KIỂM TRA BÀI CŨ
Bài 1. Một xe tải có khối lượng 3,2 tấn sẽ có
trọng lượng bao nhiêu niutơn?

Bài 2.
a.Một vật có khối lượng 500 g thì có trọng
lượng bao nhiêu Niuton?
b. Một vật có trong lượng 520N thì vật này
có khối lượng bao nhiêu?

Khi đi trên sàn đá hoa mới lau dễ bị ngã.
Em có thể giải thích tại sao không?

Vì lực ma sát giữa sàn nhà với chân
người rất nhỏ. Ma sát này là có ích
giúp cho người không bị trượt ngã.

Tiết 114 + 115 - Bài 44

I. Lực ma sát là gì?

Hình 44.1 Thí nghiệm về lực ma sát

Hãy giải thích tại sao miếng gỗ đang chuyển động lại
dừng lại?
Lực do mặt bàn tác dụng lên bề mặt miếng gỗ tiếp xúc với
mặt bàn làm miếng gỗ thay đổi chuyển động.Lực ma sát

- Lực ma sát là lực tiếp xúc.  
lựchiện
tiếpởxúc
- 1.VìLực
lực ma
ma sát
sát là
xuất
giữa bề
tiếpvật
xúc?
mặthay
tiếplực
xúckhông
của một
với bề mặt
của một vật khác.
- Lực ma sát trong hình có:
+ Phương: nằm ngang.
2. Xác
phương,
+ Chiều:
từ định
phải sang
trái. chiều
của lực ma sát?

KẾT LUẬN.
Lực ma sát là lực tiếp xúc, xuất hiện khi hai vật
tiếp xúc bề mặt với nhau.

I. LỰC MA SÁT LÀ GÌ?
Bề mặt gỗ và mặt bàn
nhìn có vẻ rất nhẵn. Tuy
nhiên khi phóng đại lên sẽ
thấy chúng rất gồ ghề. Đó
là nguyên nhân chính gây
ra lực ma sát khi 2 mặt
tiếp xúc với nhau.

Khi bóp phanh
mạnh, bánh xe
ngừng quay và
trượt trên mặt
đường.

Giữa mặt đường và bánh xe có xuất hiện lực ma
sát không? Nếu có theo em đây là lực ma sát gì?

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt
* Hình a. Kéo miếng gỗ => miếng gỗ không chuyển động => có
lực ma sát nghỉ

* Hình b. Kéo miếng gỗ => miếng gỗ chuyển động => có lực
ma sát trượt

Lực
Lực ma
ma sát
sát nghỉ
nghỉ giữ
giữ cho
cho vật
vật đứng
như thế
yênnào?
ngay cả khi
nó bị kéo hoặc đẩy.
Độ lớn: Fmsn= Ftd
Fk

Độ lớn: Fmsn= Fk

Fms nghỉ

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
- Lực
Lựcma
masát
sáttrượt
trượt
làm
là cho
lực vật
xuất
như
hiện
thếkhi
nào?
vật trượt
trên bề mặt của vật khác

F
k

Fms trượt

Ai nhanh hơn: Chia lớp thành 4 đội, mỗi đội
hãy lấy ví dụ cho mỗi loại lực ma sát ghi vào
bảng nhóm trong vòng 2 phút, đội nào ghi được
nhiều đáp án chính xác nhất đội đó dành chiến
thắng

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
Lực ma sát nghỉ trong đời sống và kĩ thuật:

a. Bàn chân và mặt đường

b. Hàng hóa và băng chuyền

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
Lực ma sát trượt trong đời sống và kĩ thuật:

a. Lưỡi dao và đá mài

c. Thanh trượt và mặt băng

b. Thanh gỗ và dao tiện

d. Dây curoa và bánh truyền

Ma sát trượt giữa dây cung ở cần kéo của
đàn violon với dây đàn.

Ổ bi lắp ở trục quay có
tác dụng gì?

