CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI GIỜ HỌC
LỊCH SỬ

Ổn định lớp

Chuẩn bị SGK, vở
ghi, thiết bị học tập
theo nhóm

CHỦ ĐỀ 3 BÀI 5

MYANMA
R

QUÁ TRÌNH XÂM
LƯỢC
VÀ CAI TRỊ CỦA
CHỦ NGHĨA THỰC
DÂN
Lịch sử
11 - Kết nối tri
thức
Ở ĐÔNG
NAM
Á
Thời lượng: 2

VIỆT
NAM

THÁI LAN

PHILIPPIN
ES

CAMPUCHI
A

MALAYSI
A

BRUN
EI

SINGAPOR
E

INDONES
IA
N

W

tiết

LÀ
O

BẢN
ĐỒ
ĐÔNG
NAM Á

E
S

ĐÔNG
TIMOR

MỤC TIÊU BÀI
Trình bày được quá trình các
nước thực dân phương Tây xâm
lược và thiết lập nền thống trị ở
Đông Nam Á hải đảo và Đông
Nam Á lục địa.

HỌC

Trình bày được công cuộc cải cách ở
Xiêm.
Giải thích được vì sao Xiêm là
nước duy nhất ở Đông Nam Á
không trở thành thuộc địa của
thực dân phương Tây.

TIẾN TRÌNH BÀI
HỌC

0
1

0
2

Khởi động:
Ma-lắc-ca và
con tàu Phlođờ Ma

Hoạt động 1:
Quá trình xâm
lược và cai trị
của thực dân
phương Tây ở
Đông Nam Á

0
3

0
4

Hoạt động 2:
Công cuộc cải
cách ở Xiêm

Luyện tập
- Vận dụng

TÌNH HUỐNG MỞ
ĐẦU
Tại Bảo tàng Hàng
Phlo-đờ Ma là một
Sự kiện này mở
hải
trong
đầu cho quá trình
ở Ma-lắc-ca (Ma-lainhững con tàu
xâm lược và
xi-a),
thuộc
thống trị kéo dài
mô hình con tàu
hạm đội Bồ Đào
nhiều thế kỉ của
Phlo-đờ Ma của Bồ
Nha
thực dân phương
Đào Nha thu hút
tấn công xâm lược
Tây ở Đông Nam
đông đảo khách
Vương quốc MaÁ.
tham quan.
lắc-ca
vàodân
năm phương Tây xâm lược
Quá trình
thực
1511.

và cai trị ở các nước Đông Nam Á diễn ra
như thế nào?

CÂU HỎI KHỞI
Thời gian: 5
Hình thức: Cặp
ĐỘNG
phút
đôi
Vì sao thực dân phương
Tây (Bồ Đào Nha) lại tấn
công xâm lược Vương
quốc Ma-lắc-ca?
Sự kiện con tàu Phlo-đờ
Ma của Bồ Đào Nha bị
đắm ở Ma-lắc-ca thể hiện
điều gì?

MA-LẮCCA

Vị trí chiến lược của Malắc-ca
trên tuyến hàng hải

HOẠT ĐỘNG SỐ KHỞI ĐỘNG
Công cụ: Padlet + học liệu số của
National Archives of Singapore
Học liệu: Báo Dân Việt
Link: https://byvn.net/If4Z
Nhiệm vụ: Xác định vì sao Ma-lắc-ca có
giá trị chiến lược; ghi 1 bằng chứng từ tư
liệu
Sản phẩm: Phiếu nguồn số gồm tên
tư liệu, cơ quan công bố, đường dẫn và
2 ý trả lời

BÁO CÁO KHỞI
Đại diện 1-2 cặp
ĐỘNG
trình bày hiểu biết
về Ma-lắc-ca
Hai cặp đăng câu trả
lời lên Padlet
Các cặp còn lại bình
luận: câu trả lời đã có
dẫn chứng và tên
nguồn chưa?

1
2
3

CHỐT KHỞI
ĐỘNG

Bồ Đào Nha tấn công Ma-lắc-ca vì nơi
đây
nằm trên tuyến hàng hải nối Ấn Độ
Dương
với Thái Bình Dương, là thương cảng
sầm
Ma-lắc-ca
là khu
nơi vực.
trao đổi hàng hóa
uất bậc nhất
phong phú: đồ sứ, tơ lụa, vải bông,
gia vị, vàng, gỗ trầm, đá quý, hồ tiêu,
hương liệu...

Sự kiện Phlo-đờ Ma gắn với bước mở
đầu quá trình xâm lược, thống trị kéo
dài nhiều thế kỉ của thực dân phương
Tây ở Đông Nam Á.

