Quan sát video, cho biết tên bài hát ca sĩ Cẩm Ly trình bày

TIẾT 1
Sợi nhớ sợi thương

BÀI 6. ĐẶC ĐIỂM KHÍ HẬU
NỘI DUNG BÀI HỌC

1

KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ
MÙA

2 KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG
3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Tính chất nhiệt đới ẩm
- Tính chất nhiệt đới:
Quan sát biểu đồ em có
nhận xét gì về số giờ nắng
ở nước ta nhận được?

a. Tính chất nhiệt đới ẩm
Em có nhận xét gì về
nhiệt độ trung bình năm ?

a. Tính chất nhiệt đới ẩm
- Tính chất nhiệt đới:
+ Lượng bức xạ tổng cộng của nước ta lớn; cán cân bức xạ luôn
dương.
+ Nhiệt độ trung bình năm trên 200C
+ Số giờ nắng nhiều, đạt từ 1400 - 3000 giờ/năm.
- Tính chất ẩm:

a. Tính chất nhiệt đới ẩm
Quan sát bản đồ và kênh chữ SGK, hãy
nhận xét lượng mưa trung bình năm ở
nước ta?

a. Tính chất nhiệt đới ẩm
- Tính chất nhiệt đới:
+ Lượng bức xạ tổng cộng của nước ta lớn; cán cân bức xạ luôn
dương.
+ Nhiệt độ trung bình năm trên 200C
+ Số giờ nắng nhiều, đạt từ 1400 - 3000 giờ/năm.
- Tính chất ẩm:
+ Lượng mưa trung bình năm lớn: từ 1500 - 2000 mm/năm.
+Độ ẩm không khí cao, trên 80%.

b. Tính chất gió mùa
Quan sát hình 6.1 và kênh chữ
SGK, cho biết nước ta có mấy
mùa gió chính? Vì sao nước ta
lại có tính chất gió mùa?

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thời gian: 5 phút
Quan sát hình 6.1, video clip và kênh chữ SGK, hãy:
- Cho biết thời gian hoạt động, nguồn gốc, hướng gió và đặc điểm của gió mùa
mùa đông ở nước ta?
- Giải thích vì sao Ở miền Bắc: nửa đầu mùa đông thời tiết lạnh khô, nửa sau
mùa đông thời tiết lạnh ẩm, có mưa phùn?
Cho biết thời gian hoạt động, nguồn gốc, hướng gió và đặc điểm của gió
mùa mùa hạ ở nước ta.
- Giải thích vì sao loại gió này lại có hướng đông nam ở Bắc Bộ và gây khô
nóng vào đầu mùa cho Trung Bộ và Tây Bắc?
-

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thời gian: 5 phút
Quan sát hình 6.1, video clip và kênh chữ SGK, hãy:
- Cho biết thời gian hoạt động, nguồn gốc, hướng gió và đặc điểm của gió mùa
mùa đông ở nước ta?
- Giải thích vì sao Ở miền Bắc: nửa đầu mùa đông thời tiết lạnh khô, nửa sau
mùa đông thời tiết lạnh ẩm, có mưa phùn?

- Thời gian: từ tháng 11 – 4 năm sau.
- Nguồn gốc: áp cao Xi-bia.
- Hướng gió: đông bắc
- Đặc điểm:
+ Ở miền Bắc: nửa đầu mùa đông thời tiết lạnh khô, nửa sau mùa
đông thời tiết lạnh ẩm, có mưa phùn.
+ Ở miền Nam, Tín phong gây mùa khô cho Nan Bộ và Tây
Nguyên, gây mưa cho Duyên hải miền Trung.
- Nguyên nhân:
+ Vào đầu mùa đông, gió mùa đông bắc di chuyển với quãng đường
dài qua lục địa Trung Quốc nên lạnh và mất ẩm.
+ Vào cuối mùa đông, khối không khí lạnh di chuyển qua vùng biển
phía đông Nhật Bản và Trung Quốc nên được tăng cường ẩm.

