KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7
Năm học: 2021 - 2022
Giáo viên:

BÀI 37:
ỨNG DỤNG SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN
Ở SINH VẬT VÀO THỰC TIỄN

Muốn thúc đẩy quá trình sinh trưởng, phát triển ở vật nuôi và
cây trồng để thu được năng suất cao, chúng ta cần làm gì?

Vì sao khi trồng cây trong nhà người ta thường đặt
chậu cây ở gần cửa sổ?
Vì có nhiều ánh sáng

Hình ảnh sau nói lên điều gì?

Cây trồng sẽ sinh trưởng và phát triển tốt nếu
được chăm sóc, tưới nước và dinh dưỡng đầy đủ

Qua các minh hoa trên, theo các em có những yếu tố nào ảnh hưởng
đến sự sinh trưởng và phát triển của sinh vật?

Nhiệt độ

Ánh sáng

Nước

Dinh dưỡng

Các yếu tố trên ảnh hưởng ra sao? Ứng dụng của chúng vào thực
tiễn như thế nào?

Chúng ta hãy cùng nhau vào bài để có được câu trả lời nhé

PHẦN 1.
CÁC NHÂN TỐ CHỦ YẾU ẢNH HƯỞNG ĐẾN
SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở SINH VẬT

Sự sinh trưởng và phát triển ở sinh vật chịu sự tác động của các
nhân tố như nhiệt độ, ánh sáng, nước, chất dinh dưỡng và một số
chất có tác dụng kích thích hoặc ức chế sinh trưởng, phát triển do cơ
thể tiết ra (hormone).

1. Nhiệt độ
Mỗi loài sinh vật sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện
nhiệt độ môi trường thích hợp.

độ sinh trưởng và phát
triển của cá rô phi ở các
mức nhiệt độ khác nhau,

Mức độ sinh trưởng

Câu hỏi 1: Nhận xét mức

Giới hạn
dưới

Khoảng thuận lợi

từ đó cho biết nhiệt độ có

23oC Điểm cực thuận 30oC 37oC

ảnh hưởng như thế nào
tới sự sinh trưởng và phát
triển của sinh vật.

Giới hạn
trên

Điểm gây chết (5,6oC)

Giới hạn chịu đựng

Nhiệt độ (oC)

Điểm gây chết (42oC)

Sự sinh trưởng và phát triển của cá rô phi ở các nhiệt độ khác nhau

ĐÁP ÁN

Mức độ sinh trưởng và phát triển của cá rô phi không giống nhau ở các
mức nhiệt độ khác nhau
Từ đó ta thấy nhiệt độ có ảnh hưởng lớn đến sự sinh trưởng và phát triển
của sinh vật

Câu hỏi 2: Nhiệt độ thuận lợi nhất cho sự sinh trưởng và phát triển của cá rô phi là
bao nhiêu? Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp so với nhiệt độ cực thuận có ảnh
hưởng như thế nào tới mức độ sinh trưởng của sinh vật?

23 C – 37 C
0

0

1. Nhiệt độ
Em có nhận xét gì về ảnh hưởng của nhiệt độ đến quá trình sinh
trưởng, phát triển ở sinh vật?

MUA BÀI KẾ HOẠCH BÀI DẠY ĐẦY ĐỦ PPT, WORD
VUI LÒNG LIÊN HỆ ZALO CÁ NHÂN: 0966197454

1. Nhiệt độ

- Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp có thể làm chậm quá
trình sinh trưởng và phát triển, đặc biệt là đối với thực
vật và động vật biến nhiệt.
- Khi trời lạnh, động vật mất nhiều năng lượng để duy trì
nhiệt độ cơ thể, dẫn đến sinh trưởng giảm nếu không
được bổ sung thêm thức ăn để chống rét.

2. Ánh sáng
Ánh sáng ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển và thời gian ra
hoa của thực vật.

