ư

BÀI 4: BẢO VỆ LẼ PHẢI

MỞ ĐẦU

0
1

Em hãy đọc câu ca dao dưới đây và trả lời câu hỏi:

"Dù cho đất đổi trời thay
Trăm năm vẫn giữ lòng ngay với đời"
Ý NGHĨA

Khuyên con người: luôn sống ngay
thẳng, trung thực, tôn trọng và bảo
vệ sự thật.

Một số câu ca dao, tục ngữ khác về bảo vệ lẽ phải:

+ Phải trái phân minh, nghĩa tình trọn vẹn.
+ Người gian thì sợ người ngay/ Người ngay chẳng sợ
đường cày cong queo.
+ Ăng ngay nói thật, mọi tật mọi lành.
+ Cây ngay không sợ chết đứng.
+ Của ngang chẳng góp, lời tà chẳng thưa.
+ Một câu nói ngay bằng ăn chay cả tháng.
+ Những người tính nết thật thà/ Đi đâu cũng được người ta
tin dùng.
+ Của phi nghĩa có giàu đâu/ Ở cho ngay thật giàu sang mới
bền.

KHÁM PHÁ 0
2

1. Sự cần thiết phải bảo vệ lẽ phải
SỰ TRUNG THỰC HAY LÀ TÌNH BẠN

Một lần, chánh án Pe-rin Lao-ri chủ trì phiên toà tại Mi-xi-xi-pi – nơi ông sinh sống thuở ấu
thơ. Ông đã kết tội và tuyên án phạt tiền con trai của một góa phụ – người bạn rất thân thiết
thời tiểu học của ông. Khi phiên toà kết thúc, ông nhận được lá thư từ người mẹ. Bà van xin
ông hãy vì tinh thần thời thơ ấu giữa họ mà tha thứ cho con trai bà. Bà giải thích rằng hiện tại
bà là một góa phụ cùng đàn còn với cuộc sống hàng ngày hết sức chật vật. Nếu cộng thêm
số tiền phạt của con trai biếng nhác và quậy phá thì đó quả là gánh nặng quá lớn đối với bà.
Pe - rin Lao ri vẫn kí vào tờ giấy buộc thi hành án của tòa. Nhưng trong là thư viết cho người
bạn cũ, ông thừa nhận lá thư của bà đã có tác động rất lớn đến ông. Và có lúc ông đã lưỡng
lự giữa sự trung thực của bổn phận và tình cảm bạn bè. Nếu tha bổng mà không phạt tiền
con trai bà, ông đã vi phạm lời hứa là sẽ nêu cao pháp luật và như vậy là công lý sẽ bị tổn
thương. Nhưng kèm theo bức thư ông đã gửi cho bà một tấm séc bằng tiền của mình, đủ để
cho bà nộp phạt và thanh toán án phí. Kết thúc bức thư, ông viết: "Tôi rất vui mừng khi gửi
cho bạn tấm séc này vì nó cho tôi cơ hội để thể hiện sự công bằng cũng như sự cảm thông
của mình"

Chánh án Pe- rin Lao - ri đã làm gì khi nhận được lá thư của người bạn thời thơ
ấu? Việc làm đó của ông có ý nghĩa gì?

SỰ TRUNG THỰC HAY LÀ TÌNH BẠN
Một lần, chánh án Pe-rin Lao-ri chủ trì phiên toà tại Mi-xi-xi-pi – nơi ông sinh sống thuở ấu thơ. Ông đã
kết tội và tuyên án phạt tiền con trai của một góa phụ – người bạn rất thân thiết thời tiểu học của ông.
Khi phiên toà kết thúc, ông nhận được lá thư từ người mẹ. Bà van xin ông hãy vì tinh thần thời thơ ấu
giữa họ mà tha thứ cho con trai bà. Bà giải thích rằng hiện tại bà là một góa phụ cùng đàn còn với cuộc
sống hàng ngày hết sức chật vật. Nếu cộng thêm số tiền phạt của con trai biếng nhác và quậy phá thì
đó quả là gánh nặng quá lớn đối với bà. Pe - rin Lao ri vẫn kí vào tờ giấy buộc thi hành án của tòa.
Nhưng trong là thư viết cho người bạn cũ, ông thừa nhận lá thư của bà đã có tác động rất lớn đến ông.
Và có lúc ông đã lưỡng lự giữa sự trung thực của bổn phận và tình cảm bạn bè. Nếu tha bổng mà
không phạt tiền con trai bà, ông đã vi phạm lời hứa là sẽ nêu cao pháp luật và như vậy là công lý sẽ bị
tổn thương. Nhưng kèm theo bức thư ông đã gửi cho bà một tấm séc bằng tiền của mình, đủ để cho bà
nộp phạt và thanh toán án phí. Kết thúc bức thư, ông viết: "Tôi rất vui mừng khi gửi cho bạn tấm séc
này vì nó cho tôi cơ hội để thể hiện sự công bằng cũng như sự cảm thông của mình"

