K H T N

6

Quan sát bức
tranh và gọi tên ít
nhất 5 thiết bị điện
mà em nhìn thấy.
Gọi tên dạng năng
lượng được sử
dụng khi các thiết
bị đó hoạt động.

Thiết bị điện

Năng lượng sử
dụng

Ấm điện

Nhiệt năng

Máy giặt

Động năng

Đàicassette

Năng lượng âm

Bàn Là

Nhiệt năng

Lò vi sóng

Nhiệt năng

Thiết bị điện

Năng lượng sử
(códụng
ích)

Ấm điện

Nhiệt năng

Nhiệt năng, năng lượng âm

Máy giặt

Động năng

Nhiệt năng, năng lượng âm

Đài cassette

Năng lượng âm

Bàn Là

Nhiệt năng

Nhiệt năng

Lò vi sóng

Nhiệt năng

Nhiệt năng, năng lượng âm

Năng lượng hao phí

Nhiệt năng

Trong ba cách đun nước ở hình bên, cách đun nào
ít hao phí năng lượng nhất? Tại sao?

- Cách đun nước bằng cách dùng ấm điện ít hao phí
năng lượng nhất.
- Vì gần như toàn bộ năng lượng cung cấp cho ấm sẽ
làm nóng nước và sôi. Ở hai cách đun còn lại có nhiều
năng lượng bị tổn thất ra bên ngoài môi trường.

BÀI 49
NĂNG LƯỢNG HAO PHÍ

I. Năng lượng hữu ích
NĂNG
LƯỢNG

Năng lượng hữu ích

Năng lượng hao phí

Là phần năng lượng
Là phần năng lượng
ban đầu chuyển
ban đầu chuyển thành
thành năng lượng
năng lượng theo đúng
không theo đúng
mục đích sử dụng
mục đích sử dụng

Trong việc đun sôi nước như hình trên, năng lượng
nào là hữu ích, năng lượng nào là hao phí?
- Năng lượng làm nóng nước là hữu ích
- Năng lượng tổn thất ra bên ngoài môi trường là hao
phí

- Năng lượng chuyển hóa thành
quang năng: năng lượng hữu ích
- Năng lượng chuyển hóa thành
nhiệt năng: năng lượng hao phí

- Phần năng lượng chuyển hóa thành động năng :
Năng lượng hữu ích
- Phần năng lượng chuyển hóa thành nhiệt năng:
Năng lượng hao phí

II. Năng lượng hao phí
Hãy tìm ví dụ để minh họa cho nhận định trên?
Trong trường hợp bóng
đèn sáng:
+ Năng lượng có ích là
năng lượng ánh sáng để
chiếu sáng.
+ Năng lượng hao phí là
năng lượng nhiệt, làm cho
bóng đèn nóng lên.

Trong trường hợp, quạt điện đang chạy:
+ Năng lượng có ích là động năng, cánh quạt chuyển
động tạo ra gió mát.
+ Năng lượng hao phí là năng lượng nhiệt làm nóng
động cơ.

Nêu
tìnhtình
huống
(ở giaởđình,
ở lớp học) cho thấy luôn
 Ví dụ
huống
gia đình:
có năng lượng hao phí xuất hiện trong quá trình sử
dụng năng lượng. Xác định nguyên nhân gây ra sự hao
phí đó?
Nhà em thường dùng bếp gas để nấu đồ ăn cho gia
đình. Nhưng khi đun bếp, em thấy rất nóng, đun thức
ăn cũng thấy lâu chín. Như vậy, trong quá trình sử
dụng năng lượng nhiệt từ gas để nấu chín thức ăn thì
năng lượng nhiệt còn bị thất thoát ra môi trường làm
nóng môi trường bên ngoài và làm nóng xoong/ nồi
đựng thức ăn. Đó chính là năng lượng hao phí.

Ví dụ tình huống ở lớp học:
Vào mùa hè nắng nóng, khi bật quạt ở trong lớp học
và sờ vào hộp động cơ của quạt luôn thấy nó nóng ran.
Như vậy, năng lượng hao phí xuất hiện ở đây là do
năng lượng nhiệt của dòng điện làm nóng hộp động cơ
quạt.

