CHÀO MỪNG CÁC
EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC
Chủ
đề: Lực
trong
đời
KHOA
HỌC
TỰ
sống
Khám
phá một
NHIÊN
6 lực rất quen
thuộc khi ta bơi, chèo
thuyền hoặc di chuyển trong
nước.

KHỞI ĐỘNG: QUAN SÁT VÀ DỰ ĐOÁN
(5 PHÚT)
Tàu thủy và tàu
ngầm

?

Trong hai phương tiện
trên,
tàu ngầm thường có
tốc độ

Làm việc cá nhân, suy nghĩ nhanh và chia
sẻ dự đoán.

nhỏ

sao?

hơn

nhiều.

Tại

Video 1
Tàu thủy và tàu
ngầm

?

DỰ KIẾN TRẢ LỜI - DẪN
VÀO BÀI
Tàu ngầm di chuyển dưới
nước
nên chịu lực cản của nước
rất lớn.
Tàu thủy di chuyển trên
mặt nước, lực cản không
khí nhỏ hơn so với khi
chuyển động trong nước.

Vật chuyển động trong
nước có
bị nước cản lại hay không?
Lực cản đó phụ thuộc vào
yếu tố nào?

Chúng ta cùng tìm hiểu Bài 45. Lực cản của
nước.

KHOA HỌC TỰ
NHIÊN 6

BÀI 45.
LỰC CẢN CỦA
NƯỚC

Khoa học tự nhiên 6 - Kết nối tri thức với
cuộc sống

Từ hiện tượng quen thuộc
trong đời sống đến thí nghiệm
kiểm chứng.

MỤC TIÊU BÀI
HỌC
1

2
Nêu được lực cản
của
nước
phụ
thuộc vào diện
tích mặt cản.

Nhận biết được
lực
cản
của
nước.

3

Giải thích được
một
số
hiện
tượng liên quan
đến lực cản của
nước trong đời
sống.

4

Rèn luyện kí năng
quan sát, thảo luận,
ghi chép kết quả thí
nghiệm
và
vận
dụng kiến thức vào
thực tiễn.

Video 2
Tàu thủy và tàu
ngầm

?

TIẾN TRÌNH BÀI
HỌC
1
1. Khởi
động: Tàu
ngầm và tàu
thủy.

2
2. Hoạt động
1: Thí nghiệm
về
lực cản của
nước.

3
3. Hoạt động
2: Một số
đặc điểm
của lực cản
của nước.

4
4. Luyện tập
- vận dụng:
Giải thích
hiện tượng
và thiết kế
infographic.

5
5. Tổng
kết - dặn
dò.

HOẠT ĐỘNG 1: LÀM THÍ NGHIỆM VỀ LỰC CẢN CỦA
NƯỚC
Mục tiêu: Quan
sát thí nghiệm, thu
thập thông tin và
nhận biết sự tồn
tại của lực cản của
nước.

Có nước

Chưa có
nước

Nhiệm vụ: Theo dõi
thí nghiệm kéo xe
lăn khi chưa có nước
và khi có nước; so
sánh số chỉ lực kế;
trả lời câu hỏi.

Quan
sát

So
sánh

Trả lời

•

THÍ NGHIỆM VỀ LỰC CẢN CỦA
NƯỚC
Mô phỏng thí nghiệm: kéo xe lăn bằng lực kế khi chưa có
nước và khi có nước
Chưa có
nước

Có nước

Video 3
Tàu thủy và tàu
ngầm

?

CÁCH TIẾN HÀNH THÍ
Thực hiện lần lượt các bước sau
NGHIỆM
1

1. Lắp xe lăn
có tấm cản
vào hộp thí
nghiệm và nối
với lực kế.

2

2. Kéo từ từ lực
kế để xe lăn
chuyển động ổn
định khi hộp chưa
có nước. Đọc và
ghi số chỉ lực kế.

3

3. Cho nước vào
hộp,
lặp
lại
thao tác kéo xe
lăn. Đọc và ghi
số chỉ lực kế.

Lưu ý: Kéo đều tay, đọc số
chỉ lực kế
khi xe chuyển động ổn định.