Chánh án Pe- rin Lao - ri đã tiếp
tục kí vào tờ giấy buộc thi hành
của tòa án khi nhận được lá thư
của người bạn thời thơ ấu

Việc làm đó của ông có ý nghĩa là tôn trọng lẽ
phải, bảo vệ điều đúng giúp mọi người trước
những điều sai trái, đẩy lùi cái sai cái xấu không vì
tình thân mà che đậy sự thật, điều lý lẽ.

Theo em, thế nào là bảo vệ lẽ phải?

Lẽ phải là những điều đúng
đắn, phù hợp với đạo lí và lợi
ích chung của xã hội

Bảo vệ lẽ phải là công nhận, ủng hộ, tuân theo và bảo vệ những điều đúng đắn
biết điều chỉnh suy nghĩ, hành vi của mình theo lẽ phải, không chấp nhận và
không làm những việc sai trái.

Nêu lí do cho sự cần thiết phải bảo vệ lẽ phải.

Việc bảo vệ lẽ phải giúp mỗi
người có cách ứng xử phù hợp,
góp phần đẩy lùi cái sai, cái xấu,
để làm lành mạnh mối quan hệ xã
hội, thúc đẩy xã hội ổn định, phát
triển, cũng cố niềm tin của con
người vào cộng đồng, pháp luật
và lương trí

2. Những việc cần làm để bảo vệ lẽ phải

Hai bạn
học sinh nữ
đã kiên
quyết minh
oan cho
bạn Yến.
Hãy chỉ ra những lời nói, việc làm thể hiện bảo vệ lẽ phải trong nhữung
bức tranh trên.

Hãy chỉ ra những lời nói, việc làm thể hiện bảo vệ lẽ phải trong nhữung
bức tranh trên.

Bạn học sinh nam
đã đến trụ sở công
an để: trình báo, tố
cáo, cung cấp
bằng chứng về sự
việc một chiếc xe
gây tai nạn rồi bỏ
chạy.

Hãy chỉ ra những lời nói, việc làm thể hiện bảo vệ lẽ phải trong nhữung
bức tranh trên.

Khi con trai phạm sai
lầm và phải chấp
nhận hình phạt của
pháp luật, người đàn
ông đã kiên quyết để
con trai thi hành án,
không sử dụng tiền
bạc hay các mối quan
hệ để “lo lót”, “chạy
án” cho con.

Theo em, học sinh cần làm gì để bảo vệ lẽ phải?

Tôn trọng, ủng hộ, tuân theo
những điều đúng đắn.
Biết điều chỉnh suy nghĩ, hành vi
của mình theo hướng tích cực.
Khích lệ, động viên bạn bè có thái
độ, hành vi bảo vệ lẽ phải.
Phê phán thái độ, hành vi đi ngược
lại lẽ phải.

LUYỆN TẬP

0
3

Câu hỏi 1: Em đồng tình hay không đồng tình ý kiến nào dưới đây?
Vì sao?

Đồng tình. Vì: bảo vệ lẽ phải là công nhận, ủng hộ, tuân theo và
a. Để bảo vệ lẽ phải cần bảo vệ những điều đúng đắn; biết điều chỉnh suy nghĩ, hành vi của
tôn trọng sự thật.
mình theo lẽ phải; không chấp nhận và không làm những việc sai
trái.
b. Cần kiên quyết bảo vệ Đồng tình. Vì: lẽ phải là những điều đúng đắn, phù hợp với đạo lí
những gì phù hợp với lợi và lợi ích chung của xã hội; do đó, chúng ta cần kiên quyết tôn
ích cộng đồng.
trọng và bảo vệ lẽ phải.
c. Người bảo vệ lẽ phải
phải chịu thiệt thòi.

Không đồng tình. Vì: người biết tôn trọng và bảo vệ lẽ phải sẽ luôn
được mọi người yêu quý và kính trọng.

d. Mỗi người tự bảo vệ
lợi ích của mình chính là
góp phần vào biệc bảo
vệ lợi ích của cộng đồng.