- Ổ bi có tác dụng làm giảm ma sát do thay ma sát trượt
bằng ma sát lăn của các viên bi.
- Nhờ sử dụng ổ bi đã giảm lực cản lên các vật chuyển
động làm cho máy móc hoạt động dể dàng, hiệu quả cao
góp phần thúc đẩy sự phát triển của các ngành như động
lực học, cơ khí, chế tạo máy…

Sự khác nhau giữa trục bánh xe
bò ngày xưa và trục bánh xe
đạp, xe ô tô ngày nay là trục
bánh xe ngày nay có ổ bi còn
trục bánh xe bò không có ổ bi.
Con người mất hàng chục
thế kỉ để phát minh ra ổ bi
tạo nên sự khác nhau đó.
Việc phát minh ra ổ bi có ý
nghĩa như thế nào đối với
khoa học và công nghệ?

Lực ma sát lăn sinh ra khi một vật lăn trên
bề mặt của vật khác .

Fms

Hãy cho biết khi bóp phanh thì má phanh
chuyển động thế nào trên vành bánh xe?

Quan sát hình a khi tác dụng lực vào thùng hàng
mà nó vẫn đứng yên. Giữa mặt sàn và thùng hàng có
xuất hiện lực ma sát không?
Nếu có theo em đây là lực ma sát gì?

Lực ma
sát nghỉ
giữ cho
vật đứng
yên ngay
cả khi nó
bị kéo
hoặc đẩy
Độ lớn:
Fmsn= Ftd

Lực ma sát
trượt xuất hiện
khi vật trượt
trên bề mặt của
vật khác

GHI NHỚ

Lự
c

m

as

át
l

ăn

Lực ma sát lăn
sinh ra khi một
vật lăn trên bề
mặt của vật
khác .

III.TÁC DỤNG CỦA LỰC MA SÁT ĐỐI VỚI CHUYỂN
ĐỘNG

III. Tác dụng của lực ma sát đối với chuyển động
- Nhóm 1, 3: Hoàn thành PHT số 1.
- Nhóm 2, 4: Hoàn thành PHT số 2.

Phiếu học tập số 1
Hiện tượng

Lực ma sát
xuất hiện

Tác dụng cản trở
hay thúc đẩy

Phiếu học tập số 2
Hiện tượng

Lực ma sát
xuất hiện

Tác dụng cản trở
hay thúc đẩy

III. Tác dụng của lực ma sát đối với chuyển động
Các nhóm sẽ thực hiện báo cáo
- Nhóm 1 sẽ báo cáo sau đó nhóm 3 nhận xét, bổ sung.
-Nhóm 2 sẽ báo cáo sau đó nhóm 4 nhận xét, bổ sung.

Hiện tượng

Lực ma sát
xuất hiện

Lực ma
sát trượt

Lực ma
sát nghỉ

Lực ma
sát trượt

Tác dụng cản trở hay thúc đẩy
- Lực ma sát xuất hiện giữa má
phanh và vành bánh xe; giữa lốp
và mặt đường.
- Lực ma sát giữa má phanh và
vành bánh xe; giữa lốp và mặt
đường làm dừng lại.

Lực ma sát nghỉ có tác
dụng ngăn thùng hàng
chuyển động

Lực đẩy thắng được lực
ma sát nghỉ làm thùng
hàng chuyển động

Hiện tượng

Lực ma sát
xuất hiện

Lực ma
sát
trượt

Lực ma
sát nghỉ

Tác dụng cản trở hay thúc đẩy

- Do lực ma sát nghỉ giữa
lốp xe và mặt đường chưa
đủ mạnh để đẩy được xe đi
- Tăng lực ma sat nghỉ để
xe thoát ra khỏi sa lầy,bằng
cách tăng đổ cát, đá, gạch
vào vị trí dưới bánh xe

- Lực này có phương
nằm ngang, chiều từ phải
sang trái.
- Có tác dụng làm người
chuyển động về phía
trước.

III. Tác dụng của lực ma sát đối với chuyển động
Lực ma sát có tác dụng cản trở hoặc thúc đẩy chuyển động
của vật

IV. Ma sát trong an toàn giao thông

IV. Ma sát trong an toàn giao thông
1. Tại sao trên mặt lốp xe lại có các khía rãnh (hình
44.7)? Đi xe mà lốp có các khía rãnh đã bị mòn thì có an
toàn không? Tại sao?