Câu hỏi 1: Nhiều loài động vật có tập
tính phơi nắng, tập tính này có tác
dụng gì đối với sự sinh trưởng và phát
triển của chúng?
ĐÁP ÁN

Vì ánh sáng mặt trời giúp cơ thể chúng
tổng hợp vitamin D - đóng vai trò quan
trọng trong việc hấp thụ calcium để hình
thành xương, từ đó tác động đến sự sinh
trưởng của cơ thể. Bên cạnh đó ánh sáng
giúp động vật hấp thu thêm nhiệt từ môi
trường và giảm mất nhiệt trong những
ngày trời rét.

Hiện tượng phơi nắng ở một loài thuộc lớp bò sát

Câu hỏi 2: Giải thích vì sao nên cho trẻ nhỏ tắm nắng vào sáng sớm
hoặc chiều muộn?
ĐÁP ÁN

Tắm nắng cho trẻ nhỏ vào sáng
sớm hoặc hiều muộn, khi ánh
sáng yếu giúp đẩy mạnh quá
trình hình thành xương của
trẻ. Tia tử ngoại ở ánh nắng mặt
trời làm cho tiền vitamin D
biến thành vitamin D.

Câu hỏi 2: Giải thích vì sao
nên cho trẻ nhỏ tắm nắng vào
sáng sớm hoặc chiều muộn?
ĐÁP ÁN

 Vitamin D có vai trò trong chuyển
hoá canxi để hình thành xương, qua
đó ảnh hưởng lên quá trình sinh
trưởng và phát triển của trẻ.
 Không nên tắm cho trẻ khi ánh sáng
mạnh vì nhiều tia cực tím sẽ có hại
cho sự phát triển của của trẻ.

2. Ánh sáng
Em có nhận xét gì về ảnh hưởng của ánh sáng đến quá trình sinh
trưởng, phát triển ở sinh vật?

- Ở thực vật, ánh sáng ảnh hưởng
đến sinh trưởng, phát triển và
thời gian ra hoa
- Ở động vật, ánh sáng giúp cơ thể
tổng hợp vitamin D và cung cấp
nhiệt, tập trung các chất để xây
dựng cơ thể, thúc đẩy sinh trưởng
và phát triển

3. Nước
Câu hỏi: Nước có ảnh hưởng tới quá trình sinh trưởng và phát
triển ở sinh vật như thế nào? Vì sao nước có thể ảnh hưởng tới
các quá trình này?
ĐÁP ÁN

Nước có vai trò quan trọng tới quá trình sinh trưởng và phát
triển ở sinh vật.
Vì nước tham gia vào quá trình trao đổi chất và chuyển hóa
năng lượng nên ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển
của sinh vật.

3. Nước
Ở thực vật, nước là nguyên liệu cho quá trình quang hợp
tạo ra các chất hữu cơ giúp cây lớn lên.

3. Nước
Ở động vật, nước là nguyên liệu và môi trường cho quá
trình tổng hợp các chất xây dựng cơ thể.

3. Nước
Nếu thiếu nước, quá trình sinh trưởng và phát triển của
sinh vật sẽ bị chậm hoặc ngừng lại, thậm chí là chết

4. Chất dinh dưỡng
Câu hỏi 1: Chất dinh dưỡng có ảnh hưởng tới sinh trưởng và phát
triển của sinh vật như thế nào? Cho ví dụ.

4. Chất dinh dưỡng

TRẢ LỜI

Dinh dưỡng là nhân tố quan trọng tác động đến quá trình sinh
trưởng và phát triển của sinh vật

4. Chất dinh dưỡng
Nếu thiếu các chất dinh dưỡng, đặc biệt là protein, động vật sẽ
chậm lớn, gầy yếu, sức đề kháng kém.

4. Chất dinh dưỡng
Ở thực vật, nếu thiếu các nguyên tố khoáng, đặc biệt là nitrogen, quá
trình sinh trưởng sẽ bị ức chế, thậm chí có thể bị chết.

4. Chất dinh dưỡng
Nếu thừa chất dinh dưỡng, quá trình sinh trưởng và phát triển ở
thực vật, động vật và người cũng bị ảnh hưởng.