Đồng tình. Vì: mỗi cá nhân là một tế bào của xã hội; khi có ý thức
bảo vệ lợi ích của mình, chính là chúng ta đang góp phần bảo vệ
lợi ích của cộng đồng. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần phân biệt rõ
giữa lợi ích chính đáng và vấn đề tư lợi cá nhân.
Không đồng tình. Vì: trước việc làm sai trái, dù không liên quan
đến bản thân, nhưng chúng ta vẫn cần lên tiếng để tố cáo cái sai,
bảo vệ lẽ phải; im lặng đồng nghĩa với việc chúng ta đã tiếp tay
cho cái ác, cái xấu.

e. Trước việc làm sai
trái, nếu không liên quan
thì không cần lên tiếng.

Câu hỏi 2: Ai bảo vệ lẽ phải, ai chưa biết bảo vệ lẽ phải trong những trường
hợp dưới đây? Vì sao?
a) Thấy bất kể việc gì có lợi cho
mình, anh H cũng phải làm cho
bằng được.
b) Trong các cuộc tranh luận, chị
M kiên quyết bảo vệ đến cùng ý
kiến của mình dù ý kiến đó là
đúng hay sai.
c) Trong lớp, bạn B thường lớn
tiếng phê bình khuyết điểm của
bạn khác nhưng lại che giấu
khuyết điểm của mình.

+ Anh H chưa biết bảo vệ lẽ phải: Vì: anh H chỉ thực hiện
hành vi khi thấy việc làm nào có lợi cho bản thân, không có
lợi cho bản thân, anh H không làm.
+ Chị M chưa biết bảo vệ lẽ phải: Vì: chị M không chịu lắng
nghe, tiếp thu sự góp ý, nhắc nhở của người khác mà kiên
quyết bảo vệ ý kiến cá nhân.
+ Bạn B chưa biết bảo vệ lẽ phải: Vì: bạn B chỉ nhìn thấy và
chỉ trích lỗi sai của người khác nhưng lại cố tình che dấu lỗi
sai, khuyết điểm của bản thân.

 - Nhân vật biết bảo vệ lẽ phải là anh S và nhóm bạn
d) Anh S cùng các bạn thu thập
(trường hợp d). Vì: khi phát hiện thấy hành vi sai trái, vi
chứng cứ và tố cáo một việc làm
phạm quy định của pháp luật, anh S và nhóm bạn đã dũng
sai trái.
cảm đấu tranh, thu thập bằng chứng để tố cáo hành vi đó.

Luyện tập 3 : Em hãy cùng các bạn trong nhóm sắm vai các nhân vật trong câu chuyện dưới đây và
trả lời câu hỏi:

NHƯNG NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY
Làng kia có một tên lí trưởng nổi tiếng xử kiện giỏi. Một hôm, Cải với Ngô đánh nhau, rồi
mang nhau ra làng kiện. Cải sợ kém thế, lót trước cho thầy lí năm đồng. Ngô giàu hơn, biện
lễ những mười đồng. Khi xử kiện, thầy lí nói: “Thằng Cải đánh thẳng Ngô đau hơn, phạt một
chục roi".
Cải vội xoè năm ngón tay, ngẩng mặt nhìn thấy lí khẽ bẩm: "Xin xét lại, lẽ phải về con mà!".
Thầy lí cũng xoè năm ngón tay trái úp lên năm ngón tay phải, nói: "Ta biết mày phải... nhưng
nó lại phải... bằng hai mày!”.

- Em có nhận xét gì về việc làm của các nhân vật trong truyện?
- Nếu là nhân vật Ngô hoặc Cải, em sẽ làm gì? Vì sao?
- Nếu là người xử kiện, em sẽ làm gì? Vì sao?
- Nhận xét: các nhân vật trong câu truyện đều không tôn trọng và bảo vệ lẽ phải:
+ Nhân vật Cải và Ngô, vì sợ thua kiện nên đã dùng tiền để “đút lót” cho viên lí trưởng.
+ Lí trưởng vì lợi ích kinh tế mà nhận tiền “đút lót” của Cải và Ngô, từ đó phân xử cho
Ngô thắng kiện.

NHƯNG NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY
Làng kia có một tên lí trưởng nổi tiếng xử kiện giỏi. Một hôm, Cải với Ngô đánh nhau, rồi mang
nhau ra làng kiện. Cải sợ kém thế, lót trước cho thầy lí năm đồng. Ngô giàu hơn, biện lễ những
mười đồng. Khi xử kiện, thầy lí nói: “Thằng Cải đánh thẳng Ngô đau hơn, phạt một chục roi".
Cải vội xoè năm ngón tay, ngẩng mặt nhìn thấy lí khẽ bẩm: "Xin xét lại, lẽ phải về con mà!".
Thầy lí cũng xoè năm ngón tay trái úp lên năm ngón tay phải, nói: "Ta biết mày phải... nhưng nó
lại phải... bằng hai mày!”.

