Thứ ba ngày 10 tháng 10 năm 2023

Nhận biết được không khí chuyển động gây ra gió và nguyên
nhân làm không khí chuyển động (khối không khí nóng bốc lên
cao, khối không khí lạnh tới thay thế).
Nhận xét, so sánh được mức độ mạnh của gió thổi qua quan sát
thực tế hoặc tranh ảnh, video clip; nêu và thực hiện được một số
việc cần làm để phòng tránh bão.

Nhờ đâu diều bay được lên cao?

Câu hỏi

Diều bay được lên cao là nhờ gió.

Hoạt động
1
Sự chuyển động của không khí

Chuẩn bị: 1 lọ thủy tinh không đáy, 1 cốc nến, 1 đế xốp, 1 đế xốp bị cắt
một phần, que cắm, chong chóng, diêm.

Tiến hành:
- Đặt cốc nến lên đế và thắp nến. Úp lọ thủy
tinh lên đế, vài giây sau nến tắt (Hình 2a).
- Thực hiện như trên nhưng thay bằng đế
đã bị cắt một phần, vài giây sau nến vẫn
cháy (Hình 2b).
- Cắm que vào đế và đặt chong chóng lên
đầu que như hình 2c, chong chóng quay.

• Không khí bên trong và bên ngoài
lọ, ở đâu nóng hơn?
• Nến ở hình 2a tắt, trong khi nến ở hình 2b
vẫn cháy. Vậy không khí đã vào lọ ở hình
2b theo cách nào để duy trì sự cháy?
• Vì sao chong chóng ở hình 2c quay?
Nguyên nhân làm không khí chuyển
động và gió được hình thành như thế
nào?

Không khí bên trong và bên
ngoài lọ, ở đâu nóng hơn?
Không khí bên trong lọ nóng
hơn không khí ở bên ngoài lọ.

Nến ở hình 2a tắt, trong khi nến ở
hình 2b vẫn cháy. Vậy không khí đã
vào lọ ở hình 2b theo cách nào để
duy trì sự cháy?

Không khí đã vào lọ ở hình 2b
bằng cách đi qua phần hở dưới
để duy trì sự cháy.

Vì sao chong chóng ở hình 2c
quay? Nguyên nhân làm không khí
chuyển động và gió được hình
thành như thế nào?
• Chong chóng ở hình 2c quay là vì có gió thổi từ
phía dưới lên phía trên lọ.
• Nguyên nhân làm không khí chuyển động là do
sự chênh lệch nhiệt độ bên trong và bên ngoài
lọ. Bên trong lọ, khối không khí nóng bốc lên
cao, không khí lạnh hơn từ bên ngoài lọ vào thay
thế, đẩy không khí nóng ra khỏi lọ tạo thành gió.

Quan sát hình 3

Hãy cho biết vào ban ngày, trên đất liền và biển ở đâu nóng hơn.
Quan sát hình 3a, cho biết chiều gió thổi giữa biển và đất liền vào
ban ngày và giải thích.

Hãy cho biết vào ban đêm, trên đất liền và biển ở đâu lạnh hơn
Quan sát hình 3b, cho biết chiều gió thổi giữa biển và đất liền vào
ban đêm và giải thích.

Ban ngày trên đất liền
nóng hơn trên biển.
Hình 3a: Gió thổi từ biển
vào đất liền do không
khí chuyển động từ biển
vào đất liền và tạo
thành gió.

Ban đêm trên đất liền
lạnh hơn trên biển.
Hình 3b: Gió thổi từ đất
liền ra biển do không khí
chuyển động từ đất liền
ra biển và tạo thành gió.

Trong tự nhiên, dưới ánh sáng mặt
trời, các phần khác nhau của Trái
Đất không nóng lên như nhau. Phần
đất liền nóng lên nhanh hơn phần
nước và cũng nguội đi nhanh hơn.

Hoạt động
2
Mức động mạnh của gió

Chuẩn bị: Quạt điện, chong chúng.
Tiến hành:
• Cầm chong chóng trước quạt
(Hình 4) và bật quạt với các
mức độ khác nhau. Quan sát
chong chóng.
Trường hợp nào chong chóng quay nhanh nhất, trường hợp nào
chong chóng quay chậm nhất?
Qua thí nghiệm trên, hãy kết luận không khí chuyển động mạnh sẽ
gây ra gió mạnh hay nhẹ.

Chong chóng quay nhanh nhất
khi bật quạt với mức độ mạnh
nhất và quay chậm nhất khi ở
mức độ quạt yếu nhất.
Không khí chuyển động mạnh
sẽ gây gió mạnh.

Để phân biệt mức độ mạnh của gió, nhiều
nước trên thế giới trong đó có nước ta đã chia
mức độ mạnh của gió thành 18 cấp từ cấp 0
đến cấp 17. Gió lên đến cấp 6 – 7 gọi là áp thấp
nhiệt đới, gió từ cấp 8 trở lên gọi là bão.

Cấp gió

Tác động của gió

0-3

- Gió nhẹ.
- Không gây nguy hại.

4-5

- Cây nhỏ có lá bắt đầu lay động,
ảnh hưởng đến lúa đang phơi màu.
- Biển hơi động. Thuyền đánh cá bị
chao nghiêng, phải cuốn bớt buồm.

6 -7

- Cây cối rung chuyển. Khó đi
ngược gió.
- Biển động. Nguy hiểm đối với tàu,
thuyền.

Cấp gió

8-9

Tác động của gió
- Gió làm gãy cành cây, tốc mái nhà
gây thiệt hại về nhà cửa. Không thể
đi ngược gió.
- Biển động rất mạnh. Rất nguy
hiểm đối với tàu, thuyền.

10 -11

- Làm đổ cây cối, nhà cửa, cột
điện. Gây thiệt hại rất nặng.
- Biển động dữ dội. Làm đắm tàu
biển.

12 - 17

- Sức phá hoại cực kì lớn.
- Sóng biển cực kì mạnh. Đánh
đắm tàu biển có trọng tải lớn.

(Nguồn: Quy định về dự báo, cảnh báo và truyền tin thiên tai - Số 03/2020/QĐ-TTg)

Hãy dự đoán cấp gió dựa vào hình ảnh

1

2

3

4