NGOẠI
TRUYỆN

PHIM

Hãy tìm điểm khác biệt của hình b,c
Mất 1 đoạn trên NST
so với hình a
Thay đổi về cấu trúc
Thay đổi về số
Có 3 NST số 18
lượng

số 5

a. Bộ nhiễm sắc thể bình thường
b. Bộ NST của người bị hội chứng
c. Bộ NST của người bị hội chứng
Edward
tiếng mèo kêu

Hình 1: Bộ nhiễm sắc thể ở

Bài 46. ĐỘT BIẾN NHIỄM SẮC THỂ

Bài 46. ĐỘT BIẾN NHIỄM SẮC THỂ
I

Khái niệm đột biến nhiễm sắc
thể
II

Đột biến cấu trúc nhiễm sắc
thể
III

Đột biến số lượng nhiễm sắc
thể

Đột biến nhiễm sắc thể là gì?
Thay đổi về số
Có 3 NST số 18
lượng

Mất 1 đoạn trên NST
Thay đổi về cấu trúc
số 5

a. Bộ nhiễm sắc thể bình thường
b. Bộ NST của người bị hội chứng
c. Bộ NST của người bị hội chứng
Edward
tiếng mèo kêu

Hình 1: Bộ nhiễm sắc thể ở

I. Khái niệm đột biến nhiễm sắc thể
Đột biến
nhiễm sắc thể
là gì? Lấy ví
dụ?

II. Đột biến cấu trúc NST

NHIỆM VỤ 1
Thảo luận nhóm trong 5 phút và thực hiện các yêu
cầu sau:
1. Hoàn thiện bảng 36.1?

2. Cho biết đột biến cấu trúc NST là gì?
3. Kể tên một số dạng đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể

Bảng 36.1. Một số dạng đột biến nhiễm sắc thể

Cấu trúc NST
trước khi đột
biến

Cấu trúc NST
sau khi đột biến

Sự thay đổi của
NST sau khi đột
biến

(1)
(2)
(3)
(4)
(5)

Dạng đột
biến

Kết quả bảng 36.1. Một số dạng đột biến nhiễm sắc thể

Cấu trúc NST
trước khi đột
biến

Cấu trúc NST
sau khi đột
biến

Sự thay đổi của
NST sau khi đột
biến

Dạng đột
biến

Mất đoạn
0,5

đ
Lặp đoạn
0,5
đ

Đảo đoạn
- Thay thế đoạn
MNO bằng đoạn AB
0,5
có nguồn gốc từ
đ
NST khác.
- Thay thế đoạn AB
bằng đoạn MNO0,5
có

0,5
đ

Chuyển
1đ
đoạn

ĐÁP ÁN – HƯỚNG DẪN CHẤM
ĐIỂM NHIỆM VỤ 1:

2. Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi làm thay đổi cấu trúc củ
nhiễm sắc thể 2,5 điểm

3. Một số dạng đột biến cấu trúc NST: mất đoạn, đảo đoạn, lặp đoạn
và chuyển đoạn 2,5 điểm

II. Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể
1. Khái niệm
- Đột biến cấu trúc NST là những biến
đổi làm thay đổi cấu trúc của nhiễm
sắc thể
- Một số dạng đột biến cấu trúc NST:
mất đoạn, đảo đoạn, lặp đoạn và
chuyển đoạn

Nguyên nhân gây
phát sinh đột
biến cấu trúc
NST?

Tác nhân vật lí gây đột biến cấu trúc Nhiễm sắc thể

Sốc nhiệt

Các tia tử ngoại
Bụi phóng xạ và các bức xạ
từ phóng vũ khí hạt nhân

Chất phóng xạ từ bom nguyên tử

Tác nhân hoá học gây đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể

Hoá chất BVTV: thuốc trừ sâu,
thuốc diệt cỏ, diệt nấm...