Câu hỏi 2: Giải thích vì sao chế độ dinh dưỡng lại có thể tác
động tới sự sinh trưởng và phát triển?
ĐÁP ÁN

Do các chất dinh dưỡng có trong thức ăn là nguyên liệu cho quá trình
tổng hợp các chất trong cơ thể từ đó làm tăng số lượng và kích thước
tế bào, hình thành các cơ quan và hệ cơ quan.
Các chất dinh dưỡng còn là nguồn cung cấp năng lượng cho các hoạt
động sống của động vật thông qua hô hấp tế bào. Vì vậy chế độ dinh
dưỡng lại có thể tác động tới sự sinh trưởng và phát triển

4. Chất dinh dưỡng
Chất dinh dưỡng là nhân tố quan trọng, thiếu hay thừa chất dinh
dưỡng đều ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của sinh vật.

PHẦN 2.
ỨNG DỤNG SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN
TRONG THỰC TIỄN

1. Ứng dụng sinh trưởng và phát triển trong trồng trọt
a) Điều khiển sinh trưởng và phát triển bằng các yếu tố bên ngoài

Câu hỏi 1: Nêu các biện pháp điều khiển sinh trưởng, phát triển ở thực vật trong
hình và tác dụng của từng biện pháp. Kể thêm các biện pháp khác mà em biết.
Biện pháp: Chiếu sáng nhân tạo trong nhà kính.
Sẽ giúp cây tích nước, quang hợp và sinh
Tác dụng: trưởng tốt hơn kể cả trong điều kiện thiếu
sáng, hạn chế tình trạng cháy cây, sâu bệnh
và các loại nấm gây hại.

Biện pháp: Ủ rơm chống rét cho cây trồng.

Tác dụng: Để hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do
rét đậm, rét hại gây ra

Chiếu sáng nhân tạo trong nhà kính

Ủ rơm chống rét cho cây trồng

Câu hỏi 1: Nêu các biện pháp điều khiển sinh trưởng, phát triển ở thực vật trong
hình và tác dụng của từng biện pháp. Kể thêm các biện pháp khác mà em biết.
Biện pháp: Bón phân cho cây trồng.

Tác dụng: để cung cấp thêm dinh dưỡng cho cây

Biện pháp: Tưới nước cho cây trồng.

Tác dụng:

để sinh trưởng và phát triển, do vậy phải
tưới nước đầy đủ và kịp thời

Bón phân cho cây trồng

Tưới nước cho cây trồng

Câu hỏi 1: Nêu các biện pháp điều khiển sinh trưởng, phát triển ở thực
vật trong hình và tác dụng của từng biện pháp. Kể thêm các biện pháp
khác mà em biết.
Một số biện pháp khác:
Biện pháp: làm cỏ, vun xới sau khi hạt đã mọc để diệt cỏ dại,
làm tươi xốp đất, cây dễ hấp thụ dinh dưỡng hơn
Biện pháp:....................

Biện pháp:.....................

Câu hỏi 2: Người trồng rừng đã điều khiển quá trình sinh trưởng
của cây lấy gỗ bằng cách để mật độ dày khi cây còn non và khi cây
đã đến chiều cao mong muốn thì tỉa bớt. Giải thích ý nghĩa của việc
làm này.
TRẢ LỜI
 Khi cây gỗ còn non để mật độ dày nhằm thúc cây gỗ non mọc
vống nhanh nhờ điều kiện ánh sáng yếu dưới tán rừng.
 Khi cây trưởng thành thì tỉa bớt để lại tăng lượng ánh sáng lọt
xuống làm chậm sinh trưởng chiều cao nhưng lại tăng sinh trưởng
theo đường kính

1. Ứng dụng sinh trưởng và phát triển trong trồng trọt
b) Điều khiển sinh trưởng và phát triển bằng các nhân tố bên trong

Hormone kích thích

Hormone ức chế

1. Ứng dụng sinh trưởng và phát triển trong trồng trọt
b) Điều khiển sinh trưởng và phát triển bằng các nhân tố bên trong
Các chất kích thích nhân tạo được sử dụng để kích thích cây ra rễ, ra hoa, thúc
hạt và củ nảy mầm, kích thích tăng chiều cao cây, phát triển lá, tạo quả.