4

4. So sánh
hai số chỉ lực
kế và rút ra
nhận xét.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: QUAN SÁT THÍ
Ghi lạiNGHIỆM
kết quả thí nghiệm của
nhóm em

Tình trạng

Lần 1

Lần 2

Nhận xét

Chưa có
nước
Có nước

Hoạt động số: Nhóm trưởng nhập kết quả
vào bảng Google Docs/Google Sheets chung
của lớp để so sánh nhanh giữa các nhóm.

CÂU HỎI SAU THÍ
NGHIỆM
Tại sao khi có nước trong hộp
Câu
1.

Câu
2.

thì số chỉ lực kế lớn hơn khi
chưa có nước trong hộp?

Tìm thêm ví dụ về lực cản khi
vật chuyển động trong nước.
Thảo luận nhóm, ghi câu trả lời ngắn gọn vào phiếu
học tập số.

Video 4
Tàu thủy và tàu
ngầm

?

ĐÁP ÁN - CHỐT THÍ
NGHIỆM

Câu 1.

Khi có nước trong hộp,
nước

cản

trở

chuyển

động của xe lăn nên cần
lực kéo lớn hơn. Vì vậy

Câu 2.

Ví dụ: người bơi trong nước, cá bơi, tàu ngầm di chuyển dưới
nước, tay khuấy nước trong chậu.

số chỉ lực kế khi có nước
lớn

hơn

nước.

khi

chưa

có

Người
bơi

Cá bơi

Tâu
ngầm

Tay khuấy
nước

Các vật chuyển động trong nước chịu tác dụng của lực cản
của nước.

KIẾN THỨC CẦN NHỚ: LỰC CẢN CỦA
NƯỚC
Lực cản của nước là lực do nước tác dụng lên vật
chuyển động trong nước, có xu hướng cản trở chuyển
động của vật.
Lực cản của nước xuất
hiện khi vật chuyển động
trong nước.
Lực cản của nước thường
ngược chiều với chiều chuyển
động của vật.

Lực cản của nước làm vật
chuyển động khó khăn hơn
so với khi chuyển động
trong không khí.

Lực cản của
nước

Chiều chuyển
động

HOẠT ĐỘNG SỐ 1: TÌM HÌNH ẢNH MINH HỌA LỰC CẢN
CỦAhình
NƯỚC
Công cụ: Google Images hoặc website
ảnh khoa
học phù hợp.

1 Tìm 2 hình ảnh về vật/
2

3

đối tượng chuyển động
trong nước.
Chọn hình ảnh thể hiện
rõ lực cản của nước, ví
dụ: bơi lội, thuyền, tàu
ngầm, cá bơi.
Ghi chú dưới mỗi ảnh:
vật chuyển động theo
hướng nào, lực cản của
nước có xu hướng theo
hướng nào.

Google
Images
Link: https://www.google.com/search?
tbm=isch&q=lực+cản+của+nước

Hướng
chuyển
động

Lực
cản
của
nước
Vật chuyển
động theo
hướng:

Lực cản của
nước theo
hướng:

Video 5
Tàu thủy và tàu
ngầm

?

1

BÁO CÁO NHANH HOẠT
Chia sẻ trong 30
ĐỘNG
giâySỐ 1

HÌNH ẢNH TIÊU BIỂU CỦA
NHÓM

Mỗi nhóm chọn
1 hình ảnh tiêu
biểu.

2

Đại diện nhóm trình
bày trong 30 giây: vật
chuyển động ở đâu, vì
sao có lực cản của

3

30
giâ
y

nước, lực cản có tác
dụng gì.

Cả lớp nhận xét:
hình ảnh
có phù hợp với khái
niệm
lực cản của nước
không?

Hình ảnh có phù hợp với khái niệm lực cản của
nước không?

HOẠT ĐỘNG 2: MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA LỰC CẢN CỦA
NƯỚC
KHÁM
PHÁ
Mục tiêu: Tìm hiểu sự
phụ thuộc của lực cản
của nước vào diện tích
mặt cản.

