MÔN : KHTN 6
Bài 49. NĂNG LƯỢNG
HAO PHÍ

Kiểm tra bài cũ
Câu 1. Ta có thể nhận biết được các dạng
năng lượng như hóa năng, quang năng,
điện năng khi chúng được biến đổi thành
A. cơ năng
B. nhiệt năng
C. năng lượng hạt nhân
D. A hoặc B

Câu 2. Dụng cụ nào sau đây biến đổi điện
năng chủ yếu thành động năng?
A. Nồi cơm điện.
B. Máy sấy tóc.
C. Bếp điện.
D. Bàn ủi điện.
Câu 3. Trong quá trình chuyển hóa lẫn
nhau của năng lượng từ dạng này sang
dạng khác, tổng năng lượng tại bất kỳ thời
điểm nào cũng:
A. không thay đổi.
B. bằng không.
C. tăng dần.
D. giảm dần.

Câu 4: Trong quá trình thắp sáng một que
diêm đã có sự chuyển hóa năng lượng
nào?
A. Hóa năng chuyển hóa thành nhiệt năng
B. Hóa năng chuyển hóa thành quang
năng
C. Hóa năng chuyển hóa thành nhiệt năng
và quang năng
D. Hóa năng chuyển hóa thành nhiệt năng
và cơ năng.

Kiểm tra bài cũ
Câu 5. Một người đàn ông đứng trên
đỉnh núi thả rơi một viên đá xuống chân
núi, lấy mốc thế năng ở chân núi. Trong
quá trình rơi của viên đá đã có sự chuyển
hóa năng lượng là:
A. thế năng chuyển hóa thành động năng.
B. hóa năng chuyển hóa thành thế năng.
C. thế năng chuyển hóa thành động năng
và nhiệt năng.
D. thế năng chuyển hóa thành cơ năng.

Kiểm tra bài cũ
Câu 6. Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống
trong câu sau:
“ Hóa năng trong nhiên liệu (xăng, dầu) khi đốt
cháy, chúng giải phóng … (1)… được chuyển hóa
thành …(2)… và …(3)….” .
A. (1) năng lượng, (2) hóa năng, (3) nhiệt năng
B. (1) hóa năng, (2) năng lượng, (3) nhiệt năng
C. (1) năng lượng, (2) nhiệt năng, (3) quang năng
D. (1) quang năng,  (2) nhiệt năng, (3) hóa năng, 

Câu 7. Phát biểu nào sau đây là đúng về sự
chuyển hóa năng lượng trong các dụng cụ sau?
A. Quạt điện: điện năng chuyển hóa thành nhiệt
năng.
B. Nồi cơm điện: điện năng chuyển hóa thành
nhiệt năng và quang năng.
C. Đèn LED: quang năng biến đổi thành nhiệt
năng
D. Máy bơm nước: động năng biến đổi thành
điện năng và nhiệt năng

Kiểm tra bài cũ
Câu 8. Pin mặt trời có sự chuyển hoá:
A. Nhiệt năng thành cơ năng.
B. Nhiệt năng thành điện năng.
C. Quang năng thành nhiệt năng.
D. Quang năng thành điện năng.

Câu 9. Điền từ còn thiếu vào chỗ trống: Hoá
năng lưu trữ trong thực phẩm, khi ta ăn
được chuyển hoá thành… giúp ta đạp xe.
A. Nhiệt năng.
B. Động năng.
C. Thế năng.
D. Quang năng.
Câu 10. Trong máy phát điện gió, dạng năng
lượng nào được chuyển hoá thành điện
năng?
A. Quang năng.
B. Hoá năng.
C. Nhiệt năng.
D. Cơ năng.

KHỞI ĐỘNG
Quan sát bức tranh
và gọi tên ít nhất 5
thiết bị điện mà em
nhìn thấy.

Gọi tên dạng năng
lượng được sử dụng
khi các thiết bị đó
hoạt động.