Chất độc da cam Mỹ rải xuống
trong chiến tranh

Ô nhiễm môi trường do rác thải
19

Ô nhiễm môi trường nước do nước thải sinh hoạt và
công nghiệp chưa qua sử lý
20

Tác nhân sinh học

Virut Sarcoma và Herpes gây đứt gãy NST.

Đột biến cấu trúc
NST có lợi hay có
hại?

VD: Chuyển đoạn NST số 4 sang NST 14 ở lợn
Landrat làm giảm 56% khả năng sinh sản.

Mắt ruồi giấm có bộ NST
bình thường

Mắt ruồi giấm có đoạn NST
nhân đôi

Mắt ruồi giấm có đoạn
NST nhân ba

Hội chứng “tiếng mèo kêu”:
(mất đoạn NST số 5)

2. Ý nghĩa và tác hại của đột biến cấu trúc nhiễm
sắc thể
- Ý nghĩa của đột biến cấu trúc NST
+ Có thể làm xuất hiện kiểu hình mới, cung cấp
nguyên liệu cho tiến hoá và cho chọn giống. 
+ Có thể làm cho một gene có lợi được tăng số bản sao
trong hệ gene.
+ Con người ứng dụng để loại bỏ các gene có hại ra
khỏi
gene. 
- Táchệhại:
có thể làm hỏng gene, mất gene. Đột biến
cấu trúc NST thường liên quan đến nhiều gene nên có
khuynh hướng làm mất cân bằng hệ gene và gây hại
cho thể đột biến như giảm sức sống, giảm khả năng
sinh sản hoặc gây chết.

Câu 1. Nguyên nhân chủ yếu gây đột biến NST là

A. Các tác nhân vật lý của ngoại cảnh

C. Hoạt động co xoắn và tháo xoắn của NST
trong phân bào

B. Các tác nhân vật lý và hóa học của ngoại
cảnh

D. Các tác nhân hóa học của ngoại cảnh

Câu 2. Một đoạn nào đó có 1 NST quay ngược một góc 180o làm đảo
ngược trật tự phân bố của các gene trên đoạn NST đó, được gọi là đột
biến:

A. Lặp đoạn

C. Chuyển đoạn

B. Mất đoạn

D. Đảo đoạn

Câu 3. Dạng đột biến cấu trúc NST nào gây hậu quả lớn
nhất?

A. Lặp đoạn NST

C. Đảo đoạn NST

B. Mất đoạn NST

D. Chuyển đoạn NST

   

Câu 4: Đột biến nào sau đây gây bệnh ung thư máu ở người?

A. Mất đoạn đầu trên NST số 21

C. Đảo đoạn trên NST giới tính X

B. Lặp đoạn giữa trên NST số 23

D. Chuyển đoạn giữa NST số 21 và
NST số 23

Câu 5: Dạng đột biến dưới đây được ứng dụng trong sản xuất
rượu bia là:

A. Lặp đoạn trên NST X của ruồi giấm làm thay
đổi hình dạng của mắt.
B. Đảo đoạn trên NST của cây đậu Hà Lan.

C. Lặp đoạn NST ở lúa mạch làm tăng hoạt
tính enzyme amylase thuỷ phân tinh bột
D. Lặp đoạn trên NST của cây đậu Hà Lan.

NHIỄM SẮC THỂ

BIẾN ĐỔI
CẤU TRÚC
NST

GEN
(Sắp xếp hài hoà về
số lượng, trình tự)
BIẾN ĐỔI
SỐ LƯỢNG,
TRÌNH TỰ,
CÁCH SẮP
XẾP GEN

PRÔTÊIN

BIẾN ĐỔI
PRÔTÊIN

TÍNH
TRẠNG

BIẾN ĐỔI
KIỂU HÌNH

Phần lớn gây hại
cho sinh vật
Tại sao đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể
thường gây hại cho bản thân sinh vật?

BÀI TẬP VỀ NHÀ

So sánh đột biến
gene và đột biến
cấu trúc nhiễm
sắc thể ?
Gợi ý:
- Khái niệm
- Nguyên nhân
- Các dạng
- Hậu quả