Nhiệm vụ: Quan sát
tình huống, đề xuất
cách kiểm chứng và rút
ra kết luận.

Mặt cản
nhỏ

Mặt cản
lớn

TÌNH HUỐNG KHÁM
Hai tấm cản có diện tích khác nhau khi chuyển
PHÁ
động trong nước
Tấm cản
nhỏ

Tấm cản
lớn

Vì sao khi đẩy tấm cản lớn trong
nước,
tay ta thường cảm thấy
nặng hơn so với khi đẩy
tấm cản nhỏ?

NHIỆM VỤ THẢO
Câu hỏi: Hãy nghĩ cách dùng hai tấm cản có kích
LUẬN
thước khác nhau
để chứng tỏ đặc điểm của lực cản của nước.

Tấm cản
nhỏ

Tấm cản
lớn

So sánh diện tích
mặt cản

NHÓ
M
1, 2

Đề xuất cách
làm
thí nghiệm.

NHÓ
M
3, 4

Dự đoán kết quả
quan sát và giải
thích.

Cả
Rút
lớp:ra kết luận về

mối
quan hệ giữa diện
tích
mặt cản và lực cản
của nước.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: DIỆN TÍCH
MẶT CẢN

Hoạt động số: Nhập kết quả vào bảng nhóm, dùng màu hoặc biểu tượng
pithơn.
để đánh dấu trường hợp lực cản lớn
:

1
.

Chuẩn bị hai
tấm cản có
kích thước
khác nhau.

GỢI Ý CÁCH KIỂM
2
3
4
CHỨNG
.

Lần lượt đẩy
từng
tấm cản trong
nước với tốc độ
gần như nhau.

.

So sánh cảm
giác nặng/nhẹ
hoặc số chỉ lực
kế nều có
dụng cụ đo.

.

Tấm cản nào
làm tay đẩy khó
hơn thì chịu lực
cản của nước
lớn hơn.

Tấm cản có diện tích mặt cản lớn hơn chịu lực cản của
nước lớn hơn.

ĐÁP ÁN - CHỐT ĐẶC
Đáp
ĐIỂM án

Khi đẩy hai tấm cản có kích
thước khác nhau trong nước,
tay đẩy tấm cản có diện tích
lớn hơn sẽ cảm thấy nặng
hơn tay đẩy tấm cản nhỏ.

Tấm cản
nhỏ
Diện tích mặt cản
tăng

Tấm cản lớn
Lực cản của nước
tăng

Kết
luận:
Diện tích mặt cản càng
lớn
thì lực cản của nước
càng lớn.

VÍ DỤ MINH HỌA TRONG ĐỜI
Một
số tình huống có lực cản của
SỐNG
nước

Người bơi phải tạo tư thế
phù hợp để giảm lực cản
của nước.
Tàu thuyền thường có thân
thon để giảm lực cản khi
chuyển động.

Cá có hình dạng thon dài
giúp bơi dễ hơn trong
nước.

HOẠT ĐỘNG SỐ 2: XỬ LÍ THÔNG TIN
Công cụ: YouTube Search, Google Images,
NotebookLM/ChatGPT.

1

2

3

Tìm video ngắn hoặc hình ảnh
về chuyển động trong nước:
bơi lội, thuyền, tàu ngẫm, cá
bơi.
Ghi 3 ý chính: vật chuyển
động như thế nào, nước cản
trở ra sao, cách giảm lực cản
là gì.
Dùng AI để tóm tắt phần ghi
chép thành bảng 3 cột: Hiện
tượng - Lực cản của nước - Cách
giảm/tận dụng lực cản.

Quan sát video/hình ảnh về chuyển động
trong nước

Tim video

Link: https://www.youtube.com/results?
search_query=thí+nghiệm+lực+cản+của+nước

Tì
m

Ghi 3 ý
chính

Tóm tắt
bằng AI

BẢNG XỬ LÍ THÔNG
Quan sát video/hình ảnh, thảo luận và hoàn
TIN
thành bảng.
Hiện
tượng

Lực cản của nước thể hiện
ở đâu?