Thiết bị

Năng lượng sử

điện

dụng (có ích)

Ấm điện

Nhiệt năng

Máy giặt

Động năng

Đàicassette

Năng lượng âm

Bàn Là

Nhiệt năng

Lò vi sóng

Nhiệt năng

Thiết bị điện Năng lượng sử
dụng (có ích)
Ấm điện

Nhiệt năng

Máy giặt

Động năng

Đài cassette

Năng lượng âm

Năng lượng hao phí
Nhiệt năng, năng lượng âm

Nhiệt năng, năng lượng âm
Nhiệt năng

Bàn Là

Nhiệt năng

Nhiệt năng

Lò vi sóng

Nhiệt năng

Nhiệt năng, năng lượng âm

Trong ba cách đun nước ở hình bên, cách đun
nào ít hao phí năng lượng nhất? Tại sao?

Cách đun nước bằng cách dùng ấm điện ít hao
phí năng lượng nhất.
Vì gần như toàn bộ năng lượng cung cấp cho ấm sẽ
làm nóng nước và sôi. Ở hai cách đun còn lại có nhiều
năng lượng bị tổn thất ra bên ngoài môi trường.

BÀI 49
NĂNG LƯỢNG
HAO PHÍ

I. Năng lượng hữu ích
NĂNG
LƯỢNG

Năng lượng hữu ích

Năng lượng hao phí

Là phần năng lượng Là phần năng lượng
ban đầu chuyển thành ban đầu chuyển
năng lượng theo đúng thành năng lượng
không theo đúng
mục đích sử dụng
mục đích sử dụng

Năng lượng cung cấp cho nước từ nhiệt độ hiện
tại tăng lên tới nhiệt độ sôi
Năng lượng hữu ích
Năng lượng tỏa ra môi
trường xung quanh
Năng lượng hao phí

Năng lượng chuyển hóa
thành quang năng
Năng lượng hữu ích
Năng lượng chuyển hóa
thành nhiệt năng
Năng lượng hao phí

Phần
năng
lượng
chuyển hóa thành động
năng
Năng lượng hữu ích
Phần
năng
lượng
chuyển hóa thành nhiệt
năng
Năng lượng hao phí

a) Dùng nồi treo phía b) Dùng ấm đặt
phía trên bếp than
trên bếp củi

c) Dùng ấm điện

Trong việc đun sôi nước như hình trên, năng
lượng nào là hữu ích, năng lượng nào là hao
phí?
Năng lượng làm nóng nước là hữu ích
Năng lượng tổn thất ra bên ngoài môi trường là
hao phí

II. Năng lượng hao phí
Hãy tìm ví dụ để minh họa cho nhận định trên?
Trong trường hợp bóng
đèn sáng:
+ Năng lượng có ích là
năng lượng ánh sáng để
chiếu sáng.
+ Năng lượng hao phí
là năng lượng nhiệt,
làm cho bóng đèn nóng
lên.

Trong trường hợp, quạt điện đang chạy:
+ Năng lượng có ích là
động năng, cánh quạt
chuyển động tạo ra gió
mát.
+ Năng lượng hao phí
là năng lượng nhiệt làm
nóng động cơ.

Nêu
 Ví dụ
tình
tình
huống
huống
(ở ởgia
giađình,
đình:
ở lớp học) cho thấy
luôn em
có thường
năng lượng
phí để
xuất
trong
Nhà
dùng hao
bếp gas
nấuhiện
đồ ăn
choquá
gia
đình.
khi đun
bếp,lượng.
em thấyXác
rất nóng,
thức
trình Nhưng
sử dụng
năng
định đun
nguyên
ăn
cũng
lâuhao
chín.
nhân
gâythấy
ra sự
phíNhư
đó? vậy, trong quá trình sử
dụng năng lượng nhiệt từ gas để nấu chín thức ăn thì
năng lượng nhiệt còn bị thất thoát ra môi trường làm
nóng môi trường bên ngoài và làm nóng xoong/ nồi
đựng thức ăn. Đó chính là năng lượng hao phí.

Ví dụ tình huống ở lớp học:
Vào mùa hè nắng nóng, tất
cả các quạt ở trong lớp học
luôn được bật và chỉ tắt đi
 khi tan giờ học và sờ vào
hộp động cơ của quạt luôn
thấy nó nóng ran. Như vậy,
năng lượng hao phí xuất hiện
ở đây là do năng lượng nhiệt
của dòng điện làm nóng hộp
động cơ quạt.

TÌM HIỂU NĂNG
LƯỢNG HAO PHÍ
TRONG MỘT SỐ
CHUYỂN ĐỘNG CƠ
HỌC.