ẤN ĐỘ
DƯƠN
G

MA-LẮC-CA

THÁI
BÌNH
DƯƠNG

DẪN VÀO
Bài học tìm hiểu 2 vấn
đề
lớn:
BÀI
Quá trình xâm lược

1
2

và
cai trị của thực dân
phương Tây ở Đông Nam
Á.
Công cuộc cải cách ở
Xiêm và nguyên nhân
Xiêm giữ
được độc lập.

HOẠT ĐỘNG 1:

QUÁ TRÌNH XÂM LƯỢC VÀ CAI TRỊ
CỦA THỰC DÂN PHƯƠNG TÂY Ở ĐÔNG
NAM Á

Nhiệm vụ 1:
Tìm hiểu quá
trình xâm
lược.

Nhiệm vụ 2:
Tìm hiểu
chính sách cai
trị.

Sản phẩm:
Câu trả lời, bản
đồ/dòng thời
gian số, phiếu
học tập số 1.

QUÁ TRÌNH XÂM LƯỢC CHUNG
Từ đầu thế kỉ XVI, các nước phương
Tây mở rộng quá trình xâm nhập vào
các nước Đông Nam Á.
Trong thời gian đầu, quá trình này chủ
yếu được tiến hành qua hoạt động
buôn bán và truyền giáo.
Thông qua các thương điếm, các nước
châu Âu mở rộng giao thương và từng
bước chuẩn bị cho quá trình xâm lược.
Bối cảnh: phần lớn các nước Đông
Nam Á bước vào thời kì suy thoái,
khủng hoảng của chế độ phong kiến,
nhiều cuộc nổi dậy chống chế độ

HÌNH 2 SGK: LƯỢC ĐỒ ĐÔNG NAM Á CUỐI THẾ KỈ XIX - ĐẦU
THẾ KỈ XX
Quan sát màu
sắc trên lược đồ
để xác định khu
vực thuộc địa
của Anh, Pháp,
Hà Lan, Tây Ban
Nha, Mỹ và các
vùng phụ thuộc.
Lưu ý vị trí Xiêm
giữa
khu vực thuộc
địa của Anh và
Pháp.

Hình 2. Lược đồ các nước Đông Nam Á cuối thế kỉ XIX - đầu
thế kỉ XX

KHAI THÁC LƯỢC ĐỒ
Hình thức: Cá nhân ->
cặp đôi
Câu hỏi:
Nêu những nét chung về quá
trình các nước thực dân
phương Tây xâm lược Đông
Nam Á.
Gợi ý quan sát: mốc thời gian,
quốc gia/thực dân, khu vực hải
đảo - lục địa, vị trí Xiêm.

1
2

NÉT CHUNG VỀ QUÁ TRÌNH XÂM
LƯỢC
Bắt đầu từ đầu thế kỉ XVI.

Diễn ra trong khoảng gần 4 thế kỉ.

3

Thủ đoạn: thương điếm, truyền
giáo, xâm nhập thị trường, chiến
tranh xâm lược, cạnh tranh giữa các
nước thực dân.

4

Đến đầu thế kỉ XX, các nước
phương Tây cơ bản hoàn thành quá
trình thôn tính Đông Nam Á.

150
0

190
0

ĐÔNG NAM Á HẢI ĐẢO: VÌ SAO BỊ CHÚ Ý
TRƯỚC?
Câu hỏi cặp đôi:
Vì sao các nước Đông
Nam Á hải đảo là đối
tượng đầu tiên thu
hút sự chú ý của thực
dân phương Tây?

Gợi ý: tài nguyên, hương
liệu, sản phẩm hàng hóa,
thương cảng, tuyến đường
biển
huyết
mạch
nối
phương Đông và phương
Tây.

MA-LẮCCA

THÁI
BÌNH
DƯƠNG

ẤN ĐỘ
DƯƠNG

Ma-lắc-ca nằm trên tuyến đường
biển giữa
Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương.

TƯ LIỆU 1 SGK tr. 31
TƯ LIỆU 1. Năm 1511, thực dân Bồ Đào
Nha đánh chiếm Ma-lắc-ca (nay thuộc Malai-xi-a)... Việc đánh chiếm Ma-lắc-ca là “một
trong những địa điểm quan trọng nhất của
một kế hoạch chiến lược toàn diện” của
người Bồ Đào Nha ở khu vực này.

(Theo D. G. E. Hôn, Lịch sử Đông Nam Á, NXB Chính
trị quốc gia, Hà Nội, 1997, tr. 379)

TƯỢNG ĐÀI LA-PU-LA-PU
Quan sát hình
ảnh
và
đọc mục
“Em
có
biết?”.
Câu hỏi: La-pula-pu
tượng
trưng cho điều
gì trong lịch sử
Phi-lip-pin?
Hình 3. Tượng đài La-pu-la-pu ở đảo Mác-tan (Phi-

EM CÓ BIẾT? LA-PU-LAPU

EM CÓ
La-pu-la-pu,
người anh hùng
BIẾT?

dân tộc của Phi-lip-pin, thủ
lĩnh của thổ dân ở đảo Máctan, đã lãnh đạo đội quân
đánh thắng thực dân Tây Ban
Nha năm 1521. Hình ảnh của
ông đã được chọn làm biểu
tượng cho ý chí chiến đấu, sự
dũng cảm của lực lượng Cảnh
sát và Cục Phòng cháy chữa
cháy của Phi-lip-pin ngày nay.

