BÀI 5: XÃ HỘI NGUYÊN THỦY

Quan sát ảnh các
công cụ lao động
của người nguyên
thủy, em có suy
nghĩ gì về cuộc
sống của con người
trong buổi sơ khai?

Người nguyên thuỷ biết dùng
những mảnh đá nhọn khắc
sâu vào vách hang đá để vẽ
hình. Vì vậy, hình người và
động vật chỉ là một nét khắc,
sau đó họ mới biết vẽ thêm
cho có thân, có đầu. Nhiều
bức tranh còn được tô màu,
chủ yếu là màu đỏ. Trong
hình vẽ những người cầm
cung đang nhắm bắn vào một
đàn hươu đang chạy.

Quan sát ảnh các công cụ lao động của người nguyên thủy, em có nhận xét gì
về cuộc sống vật chất, tinh thần của người nguyên thủy?

1. Các giai đoạn phát triển của xã hội nguyên thủy
Quan sát bảng hệ
thống em hãy cho
biết xã hội nguyên
thủy trãi qua
những giai đoạn
phát triển nào?

Từ khi người nguyên thuỷ
xuất hiện đến khi xã hội có
giai cấp và nhà nước hình
thành, kéo dài hàng triệu
năm, trải qua hai giai đoạn:
bầy người nguyên thủy và
công xã thị tộc.

1. Các giai đoạn phát triển của xã hội nguyên thủy
Quan sát hình bên em,
theo em người trong
ảnh đang làm gì?
Theo em, bức ảnh
truyền tải thông tin gì?

Hình ảnh thực nghiệm cách chế tạo công cụ đá của người nguyên thuỷ. Đây là hình ảnh
minh hoạ nhưng dựa trên những thực nghiệm có thật. Người nguyên thuỷ dùng một hòn
cuội (hoặc đá) ghè vào mũi hay rìa cạnh của hòn đá khác, tạo thành những rìa sắc cạnh
hay mũi nhọn để làm công cụ đào củ, chặt cành, săn thú và tự vệ

1. Các giai đoạn phát triển của xã hội nguyên thủy
- Bầy người nguyên thuỷ:
+ Gắn liền với Người tối cổ
(cách đây khoảng 4 triệu năm)
+ Là tổ chức xã hội sơ khai
đầu tiên của loài người, sống
thành bầy, có người đứng đầu,
có sự phân công lao động giữa
nam và nữ.
+ Biết chế tạo công cụ lao
động bằng đá được ghè đẽo thô
sơ, làm đồ trang sức.
+ Sống trong hang, dựa vào
săn bắt, hái lượm, biết tạo ra lửa.

Quan sát hình trên em hãy cho biết giai đoạn Bầy người
nguyên thủy gắn với dạng người nào?

Quan sát hình trên em hãy mô tả về cuộc sống vật
chất, tinh thần của Người tối cổ?

- Công xã thị tộc:
+ Gắn liến với sự xuất hiện của
Người tinh khôn (khoảng 15 vạn
năm trước). Hình thành ba chủng tộc
lớn (da vàng, da trắng, da đen).
+ Công xã thị tộc gồm 2, 3 thế hệ
có cùng dòng máu, làm chung,
hưởng chung.
+ Công cụ lao động đã được mài
cho sắc bén và đẹp hơn; chế tạo
cung tên, làm đồ gốm, dệt vải, đặc
biệt đã biết đến trổng trọt và chăn
nuôi.
+ Biết chế tạo, sử dụng đồ trang
sức tinh tế hơn, sáng tạo nghệ thuật
(làm tượng bằng đá hoặc đất nung).
Đã có tục chôn người chết và đời
sống tâm linh.

Quan sát hình trên em hãy cho biết giai đoạn Công xã thị
tộc gắn với dạng người nào?

Quan sát hình trên em hãy mô tả về cuộc sống vật
chất, tinh thần của Người tinh khôn?

Qua nội dung đã học, em
hãy nhận xét vai trò của lao
động đối với con người?

=> Lao động có vai trò
quyết định sự tiến hóa, sự
tồn tại và phát triển của xã
hội loài người

2. Đời sống vật chất và tinh thần của người
nguyên thủy trên đất nước Việt Nam
Quan sát lược đồ hình bên, em hãy tìm các di
chỉ thuộc thời đại đồ đá mới ở Việt Nam?
Việc tìm thấy các di chỉ đồ đá mới trên khắp
mọi miền ở Việt Nam chứng tỏ điều gì?
Trong các di chỉ đồ đá mới ở Việt Nam, người
ta đã tìm thấy những gì?
Các hiện vật được tìm thấy trong các di chỉ
cho chúng ta biết những gì?

2. Đời sống vật chất và tinh thần của người nguyên thủy
trên đất nước Việt Nam
Dựa vào nội dung sách giáo khoa, em hãy nêu những nét nổi
bật về đời sống vật chất của người nguyên thủy ở Việt Nam?
- Đời sống vật chất:
+ Người nguyên thuỷ biết mài đá, tạo thành nhiều công cụ:
rìu, chày, cuốc đá...; dùng tre, gỗ, xương, sừng để làm mũi
tên, mũi lao...
+ Bước đầu biết trồng trọt và chăn nuôi (tìm thấy nhiều
xương gia súc, dấu vết của các cây ăn quả, rau đậu...).
+ Biết làm đồ gốm với nhiều kiểu dáng, hoa văn trang trí
phong phú.

2. Đời sống vật chất và tinh thần của người nguyên thủy
trên đất nước Việt Nam

Quan sát hai hình trên, em hãy cho biết kĩ thuật chế tác công cụ thời Bắc
Sơn có điểm gì tiến bộ hơn Núi Đọ?

2. Đời sống vật chất và tinh thần của người nguyên thủy
trên đất nước Việt Nam

Quan sát hình 5, hình 6 và nội dung sách giáo khoa, em hãy nêu những nét
nổi bật về đời sống tinh thần của người nguyên thủy ở Việt Nam?
Qua đó em hãy nhận xét về đời sống tinh thần của người nguyên thủy ở
Việt Nam?

2. Đời sống vật chất và tinh thần của người nguyên thủy
trên đất nước Việt Nam
- Đời sống tinh thần:
+ Biết làm đàn đá, vòng tay bằng đá và vỏ ốc, làm chuỗi hạt
bằng đất nung, biết vẽ tranh trên vách hang...
+ Đời sống tâm linh: chôn theo người chết cả công cụ và đồ
trang sức...

LUYỆN TẬP VÀ VẬN SỤNG

Quan sát hai hình ảnh trên, em hãy cho biết đời sống vật chất, tinh thần và tổ chức
xã hội của Người tinh khôn có những điểm nào tiến bộ hơn so với Người tối cổ?

LUYỆN TẬP VÀ VẬN SỤNG

Tìm trên lược đồ hình bên kết hợp với tra
cứu thông tin từ sách, báo và internet, em
hãy cho biết các di tích thời đồ đá được
phân bố ở những tỉnh nào của nước ta ngày
nay và sự phân bố đó nói lên điều gì?