TÌM HIỂU DẠNG NĂNG
LƯỢNG HAO PHÍ KHI ĐẠP
XE

Quan sát hình 4.1, mô tả một
học sinh đang đi xe đạp.
a) Dự đoán xem ở bộ phận
nào của xe đạp có thể xảy ra
sự hao phí năng lượng nhiều
nhất?
b) Dạng năng lượng nào là
hữu ích, là hao phí đối với
người và xe?

a.Bộ phận lốp xe đạp có thể xảy ra sự hao phí
năng lượng nhiều nhất do lốp xe ma sát với mặt
đường sẽ làm cho cả lốp xe và mặt đường bị
nóng lên.
b.Dạng năng lượng hữu ích là năng lượng động
năng giúp người và xe chuyển động.
- Năng lượng hao phí đối với người và xe đó là
năng lượng nhiệt, vì:
+ Người đạp xe bị nóng lên khi đạp.
+ Lốp xe ma sát với mặt đường làm lốp xe nóng
lên.

TÌM HIỂU DẠNG NĂNG LƯỢNG HAO
PHÍ KHI Ô TÔ CHẠY
a) Nêu tên các dạng năng
lượng có thể xuất hiện khi ô
tô chuyển động trên đường.
b) Năng lượng có thể bị hao
phí ở các bộ phận nào của ô
tô khi nó chuyển động?
Những hao phí này ảnh
hưởng ra sao đến môi
trường? 

- Các dạng năng lượng hao phí có thể xuất hiện
khi ô tô chuyển động trên đường:
+ Nhiệt năng
+ Năng lượng âm
+ Năng lượng ánh sáng
- Các hao phí này gây ảnh hưởng tới môi trường:
+ Nhiệt năng của ô tô tỏa ra môi trường làm
môi trường nóng lên.
+ Năng lượng âm của xe làm ô nhiễm tiếng ồn.
+ Năng lượng khi nhiên liệu đốt cháy trong động
cơ sinh ra khí thải gây ô nhiễm môi trường.

TÌM HIỂU VỀ SƠ ĐỒ NĂNG LƯỢNG
• Ví dụ:  Một bóng đèn
LED được cung cấp
100J năng lượng điện,
nó chuyển hóa thành
20J năng lượng nhiệt
và 80J năng lượng
ánh sáng.

Đối với mỗi tình huống sau đây, hãy
vẽ một sơ đồ năng lượng để hiển thị
lượng năng lượng đầu vào, năng lượng
hữu ích và năng lượng hao phí.
Một máy sấy tóc biến năng lượng
300J thành động năng 150J, nhiệt
năng 100J và năng lượng âm 50J. 
Một đèn pin điện chuyển 100J năng
lượng điện thành 10J năng lượng ánh
sáng và 90J năng lượng nhiệt.

LUYỆN TẬP

Hãy phân loại các thiết bị (hoạt động) theo tiêu chí:
dạng năng lượng hao phí (nhiệt năng, âm thanh, ánh
sáng).

Máy bay phản
lực

Máy khoan

Tivi

Bóng đèn

VĐV đang
chạy

Đốt củi

Máy sấy tóc Sạc điện thoại

Hàn kim
loại

Quạt trần

NL hao phí dạng nhiệt năng

NL hao phí dạng âm thanh

NL hao phí dạng ánh sáng

Hãy nêu các thói quen xấu thường ngày gây
hao phí năng lượng.

Mở cửa tủ lạnh quá lâu Dùng đèn sợi đốt

Không tắt đèn, quạt khi ra
khỏi phòng

Bật tivi trong khi
ngủ

Sạc điện thoại, laptop
khi đã đầy

Kiểm tra bài cũ
Câu 1. Khi quạt điện hoạt động thì
A. điện năng chuyển hóa thành động năng
của cánh quạt là năng lượng có ích.
B. điện năng chuyển hóa thành động năng
của cánh quạt là năng lượng hao phí.
C. điện năng chuyển hóa thành nhiệt năng
là năng lượng có ích.
C. điện năng chuyển hóa thành động năng
làm cánh quạt quay và nhiệt năng làm nóng
quạt là năng lượng có ích.