Miền Bắc nửa đầu mùa đông không khí lạnh và khô

Miền Bắc nửa sau mùa đông không khí lạnh ẩm và có mưa phùn

Mùa khô cho nam bộ và Tây Nguyên

b. Tính chất gió mùa
* Gió mùa mùa đông:
- Thời gian: từ tháng 11 – 4 năm sau
- Nguồn gốc: áp cao Xi-bia.
- Hướng gió: đông bắc.
- Đặc điểm:
+ Ở miền Bắc: lạnh khô, có mưa phùn.
+ Ở miền Nam: gây mùa khô cho Nam Bộ và Tây Nguyên.

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thời gian: 5 phút
Cho biết thời gian hoạt động, nguồn gốc, hướng gió và đặc điểm của gió mùa
mùa hạ ở nước ta.
- Giải thích vì sao loại gió này lại có hướng đông nam ở Bắc Bộ và gây khô
nóng vào đầu mùa cho Trung Bộ và Tây Bắc?
-

- Thời gian: từ tháng 5 – 10.
- Nguồn gốc: áp cao Bắc Ấn Độ Dương và áp cao cận chí tuyến
Nam bán cầu.
- Hướng gió: tây nam, đối với miền Bắc là đông nam.
- Đặc điểm:
+ Đầu mùa hạ: gây mưa cho Nam Bộ, Tây Nguyên nhưng gây
khô nóng cho Trung Bộ, Tây Bắc.
+ Giữa và cuối mùa hạ: gây mưa lớn và kéo dài trên phạm vi
cả nước.

- Nguyên nhân:
+ Ở miền Bắc, do ảnh hưởng của áp thấp Bắc Bộ nén gió thổi vào đất liền theo
hướng đông nam.
- Nửa đầu mùa hạ, gió mùa tây nam vượt dãy Trường Sơn, Pu Đen Đinh, Pu Sam
Sao gây ra hiệu ứng phơn khô nóng cho Trung Bộ và Tây Bắc. Ở hai bên dãy
Trường Sơn thì Trường Sơn Tây hay Tây Nguyên mưa quây, Trường Sơn Đông
hay ven biển miền Trung thì nắng đốt.

b. Tính chất gió mùa
* Gió mùa mùa hạ:
- Thời gian: từ tháng 5 – 10.
- Nguồn gốc: áp cao Bắc Ấn Độ Dương và áp cao cận chí tuyến Nam bán
cầu.
- Hướng gió: tây nam, đối với miền Bắc là đông nam.
- Đặc điểm:
+ Đầu mùa hạ: gây mưa cho Nam Bộ, Tây Nguyên nhưng gây khô nóng
cho Trung Bộ, Tây Bắc.
+ Giữa và cuối mùa hạ: gây mưa lớn và kéo dài trên phạm vi cả nước.

2. KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG
NHIỆM VỤ
- Quan sát hình 6.1, các hình ảnh và kênh chữ SGK, nêu biểu hiện của sự sự phân
hóa bắc – nam của khí hậu nước ta.
• Giải thích nguyên nhân
- Quan sát hình 6.1, các hình ảnh và kênh chữ SGK, nêu biểu hiện của sự sự phân
hóa đông - tây của khí hậu nước ta.
• Giải thích nguyên nhân.
- Quan sát hình 6.1, các hình ảnh và kênh chữ SGK, nêu biểu hiện của sự sự phân
hóa theo độ cao của khí hậu nước ta.
• Giải thích nguyên nhân.

Phân hoá bắc – nam:
- Miền khí hậu phía Bắc: khí hậu nhiệt đới gió mùa, có mùa đông lạnh, ít mưa;
mùa hạ nóng, ẩm và mưa nhiều.
- Miền khí hậu phía Nam: khí hậu cận xích đạo gió mùa, nhiệt độ quanh năm
cao và hầu như không thay đổi trong năm, có 2 mùa mưa, khô phân hóa rõ rệt.
Nguyên nhân: Lãnh thổ Việt Nam trải dài trên 15 vĩ độ, nên từ Bắc vào Nam
các yếu tố khí hậu sẽ có sự thay đổi.

