ĐỊA LÍ 8 — KẾT NỐI TRI THỨC

BÀI 7. VAI TRÒ CỦA TÀI NGUYÊN
KHÍ HẬU VÀ TÀI NGUYÊN NƯỚC
ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH
TẾ - XÃ HỘI CỦA NƯỚC TA
Giới thiệu bài học về vai trò của tài nguyên khí hậu và
nước đối với sự phát triển kinh tế - xã hội tại Việt Nam
Khí hậu
Du lịch

Tài nguyên nước
Phát triển bền vững

Nông nghiệp

MỤC TIÊU BÀI HỌC

Khí hậu & Nông nghiệp

Khí hậu & Du lịch

Phân tích được ảnh hưởng của khí
hậu đối với sản xuất nông nghiệp.

Phân tích được vai trò của khí hậu đối
với sự phát triển du lịch ở một số
điểm du lịch nổi tiếng của nước ta.

Tài nguyên nước & Lưu vực sông

Liên hệ thực tế

Lấy ví dụ chứng minh được tầm quan
trọng của việc sử dụng tổng hợp tài
nguyên nước ở một số lưu vực sông.

Biết liên hệ thực tế địa phương và
trình bày kết quả bằng sản phẩm
ngắn gọn, rõ ràng.

KHỞI ĐỘNG
Xem Video AI và các hình ảnh
1

Hai yếu tố tự nhiên nào tác động trực
tiếp nhất đến hoạt động sản xuất?

2

Lấy ví dụ về ảnh hưởng của các yếu tố
đó đối với hoạt động sản xuất ở nước ta.

Khởi động

Quan sát hình ảnh

Ảnh hưởng của khí hậu đối với hoạt động sản xuất

Khởi động

Quan sát hình ảnh

Ảnh hưởng của nguồn nước đối với hoạt động sản xuất

KHỞI ĐỘNG

Khảo sát nhanh bằng Mentimeter

CÂU HỎI

Hai yếu tố tự nhiên nào tác
động trực tiếp nhất đến hoạt
động sản xuất?

https://www.mentimeter.com/app/presentati
on/alzxitw6amq8gkgnu8qhbj5axxcpgy9d/pre
sent?question=mh4rfweagw54

GV mở Metimeter để cung
cấp mã QR cho HS

HS quét mã QR để truy cập đường link Mentimeter → gửi câu trả lời
→ xem Word Cloud cùng cả lớp!

KHỞI ĐỘNG

Báo cáo nhanh sau khởi động
Chia sẻ về khí hậu
Đại diện 1 – 2 HS nêu ví dụ về ảnh hưởng của
khí hậu đối với sản xuất ở nước ta.

Chia sẻ về tài nguyên nước
Đại diện 1 – 2 HS nêu ví dụ về ảnh hưởng của
tài nguyên nước đối với sản xuất và đời sống.
HS khác nhận xét, bổ sung ví dụ từ thực tế địa phương.

Ảnh hưởng của khí hậu đối với hoạt động
sản xuất ở nước ta
Do khí hậu phân hóa theo chiều Bắc – Nam và theo
độ cao, nước ta có nhiều vùng trồng cây đặc sản.
hậu cận nhiệt
Bắc Giang • Lào Cai • Sơn LaKhí
& ôn đới núi cao

Cam canh Lục Ngạn, vải thiều — Mận, đào, lê
vùng núi cao

Sa Pa • Đà Lạt

Khí hậu ôn đới theo độ cao

Rau ôn đới, su hào, cải bắp, atisô — phát triển
nhờ khí hậu mát mẻ quanh năm
Sự đa dạng nông sản — thành quả
của khí hậu phân hóa

Ảnh hưởng của khí hậu đối với hoạt động
sản xuất ở nước ta

Ảnh hưởng của nguồn nước đối
với hoạt động sản xuất ở nước ta
✦ Vai trò của hệ thống sông Mê Công

Sông Mê Công

• Giao thông đường thủy

• Du lịch sông nước

• Nuôi trồng và đánh bắt
thủy sản

• Cung cấp nước cho
sản xuất và đời sống

⚠ Thách thức và khó khăn
• Biến đổi khí hậu
• Cạn kiệt nước, ô nhiễm
• Đập thủy điện ở thượng nguồn
• Suy giảm tài nguyên thủy sản

DẪN VÀO BÀI HỌC
Khí hậu và tài nguyên nước là hai yếu tố tự nhiên có ảnh hưởng
lớn đến sản xuất, du lịch và đời sống.