Câu 2. Trong quá trình sử dụng tủ lạnh, năng
lượng hao phí là:
A. năng lượng nhiệt làm mát bên trong tủ
B. năng lượng nhiệt từ động cơ tỏa ra ngoài môi
trường
C. năng lượng âm thanh khi tủ hoạt động
D. Cả B và C
Câu 3. Hãy cho biết trong quá trình nước đun
nước sôi thì năng lượng nào có ích?
A. năng lượng điện
B. năng lượng nhiệt làm nóng ấm
C. năng lượng nhiệt tỏa ra môi trường
D. năng lượng nhiệt làm nóng nước trong ấm

Câu 4: Trong quá trình sử dụng năng lượng nào
xuất hiện năng lượng hao phí?
A. Tất cả mọi hoạt động sử dụng năng lượng đều
xuất hiện năng lượng hao phí.
B. Trong trường hợp sử dụng năng lượng nhiệt
C. Trong trường hợp sử dụng năng lượng ánh
sáng từ Mặt Trời.
D.  Trong trường hợp sử dụng năng lượng hóa
học.

Câu 5. Năng lượng hao phí xuất hiện dưới dạng
A. nhiệt năng.
B. quang năng
C. năng lượng âm.
D. Cả 3 phương án trên
Câu 6. Trong quá trình bóng đèn sáng, năng
lượng hao phí là?
A. Quang năng
B. Nhiệt năng làm nóng bóng đèn
C. Năng lượng âm
D. Điện năng

Câu 7. Vì sao nên sử dụng bóng đèn LED?

A. Thời gian sử dụng lâu
B. tiêu tụ năng lượng điện ít
C. hiệu quả thắp sáng cao
D. Cả 3 phương án trên

Câu 8. Năng lượng hao phí xuất hiện trong quá
trình:
A. chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác
B. chuyển hóa từ vật này sang vật khác
C. Cả A và B
D. Chỉ A

Câu 9. Trong quá trình quả bóng rơi, sự chuyển
hóa năng lượng tuân theo định luật nào?
A. Định luật bảo toàn động năng
B. Định luật bảo toàn năng lượng
C. Định luật bảo toàn thế năng
D. Định luật bảo toàn nhiệt năng
Câu 10: Vì sao trong quá trình chơi xích đu, ta thường xuyên
phải đẩy vào xích đu mới lên được độ cao như ban đầu?
A. Vì năng lượng tự mất đi trong quá trình xích đu chuyển
động.
B. Vì một phần năng lượng ban đầu chuyển thành nhiệt năng
trong quá trình xích đu chuyển động.
C. Vì lực tác dụng lên xích đu trong quá trình chuyển động bị
biến mất.
D. Vì năng lượng luôn tự mất đi và không tự sinh ra.

VẬN DỤNG VỀ NHÀ

Nhiệm vụ: Sử dụng thông tin SGK trang
172, kết hợp với tìm kiếm thông tin trên
mạng Internet để nêu lí do tại sao nên dùng
đèn LED để thắp sáng thay cho đèn sợi đốt
và đèn compact.
Hình thức: Làm báo cáo dạng poster, tập san,
P.P….
Thời gian: 1 tuần


HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
-Học bài theo nội dung vở ghi
- Làm bài tập trong sách bài tập
-Đọc trước bài: Năng lượng tái
tạo

Chúc các em luôn học giỏi

Lợi ích của đèn LED
+ Cao hơn so với các loại bóng huỳnh quang, sợi đốt.
+ Nhưng so với giá trị sử dụng được lâu và khả năng tiết kiệm
năng lượng tốt thì vẫn rẻ hơn các loại bóng khác.
- Thời gian sử dụng: + 11 năm nếu sử dụng liên tục.
+ Đến 20 năm nếu mỗi ngày sử dụng khoảng 8 tiếng.
- Mức tiêu thụ năng lượng:
Tiêu tốn ít năng lượng hơn bóng đèn huỳnh quang, sợi đốt.
- Hiệu quả thắp sáng:
+ 80% năng lượng được chuyển đổi thành năng lượng ánh
sáng. 20% năng lượng được chuyển đổi thành năng lượng
nhiệt.
- Tác động đến môi trường:Các nguyên liệu cấu thành hoàn
toàn không chứa các hóa chất độc hại.
+ Có thể tái chế 100%
+ Cắt giảm lượng khí thải C02 vào không khí.