2. Tại sao khi phanh gấp, lốp xe ô tô để lại một vệt
đen dài trên đường nhựa?

3. Hãy giải thích ý nghĩa của biển báo
Biển báo

Giải thích ý nghĩa

Biển báo hiệu đường cao tốc.

Biển báo tốc độ tối đa
120km/h, tốc độ tối thiểu
70km/h.
Biển báo tốc độ tối đa khi
trời mưa là 100km/h.

IV. Ma sát trong an toàn giao thông
Trong giao thông ma sát có vai trò
- Lực ma sát giữa bánh xe và mặt đường giữ cho bánh
xe lặn trên đường không bị trượt
- Khi xe dừng, đỗ trên dốc, lực ma sát góp phần giữ cho
xe không bị trượt
- Rãnh, gai trên vỏ lốp xe giúp tăng ma sát giữa bánh xe
và mặt đường để xe dễ dàng chuyển động không bị trượt
trên đường

VẬN DỤNG:
Câu1: Trường hợp nào sau đây lực xuất
hiện không phải là lực ma sát?
A. Lực xuất hiện khi lốp xe trượt trên mặt
đường.
B. Lực xuất hiện làm mòn đế giầy.
C. Lực xuất hiện khi lò xo bị nén hay bị dãn.
D. Lực xuất hiện giữa dây cuaroa với bánh
xe truyền chuyển động.

Câu2: Cách nào sau đây giảm được ma sát?
A. Tăng độ nhám của bề mặt tiếp xúc.
B. Tăng độ nhẵn giữa các mặt tiếp xúc.
C. Tăng lực ép lên mặt tiếp xúc.
D. Tăng diện tích bề mặt tiếp xúc.

Câu 3: Lực ma sát trượt xuất hiện trong
trường hợp nào sau đây?
A. Ma sát giữa các viên bi với ổ trục xe đạp,
xe máy.
B. Ma sát giữa cốc nước đăt trên mặt bàn với
mặt bàn.
C. Ma sát giữa lốp xe với mặt đường khi xe
chuyển động.
D. Ma sát giữa má phanh với vành xe khi bóp
nhẹ phanh.

Câu 4. Trường hợp nào sau đây, ma sát là có hại ?
A. Đi trên sàn đá hoa mới lau dễ bị ngã.
B. Xe ô tô bị lầy trong cát.
C. Giày đi mãi, đế bị mòn.
D. Bôi nhựa thông vào dây cung ở cần kéo nhị.

Câu 5: Trong các trường hợp sau, trường hợp nào lực
ma sát có hại?
A. Em bé đang cầm chai nước trên tay.
B. Ốc vít bắt chặt vào với nhau.
C. Con người đi lại được trên mặt đất.
D. Lốp xe ôtô bị mòn sau một thời gian dài sử dụng.

Câu 6: Chọn đáp án đúng. Lực ma sát nghỉ xuất hiện
khi
A. Quyển sách để yên trên mặt bàn nằm nghiêng
B. Ô tô đang chuyển động, đột ngột hãm phanh 
C. Quả bóng bàn đặt trên mặt nằm ngang nhẵn bóng
D. Xe đạp đang xuống dốc

*Câu 7: Cách nào sau đây làm tăng được ma sát
khi xe ô tô bị sa lầy?
A. Tăng ga
B. Xuống xe đẩy đuôi ôtô
C. Lấy các viên đá sỏi, gạch chẹn vào bánh xe
D. Cả A và B đều được

Học hiểu phần ghi trọng tâm của bài
Làm các bài tập trong SBT
Thực hiện: Em có thể.
Đọc trước bài 45: Lực cản của nước

Giày đi mãi đế bị mòn?
Vì lực ma sát giữa đế
giày và mặt đường làm
mòn đế giày
Ma saùt trong tröôøng
hôïp này coù haïi.

Phải bôi nhựa thông vào dây cung ở cần kéo
nhị (đàn cò).
Để tăng ma sát giữa dây cung với dây đàn, nhờ đó
đàn kêu to. Lực ma sát có ích