Cách giảm/tận dụng
lực cản

Người
bơi

Tàu
thuyền/
tàu ngầm

Cá
bơi

AI chỉ hỗ trợ tóm tắt và sắp xếp thông tin; học sinh phải tự kiểm tra lại
bằng kiến thức đã học.

LUYỆN TẬP - VẬN DỤNG
Mục tiêu: Củng cố
kiến thức và vận
dụng để giải thích
hiện tượng trong
đời sống.
Gợi ý: Nêu chiều của lực
cản và ảnh hưởng đến
tốc độ bơi.

NHIỆM VỤ
Dùng khái niệm lực cản của nước
để giải thích hiện tượng lực cản
của nước làm giảm hiệu suất bơi
của con người.

CÂU HỎI VẬN
Suy nghĩ và giải
DỤNG
thích
Vì sao khi bơi, nếu cơ thể
mở rộng quá nhiều hoặc
động tác chưa đúng,
người bơi thường bị chậm
lại và nhanh mệt hơn?
Hãy giải thích bằng khái niệm
lực cản cua nước và diện tích
mặt cản.
Lực cản của
nước

Diện tích mặt
cản

1

2

3

4

GỢI Ý TRẢ LỜI - CHỐT VẬN
DUNG
Khi bơi, cơ thể chuyển
động trong nước nên
chịu lực cản của nước.
Nếu cơ thể mở rộng
hoặc tạo
tư thế không thon gọn,
điện tích mặt cản tăng
lên, lực cản của nước
Lực
cản lớn làm người
tăng.
bơi cần dùng nhiều sức
hơn, tốc độ giảm và
nhanh mệt hơn.
Muốn bơi hiệu quả cần
tư thế và động tác phù
hợp để giảm lực cản
không cần thiết.

Diện tích
mặt cản
lớn

Lực cản
lớn

Tư thế
thon
gọn
Giảm lực
cản

Bơi hiệu quả hơn khi giảm
lực cản không cần thiết.

NHIỆM VỤ SẢN PHẨM SỐ: INFOGRAPHIC LỰC
CẢN NƯỚC
Gợi ý bố cục
infographic

Mỗi nhóm tạo 01
infographic số giải thích
vai trò của lực cản của
nước trong bơi lội hoặc
thiết kế tàu thuyền
bằng Canva/PowerPoint.
Canva
Link:
https://www.canva.co
m/

BÁO CÁO - NHẬN XÉT SẢN
PHẨM
Mỗi nhóm trình bày
sản phẩm trong 1
phút.
Nhóm khác nhận xét theo
3 tiêu chí: đúng kiến thức,
hình ảnh phù hợp, trình bày rõ
ràng.
GV tổng kết, tuyên dương
nhóm có cách giải thích
dễ hiểu và hình ảnh minh
họa tốt.

3 TIÊU CHÍ NHẬN
XÉT
Đúng kiến
thức
Hình ảnh phù
hợp
Trình bày rõ
ràng

Tuyên dương
cách giải
thích
dễ hiểu

TỔNG KẾT KIẾN
THỨC

Các vật chuyển
động trong
nước chịu tác
dụng của lực
cản của nước.

Lực cản
của
nước

Diện tích mặt
cản càng lớn thi
lực cản của nước
càng lớn.

Chiều chuyển
động

Lực cản của
nước thường
cản trở chuyển
động của vật
trong nước.

Kiến thức về lực cản
của nước giúp giải thích
nhiều hiện tượng trong
bơi lội, giao thông
đường thủy, thiết kế
tàu thuyền và đời sống.

1
2
3

DẶN
DÒ

Hoàn thiện phiếu học
tập và sản phẩm
infographic nếu
chưa xong.

Tìm thêm 1 ví dụ
trong đời sống về
cách con người giảm
lực cản của nước.
Chuẩn bị bài tiếp
theo:
Năng lượng và

sự truyền năng
lượng.

Cảm ơn các em
Hẹn gặp lại trong tiết học
tiếp
theo!
Hãy quan
sát đời sống xung
quanh để nhận ra lực cản của
nước ở nhiều
tình huống khác nhau.