- Nếu là nhân vật Cải và Ngô, em sẽ:
+ Tôn trọng sự thật, không dùng tiền để mua
chuộc, đút lót cho lí trưởng.
+ Nếu bản thân không phạm lỗi sai, em luôn
đặt niềm tin công lý sẽ được thực thi.
+ Nếu bản thân phạm lỗi sai, em cần: trung
thực, dũng cảm nhìn nhận sai lầm, khuyết
điểm; tìm cách để khắc phục và sửa chữa
sai lầm.

- Nếu là người xử kiện, em sẽ:
+ Kiên quyết khước từ lời ích vật
chất từ Cải và Ngô; Mặt khác, sẽ
có biện pháp xử phạt nếu Cải và
Ngô có hành vi mua chuộc, dụ
dỗ.
+ Thu thập chứng cứ, xem xét kĩ
vụ án để tránh xử lí oan sai.

Câu hỏi 4: Em sẽ xử lí như thế nào nếu ở trong tình huống dưới đây?

a. Khi tranh luận với các bạn,
em biết chắc chắn rằng ý kiến
của mình là đúng nhưng đa số
các bạn khác khẳng định là
sai.

b. Em nghe thấy một bạn nói
xấu bạn khác, trong khi em biết
sự thật không phải như vậy.

Nhận
xét

em vẫn sẽ tiếp tục đưa ra lí
lẽ để bảo vệ điều đúng của
bản thân dù mọi người nói
đấy là sai, em vẫn kiên định
với lí lẽ và chứng minh điều
mình đúng.
Em sẽ tố cáo hành vi sai trái
của hai bạn để đẩy lùi đi
những quan hệ xấu để tạo
lên những mối quan hệ tốt
đẹp trong xã hội.

Câu hỏi 4: Em sẽ xử lí như thế nào nếu ở trong tình huống dưới đây?

c. Khi thấy người đàn ông có
hành động sàm sỡ với một
em gái, em định lên tiếng thì
bị ông ta đe dọa.

Nhận
xét
Bạn thân của em mắc khuyết
điểm, bạn muốn em không nói
với ai.

Em sẽ tố cáo hành vị đó với
mọi người để bảo vệ cô bé
đồng thời xây dựng lên một
xã hội công bằng, văn minh
tốt đẹp hơn. Để bảo vệ lí lẽ,
điều đúng đắn.
Em sẽ không nói với ai nhưng
sẽ chỉ ra những khuyết điểm
của bạn để bạn có thể điều
chỉnh và tạo ra phiên bản tốt
nhất cho bản thân.

Luyện tập 5 : Em sẽ khuyên bạn điều gì trong những tình huống sau?

a) Người thân trong gia
đình bạn em làm điều trái
pháp luật.

 Lời khuyên:
+ Không bao che cho hành vi sai trái của người thân.
+ Yêu cầu người thân nên đến cơ quan công an đầu thú
để hưởng sự khoan hồng của pháp luật.
+ Cung cấp đầy đủ các thông tin mình biết cho lực lượng
công an.

b) Bạn em viết lên mạng
xã hội một điều không
đúng sự thật.

 Lời khuyên:
+ Lên tiếng, nói rõ sự thật.
+ Khuyên bạn không nên lan truyền những thông tin sai
sự thật.

 Lời khuyên:
+ Lên tiếng, nói rõ sự thật để minh oan cho người bạn
c) Bạn em mắc lỗi nhưng
kia.
lại đổ lỗi cho một bạn khác
+ Khuyên người bạn (có hành vi đổ lỗi) hãy: trung thực
trong lớp.
nhìn nhận sai lầm, khuyết điểm; dũng cảm nhận lỗi và tìm
cách để khắc phục và sửa chữa sai lầm.

VẬN DỤNG

0
4

Câu 1: "Trong thế giới này, chúng ta không chỉ xót xa
vì những hành động và lời nói của người xấu mà còn
cả vì sự im lặng đáng sợ của người tốt" (Martin
Luther King Hãy viết một đoạn văn bình luận về ý kiến
trên..
Câu 2: Hãy thiết kế một thông điệp về bảo vệ lẽ phải.