1. Ứng dụng sinh trưởng và phát triển trong trồng trọt
b) Điều khiển sinh trưởng và phát triển bằng các nhân tố bên trong
Các chất ức chế thường được dùng để kìm hãm sự nảy mầm của hạt và củ để bảo
quản, kìm hãm sự phát triển của thân và lá để duy trì hình dáng của cây cảnh,...

1. Ứng dụng sinh trưởng và phát triển trong trồng trọt
b) Điều khiển sinh trưởng và phát triển bằng các nhân tố bên trong

Cây quất cảnh tạo nhiều quả nhờ
hormone kích kích

Cây đay dài ra nhờ hormone
kích thích

Củ tỏi không nảy mầm nhờ
hormone ức chế

Đọc thông tin trong mục 1b, lựa chọn loại hormone phù hợp các các đối
tượng trong bẳng bằng cách đánh dấu X vào ô tương ứng và nêu lợi ích
của việc sử dụng loại hormone đó rồi hoàn thành bảng theo mẫu sau:
Đối tượng thực vật
Cây lấy sợi, lấy gỗ

Hormone
kích thích

?
X

Hormone
ức chế

Lợi ích

?

Kích thích tăng chiều cao cây
?
trồng

Cây quất cảnh

?

X?

Kìm hãm sự phát triển của thân
? dáng của cây
và lá duy trì hình
quất cảnh

Hành, tỏi, khoai tây

?

X?

Kìm hãm sự nảy
? mầm củ để
bảo quản

1. Ứng dụng sinh trưởng và phát triển trong trồng trọt

a. Điều khiển quá trình sinh trưởng và phát triển bằng
các yếu tố bên ngoài: chiếu sáng nhân tạo, bón phân,
tưới nước, ủ ấm cây bằng rơm,…
b. Điều khiển sinh trưởng và phát triển bằng các nhân tố
bên trong: Sử dụng hormone để kích thích và ức chế
quá trình sinh trưởng.

2. Ứng dụng sinh trưởng và phát triển trong chăn nuôi
Câu hỏi 1: Những hiểu biết về sinh trưởng và phát triển ở sinh vật đã được
con người ứng dụng như thế nào trong chăn nuôi? Cho ví dụ.

2. Ứng dụng sinh trưởng và phát triển trong chăn nuôi
Để vật nuôi sinh trưởng và phát triển tốt, cho năng suất cao cần:
 Cho vật nuôi ăn uống đầy đủ
 Chăm sóc tốt
 Vệ sinh chuồng trại thường xuyên
 Chống nóng, chống rét cho vật nuôi
Ví dụ:
o Khi làm chuồng cho vật nuôi, nên làm theo hướng đông nam để đảm bảo
mùa hè mát, mùa đông ấm giúp vật nuôi sinh trưởng và phát triển thuận lợi.
o Trộn chất kích thích tăng trượng trộn lẫn thức ăn vật nuôi tuân theo các
nguyên tắc về liều lượng và thời điểm

2. Ứng dụng sinh trưởng và phát triển trong chăn nuôi
Ví dụ: Khi làm chuồng cho vật nuôi, nên làm theo hướng đông nam để đảm
bảo mùa đông ấm, mùa hè mát, giúp vật nuôi sinh trưởng, phát triển thuận lợi.

2. Ứng dụng sinh trưởng và phát triển trong chăn nuôi

Ngoài ra, người ta còn sử dụng
chất kích thích sinh trưởng trộn
lẫn vào thức ăn giúp vật nuôi
lớn nhanh.

Câu hỏi 2: Khi sử dụng các chất kích thích sinh trưởng trong
chăn nuôi, chúng ta cần chú ý điều gì? Vì sao?
TRẢ LỜI
Khi sử dụng các chất kích thích sinh trưởng trong chăn nuôi
chúng ta cần chú ý tuân theo các nguyên tắc nhất định về:
o liều lượng,
o thời điểm,
o đối tượng.
Vì sử dụng quá nhiều chất kích thích cho động vật sẽ kiến mức độ tồn
dư trong cơ thể vật nuôi nhiều sẽ ảnh hưởng tới sức khỏe con người