HOẠT ĐỘNG SỐ:

ĐỐI CHIẾU HẢI ĐẢO - LỤC
ĐỊA
Công cụ:
Google Search + NotebookLM +
Canva + Padlet.
Nguồn 1: SGK tr. 30-32.
Nguồn 2: Tư liệu tìm bằng Google
Ví dụ: Wikipedia,
https://nghiencuulichsu.com/
Dùng NotebookLM tổng hợp, tóm
tắt, thiết kế bằng Canva và đăng
vào Padlet nhóm.
Sản phẩm: Bản đồ số và dòng thời
gian về thực dân, thuộc địa, mốc
xâm lược, có nguồn.

CÂU LỆNH
NOTEBOOKLM

Chỉ sử dụng SGK và nguồn đã
tải lên.

A
I

Hãy tạo bảng: quốc gia - thực dân mốc xâm lược - chính sách cai trị bằng chứng.
Ghi rõ khi nguồn không cung cấp
dữ kiện.
Không dùng câu trả lời AI làm
sản phẩm cuối cùng; mọi ý
phải đối chiếu lại với SGK và
nguồn chính thức.

SẢN PHẨM HOẠT ĐỘNG 1 - NHIỆM
VỤ 1Yêu cầu:
Sản phẩm số:
bản đồ số và
dòng thời gian.

Nộp/đăng:
Padlet lớp.
GV gắn link
Padlet cá
nhân

đúng quốc gia,
đúng thực dân,
đúng mốc chính,
có dẫn chứng và
nguồn.

Nhận xét chéo:
1 điểm đúng
+ 1 điểm cần
sửa kèm căn
cứ.

ĐÔNG NAM Á HẢI ĐẢO: PHILIP-PIN
Giữa thế kỉ XVI, Tây
Ban Nha xâm lược và
thống trị Phi-lip-pin.

Năm 1898, sau chiến
tranh Mỹ - Tây Ban
Nha,
Phi-lip-pin
trở
thành thuộc địa của
Mỹ.
Sự kháng cự của người
dân bản địa thể hiện
qua biểu tượng La-pula-pu.

Người Phi-lip-pin thiệt mạng trong cuộc chiến
chống Mỹ (1900)

ĐÔNG NAM Á HẢI ĐẢO: IN-ĐÔ-NÊXI-A
Cuối thế kỉ XVI, Hà Lan
bắt đầu xâm nhập Inđô-nê-xi-a.
Sau cạnh tranh quyết
liệt với Bồ Đào Nha, Hà
Lan hoàn thành kiểm
soát In-đô-nê-xi-a vào
giữa thế kỉ XIX.
Hình thức kiểm soát
gắn với thương mại,
độc quyền, khai thác
tài nguyên và thiết
lập bộ máy cai trị

I N - Đ Ô - N Ê -X I A

BIẾN
GIAVA

VO C

BIẾN
BANDA

ẤN ĐỘ
DƯƠN
G
THƯƠNG
ĐIẾM
CỦA HÀ LAN

VO C
QU

HỒ

NHỤC ĐẬU
KHẤU

ĐINH

ĐÔNG NAM Á HẢI
MA-LAI-XI-A,
XIN-GA-PO,
ĐẢO
BRU-NÂY

Đến đầu thế kỉ XX, thực
dân Anh cai trị toàn bộ
vùng lãnh thổ ngày nay là
Ma-lai-xi-a, Xin-ga-po, Brunây dưới những hình thức
cai trị khác nhau.
Các thương cảng và tuyến
hàng hải có vai trò đặc biệt
quan trọng trong quá trình
xâm nhập và cai trị.

MYANMAR

LAO
S

THAILAND

VIETNAM

PHILIPPINE
S

CAMBODI
A

MALAYSI
A

SINGAPORE

BRUN
EI

CHỐT: ĐÔNG NAM Á HẢI
Là khu vực bị chú ĐẢO
ý sớm vì
BIỂN
ĐÔN
G

giàu tài nguyên, nhiều
hương liệu, thương cảng
sầm uất.
Các thực dân chính: Bồ
Đào Nha, Tây Ban Nha, Hà
Lan, Anh, Mỹ.

