thành nhiệm vụ
sau:

CH 1: Bạn Lan cho rằng ghép thận là cắt bỏ quả thận hư hỏng và
thay thể vào đúng vị trí đó 1 quả thận mới, khỏe mạnh. Em hãy
quan sát H35.2 cho biết ý kiến của bạn Lan có đúng không? Tại
sao?
………………………………………………………………………………………
………………….
- ……………………………………….........................................................
Ý kiến của bạn Lan chưa đúng, thông thường bác sĩ sẽ ghép 1 quả
thận
khỏe mạnh vào cơ thể người bệnh, 2 quả thận của người bệnh
............
vẫn
được giữ lại. Một số trường hợp phải cắt bỏ 1 hoặc 2 thận bệnh
........................................................................................................
lý.....
nếu thận đa nang quá to hoặc viêm mãn tính nặng.
........................................................................................................
.....

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

Kỳ tích quả thận ghép sống gần 30 năm

Hơn 1.100 ca ghép thận được thực hiện tại Bệnh
viện Chợ Rẫy trong 30 năm

Những quả thận được các nhà khoa học “sản xuất” bằng phương
pháp in 3D tại Australia đang hứa hẹn nhiều hy vọng cho những
bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối khi có thể được cấy ghép
thận nhân tạo thay vì sẽ phải xếp hàng chờ được hiến tạng.

Lần đầu tiên trên thế giới, các bác sĩ của Bệnh
viện thành phố Belfast (Ireland) đã sử dụng mô
hình thận in 3D để trợ giúp cho cuộc phẫu thuật
ghép thận cứu sống cô gái bị suy thận nặng giai
đoạn cuối.

BÀI 35: HỆ BÀI TIẾT Ở NGƯỜI
III. Một số thành tựu chạy thận, ghép
thận nhân tạo
1. Ghép thận.
Quả thận hoạt động bình thường được
ghép vào cơ thể người bệnh để thay thế
cho thận suy giảm hoặc không còn chức
năng.
2. Chạy thận nhân tạo
Chạy thận nhân tạo là phương pháp sử
dụng máy chạy thận để lọc máu giúp thải
chất độc, chất thải ra khỏi cơ thể khi chức
năng của thận bị suy giảm không thể thực
hiện được nhiệm vụ này.

? Thế nào là chạy thận nhân tạo?

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
CH 2: Sử dụng các từ/cụm từ sau: động mạch, chất thải, màng
lọc, dung dịch nhân tạo để hoàn chỉnh thông tin về chạy thận
nhân tạo.
Máu của người bệnh được bơm từ (1)động
………………………. vào
màng
mạch
thận nhân tạo. Thận nhân tạo có hệ thống
(2)lọc
……………….....
dung
dịch
chứa máu người bệnh với áp lực lớn. Bên ngoài
màng
lọcnhân
là (3)
tạo
……………………….. giống hệt huyết tương chỉ khác là
không có
chất lệch
thải nồng độ giúp các (4) …………………..
chất thải. Sự chênh
trong máu khuếch tán sang dung dịch nhân tạo và máu được lọc
sạch lại qua tĩnh mạch về cơ thể.

Hiến 1 quả thận có ảnh hưởng tới
sức khoẻ không?

Cho đi là còn mãi

III/ MỘT SỐ THÀNH TỰU CHẠY THẬN, GHÉP
THẬN NHÂN TẠO
- Khi thận bị suy giảm chức năng, không có khả
năng phục hồi thì bệnh nhân chỉ sống được nhờ
vào ghép thận, chạy thận.

BINGO
1

2

3

4

5

6

7

8

9

LUẬT CHƠI
- Mỗi bạn sẽ được phát 1 thẻ BINGO có ghi
đáp án của các câu hỏi. GV đọc câu hỏi, bạn
nào tìm được câu trả lời và ghi rõ số thứ tự
câu hỏi vào ô Bingo. Sau 3 câu hỏi, bạn nào
có 3 đáp án liên tiếp theo hàng
ngang/dọc/chéo thì hô BINGO và ghi được
điểm (sau 3 câu thì được 10, sau 4 câu thì
được 9…).
- Bạn nào đã BINGO thì vẫn tiếp tục chơi tiếp
cùng các bạn để củng cố kiến thức.