Miền khí hậu phía Bắc:
có mùa đông lạnh

mùa hạ nóng ẩm, mưa nhiều

Miền khí hậu phía Nam:
Mùa mưa

Mùa khô

2. KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG
- Phân hoá bắc – nam:
+ Miền khí hậu phía Bắc: khí hậu nhiệt đới gió mùa, có mùa đông lạnh, ít mưa;
mùa hạ nóng, ẩm và mưa nhiều.
+ Miền khí hậu phía Nam: khí hậu cận xích đạo gió mùa, nhiệt độ quanh năm
cao, có 2 mùa mưa, khô phân hóa rõ rệt.

Phân hoá đông - tây:
- Khí hậu có sự phân hóa giữa hai sườn của dãy Hoàng Liên Sơn; Trường
Sơn Bắc và Trường Sơn Nam, tạo nên sự khác biệt về chế độ nhiệt và ẩm
giữa hai sườn.
- Vùng Biển Đông, khí hậu có tính chất gió mùa nhiệt đới hải dương.
Nguyên nhân: Địa hình kết hợp với hướng gió làm cho khí hậu nước ta phân
hóa Đông – Tây.

Dãy Hoàng Liên Sơn

Trường Sơn Bắc

Trường Sơn Nam

2. KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG
- Phân hoá đông – tây:
+ Khí hậu có sự phân hóa giữa hai sườn của dãy Hoàng Liên Sơn; Trường Sơn
Bắc và Trường Sơn Nam
+ Vùng Biển Đông, khí hậu có tính chất gió mùa nhiệt đới hải dương.

- Phân hoá theo độ cao:

Nguyên nhân: càng lên cao nhiệt độ càng giảm (cứ lên cao 100m
nhiệt độ giảm 0,60C), độ ẩm và lượng mưa càng tăng.

2. KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA DẠNG
- Phân hoá đông – tây:
+ Khí hậu có sự phân hóa giữa hai sườn của dãy Hoàng Liên Sơn; Trường Sơn
Bắc và Trường Sơn Nam
+ Vùng Biển Đông, khí hậu có tính chất gió mùa nhiệt đới hải dương.
- Phân hoá theo độ cao:
Khí hậu nước ta phân hóa thảnh 3 đai cao gồm: nhiệt đới gió mùa; cận nhiệt
đới gió mùa trên núi và ôn đới gió mùa trên núi.

Hiện tượng gió vượt đèo được gọi là Phơn (foehn). Từ bên kia sườn núi gió
thổi lên, càng lên cao không khí càng bị bị lạnh dần đi rồi ngưng kết tạo thành
mây cho mưa ở sườn đón gió, đồng thời thu thêm nhiệt do ngưng kết toả ra.
Sau khi vượt qua đỉnh gió thổi xuống bên này núi, nhiệt độ của nó tăng dần lên
do quá trình không khí bị nén đoạn nhiệt, vì vậy đến chân núi bên này không
khí trở nên khô và nóng hơn. Hiện tượng này gọi là “Hiệu ứng phơn”. Đỉnh núi
càng cao chênh lệch nhiệt độ càng lớn.

Lập sơ đồ thể hiện tính chất nhiệt
đới ẩm gió mùa của khí hậu nước ta.

BÀI 6

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

b. Vận dụng
Sưu tầm những câu ca dao, tục ngữ, các bài
thơ có nội dụng về khí hậu và các hiện tượng
thời tiết ở nước ta.
1. Cơn đằng Đông vừa trông vừa chạy
2. Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì
nắng, bay vừa thì râm.
3. Chớp Đông nhay nháy, gà gáy thì mưa.
4. Sao dày thì mưa, sao thưa thì nắng
5. Ráng vàng thì nắng, ráng trắng thì mưa.

Chúc các em
chăm ngoan, học giỏi.