Bồ Đào
Nha

Tây Ban
Nha

Hà
Lan

An
h

M
ỹ

Đến đầu thế kỉ XX, quá
trình xâm lược Đông Nam
Á hải đảo cơ bản hoàn tất.

ẤN
ĐỘ
DƯƠN
G

ĐÔNG NAM Á LỤC ĐỊA:

NHIỆM VỤ
Hình thức: Cặp
đôi

Khai thác Hình 4,
Hình 5,
thông tin SGK tr. 3132.

MIẾN
ĐIỆN

Trình bày quá trình
thực dân phương Tây
xâm lược đối với các
nước Đông Nam Á lục
địa.

XIÊ
M
CAMPUCHIA

Hình
4.

Hình
5.

AM
TN
VIỆ

Câu hỏi:

LÀO

HẢI QUÂN ANH TIẾN VÀO CẢNG YAN-GUN
Quan sát hình
và xác định: lực
lượng xâm lược,
địa điểm, thời
gian.
Liên hệ với quá
trình Anh tiến
hành
3
cuộc
chiến tranh xâm
lược Miến Điện.
Hình 4. Hải quân Anh tiến vào hải cảng ở Y-an-gun (Miến Điện) năm

LIÊN QUÂN PHÁP - TÂY BAN NHA TẤN CÔNG
ĐÀ NẴNG
Quan sát hình
và xác định: lực
lượng xâm lược,
địa điểm, thời
gian.
Liên hệ với quá
trình Pháp xâm
lược Việt Nam,
sau đó mở rộng
sang
Cam-puchia và Lào.
Hình 5. Liên quân Pháp - Tây Ban Nha tấn công Đà Nẵng (Việt Nam) năm 1858

ĐÔNG NAM Á LỤC ĐỊA: MIẾN

ĐIỆN
Quá trình

3 CUỘC CHIẾN TRANH XÂM LƯỢC
MIẾN ĐIỆN

xâm lược
bắt đầu muộn hơn
Đông Nam Á hải đảo,
từ thế kỉ XIX.
Thực dân Anh tiến
hành 3 cuộc chiến
tranh xâm lược Miến
Điện kéo dài hơn 60
năm (1824-1885).

Kết quả: Miến Điện trở
thành thuộc địa của
Anh.

MIẾ
N
(MYANMAR
ĐIỆ
N)• Madalay

VỊNH
BENGAN

★ Nay-piđô

Y-an-gun
(Rangoon)
BIỂN
AN-ĐAMAN

182
4

185
2

188
5

Chiến
Chiến
Chiến
tranh
tranh
tranh
lần thứ
lần thứ
lần thứ ba
nhất
hai
(1885)
60 năm (1824(1824- Kéo dài hơn
(18521885)
1826)
1853)

ĐÔNG NAM Á LỤC ĐỊA: BA NƯỚC ĐÔNG DƯƠNG
VÀ XIÊM
1858, thực dân
1 Năm
Pháp
xâm lược Việt Nam.

2
3

Giai đoạn 1858-1893,
Pháp mở rộng xâm
lược sang Cam-puchia và Lào.
Xiêm giữ được nền
độc lập nhưng bị lệ
thuộc nước ngoài, trở
thành “vùng đệm”
giữa khu vực thuộc
địa của Anh và Pháp.

Ảnh hưởng
của Pháp

LÀ
O

ẢNH
HƯỞNG
CỦA ANH

Ảnh hưởng
của Anh

VIỆT
NAM

XIÊ
(VÙNG
M
ĐỆM)

CAM
PU-CHIA

Xiêm - vùng
đệm
giữa Anh và
Pháp

ẢNH
HƯỞNG
CỦA PHÁP

CÂU HỎI MỞ
RỘNG
Theo em, cách thức tiến

BUÔN
BÁN

TRUYỀN
GIÁO

hành
xâm lược các nước Đông
Nam Á
của thực dân phương Tây
có điểm gì chung?

Gợi ý: buôn bán, truyền giáo, lập
thương điểm, dùng sức ép quân sự,
tiến hành chiến tranh, cạnh tranh giữa
các nước thực dân.

LẬP THƯƠNG
ĐIẾM

SỨC ÉP QUÂN
SỰ

CHỐT: ĐIỂM CHUNG
CỦA CÁCH THỨC XÂM
LƯỢC

1

2

3

4

Bắt đầu bằng
xâm nhập
thương mại,
truyền giáo và
thiết lập
thương điếm.

Từng bước mở
rộng ảnh
hưởng
kinh tế, chính
trị.

Sử dụng chiến
tranh xâm lược
và các hiệp ước
bất bình đẳng.

Cạnh tranh gay
gắt giữa các nước
thực dân để chiếm
thuộc địa.

CẢM ƠN CÁC EM
Hẹn gặp lại ở tiết học
sau!
Chuẩn bị sản phẩm vận dụng để báo
cáo/trưng bày.