TÌM HIỂU NĂNG LƯỢNG
HAO PHÍ TRONG MỘT SỐ
CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC

TÌM HIỂU DẠNG
NĂNG LƯỢNG HAO
PHÍ KHI ĐẠP XE

Hình 4.1mô tả một học sinh
đang đi xe đạp.
a) Dự đoán xem ở bộ phận nào
của xe đạp có thể xảy ra sự hao
phí năng lượng nhiều nhất?
b) Dạng năng lượng nào là hữu
ích, là hao phí đối với người và
xe?

a. Bộ phận lốp xe đạp có thể xảy ra sự hao phí năng
lượng nhiều nhất do lốp xe ma sát với mặt đường sẽ
làm cho cả lốp xe và mặt đường bị nóng lên.
b. Dạng năng lượng hữu ích là năng lượng động năng
giúp người và xe chuyển động.
- Năng lượng hao phí đối với người và xe đó là năng
lượng nhiệt, vì:
+ Người đạp xe bị nóng lên khi đạp.
+ Lốp xe ma sát với mặt đường làm lốp xe nóng lên.

TÌM HIỂU DẠNG NĂNG LƯỢNG HAO PHÍ KHI
Ô TÔ CHẠY
a) Nêu tên các dạng năng lượng hao phí có thể xuất
hiện khi ô tô chuyển động trên đường.
b) Năng lượng có thể bị hao phí ở các bộ phận nào của
ô tô khi nó chuyển động? Những hao phí này ảnh
hưởng ra sao đến môi trường? 

- Các dạng năng lượng hao phí có thể xuất hiện khi ô
tô chuyển động trên đường:
+ Nhiệt năng
+ Năng lượng âm
- Các hao phí này gây ảnh hưởng tới môi trường:
+ Nhiệt năng của ô tô tỏa ra môi trường làm môi
trường nóng lên.
+ Năng lượng âm của xe làm ô nhiễm tiếng ồn.

TÌM HIỂU VỀ SƠ ĐỒ NĂNG LƯỢNG
• Ví dụ:  Một bóng đèn
LED được cung cấp
100J năng lượng điện,
nó chuyển hóa thành 20J
năng lượng nhiệt và 80J
năng lượng ánh sáng.

LUYỆN TẬP

Hãy phân loại các thiết bị (hoạt động) theo tiêu chí:
dạng năng lượng hao phí (nhiệt năng, âm thanh, ánh
sáng).

Máy bay phản
lực

Máy khoan

Tivi

Bóng đèn

VĐV đang
chạy

Đốt củi

Máy sấy tóc Sạc điện thoại

Hàn kim
loại

Quạt trần

NL hao phí dạng nhiệt năng

NL hao phí dạng âm thanh

NL hao phí dạng ánh sáng

Hãy nêu các thói quen xấu thường ngày gây
hao phí năng lượng

Mở cửa tủ lạnh quá lâu Dùng đèn sợi đốt

Không tắt đèn, quạt khi ra
khỏi phòng

Bật tivi trong khi
ngủ

Sạc điện thoại, laptop
khi đã đầy

Lợi ích của đèn LED
+ Cao hơn so với các loại bóng huỳnh quang, sợi đốt.
+ Nhưng so với giá trị sử dụng được lâu và khả năng tiết kiệm
năng lượng tốt thì vẫn rẻ hơn các loại bóng khác.
- Thời gian sử dụng: + 11 năm nếu sử dụng liên tục.
+ Đến 20 năm nếu mỗi ngày sử dụng khoảng 8 tiếng.
- Mức tiêu thụ năng lượng:
Tiêu tốn ít năng lượng hơn bóng đèn huỳnh quang, sợi đốt.
- Hiệu quả thắp sáng:
+ 80% năng lượng được chuyển đổi thành năng lượng ánh
sáng. 20% năng lượng được chuyển đổi thành năng lượng
nhiệt.
- Tác động đến môi trường:Các nguyên liệu cấu thành hoàn
toàn không chứa các hóa chất độc hại.
+ Có thể tái chế 100%
+ Cắt giảm lượng khí thải C02 vào không khí.