Khí hậu & Nông nghiệp

Khí hậu & Du lịch

Tài nguyên Nước

Nhiệt ẩm dồi dào, phân
hóa theo vùng → đa dạng
cây trồng, vật nuôi

Khí hậu mát mẻ, nắng ấm
→ điểm đến nghỉ dưỡng
núi và biển hấp dẫn

Sử dụng tổng hợp nguồn
nước lưu vực sông → phát
triển bền vững

BÀI 7 · ĐỊA LÍ 8

Vai trò của tài nguyên khí hậu và tài nguyên nước
đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của nước ta

HOẠT ĐỘNG 1

Ảnh hưởng của khí hậu đối
với sản xuất nông nghiệp
Khí hậu nước ta có nền nhiệt ẩm dồi
dào, phân hóa theo mùa, theo Bắc –
Nam và theo độ cao.
Điều đó tạo thuận lợi nhưng cũng gây
nhiều khó khăn cho nông nghiệp.
Quan sát hình ảnh và tư liệu về hoạt
động sản xuất nông nghiệp trong các
điều kiện khí hậu khác nhau.

Nông dân thu hoạch ngô – hình ảnh
sản xuất nông nghiệp Việt Nam

HOẠT ĐỘNG 1

Giao Nhiệm Vụ Cặp Đôi
Làm việc cặp đôi • Thời gian: 5 phút

TƯ LIỆU

Khai thác Hình 7.1, Hình 7.2, mục Em có biết và
thông tin mục 1 SGK trang 126 – 127

CÂU HỎI Phân tích ảnh hưởng của khí hậu đối với sản xuất
nông nghiệp.
SẢN PHẨM 3 ý ảnh hưởng tích cực và 2 ý ảnh hưởng
tiêu cực của khí hậu đối với nông nghiệp.

Tư liệu: Ảnh hưởng tích cực của khí hậu đối với sản xuất

Tư liệu: Ảnh hưởng tiêu cực của khí hậu

HOẠT ĐỘNG

NHIỆM VỤ HỖ TRỢ BẰNG AI
CÂU HỎI SUY LUẬN

HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN

1

Mở ChatGPT, Gemini hoặc Google
ChatGPT

2

Gemini

Google

Nhập câu lệnh sau:
“So sánh điều kiện khí hậu để trồng cây
vải thiều và cây sầu riêng tại Việt Nam”

3

✔ Chọn lọc thông tin — không chép nguyên văn
✔ Đối chiếu với SGK để rút ra kết luận

"Vì sao sầu riêng trồng nhiều
ở miền Nam, còn vải thiều lại
là đặc sản miền Bắc?"

Miền Bắc

Miền Nam

“Hãy dùng AI để tìm câu trả lời, rồi
đối chiếu với kiến thức em đã học!”

🤖Sử dụng AI có trách nhiệm — kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn

Thời gian thảo luận

HOẠT ĐỘNG 1

Báo cáo kết quả hoạt động 1

— Đại diện 1 – 2 cặp trình bày ảnh hưởng tích cực của khí hậ
đối với sản xuất nông nghiệp.

— Đại diện 1 – 2 cặp trình bày ảnh hưởng tiêu cực của khí h
đối với sản xuất nông nghiệp.
Các cặp còn lại nhận xét, bổ sung ví dụ thực tế.

KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
Hoạt động 1 • Ảnh hưởng của khí hậu đối với sản xuất nông nghiệp

ẢNH HƯỞNG TÍCH CỰC
Khí hậu nhiệt đới ẩm (lượng nhiệt, ẩm dồi
dào) → cây trồng, vật nuôi phát triển
quanh năm  tăng vụ, tăng năng suất.
Phân hóa khí hậu → đa dạng sản phẩm
nông nghiệp theo vùng
Tác động của gió mùa, phân hoá khí hậu
theo đai cao→ phát triển các cây trồng,
vật nuôi cận nhiệt và ôn đới.

ẢNH HƯỞNG TIÊU CỰC
Thiên tai bão, lũ, hạn hán, sương muối,
rét đậm, rét hại,….→ thiệt hại sản xuất
nông nghiệp

Môi trường nóng ẩm → sâu bệnh phát
triển, giảm sản lượng và chất lượng nông
sản

Khí hậu vừa là lợi thế, vừa là thách thức đối với nông nghiệp Việt Nam.

HOẠT ĐỘNG 2

Vai trò của khí hậu
đối với du lịch
Khí hậu không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất nông
nghiệp mà còn tác động trực tiếp đến ngành du lịch.

Loại hình du lịch

Mùa vụ du lịch

Sức hấp dẫn

Nghỉ dưỡng núi, biển,
văn hóa...

Thời điểm thuận lợi
theo vùng

Cảnh quan, thời tiết,
trải nghiệm

Khí hậu quyết định loại hình, mùa vụ và sức hấp dẫn
của điểm đến du lịch tại Việt Nam.

Du lịch văn hóa — trải nghiệm thực tế
dù thời tiết thay đổi

HOẠT ĐỘNG 2

Giao Nhiệm Vụ Nhóm
HÌNH THỨC
Chia lớp thành 3 – 4 nhóm

CÂU HỎI
Phân tích ảnh hưởng của khí hậu
đối với hoạt động du lịch.

TÀI LIỆU
Khai thác Hình 7.3, Hình 7.4,
mục Em có biết và thông tin
mục 2 SGK trang 127 – 128

SẢN PHẨM
Bảng tóm tắt vai trò tích cực
và hạn chế của khí hậu đối với
du lịch

Địa Lí 8 • Bài 7 • Hoạt động 2 — Vai trò của khí hậu đối với du lịch

TƯ LIỆU

Khái quát về khí hậu và du lịch Việt Nam
Việt Nam có khí hậu đa dạng, phân hóa theo mùa và theo vùng → tạo ra nhiều loại hình du lịch.

Du lịch nghỉ dưỡng núi

Du lịch biển

Du lịch văn hóa - lịch sử

Sa Pa · Đà Lạt · Bà Nà Hills

Nha Trang · Phú Quốc ·
Đà Nẵng · Lăng Cô

Hội An · Huế · Hà Nội ·
Hồ Chí Minh

Khí hậu mát mẻ quanh năm

Nắng ấm, sóng biển, ít bão

Ít phụ thuộc vào khí hậu hơn

Khí hậu phân hóa → đa dạng điểm đến → du lịch Việt Nam phát triển quanh năm

TƯ LIỆU

Khái quát về khí hậu và du lịch Việt Nam

Hoạt động du lịch ở
vùng núi cao

Du lịch nghỉ dưỡng

Mưa bão cản trở hoạt động
du lịch

TƯ LIỆU

Khái quát về khí hậu và du lịch Việt Nam

Tuyết rơi ở Sa Pa thu hút khách du lịch

Du lịch biển diễn ra quanh năm ở Nha Trang

Tư liệu: Khí hậu và du lịch nghỉ dưỡng núi
Sa Pa — Lào Cai
Khí hậu mát mẻ, sương mù thơ mộng · Nhiệt độ
trung bình 15–18°C · Thuận lợi cho du lịch quanh năm

Đà Lạt — Lâm Đồng
Khí hậu ôn hòa · Nhiệt độ trung bình 18–25°C · Thích
hợp du lịch mọi mùa trong năm

Bà Nà Hills
Nhiều lớp khí hậu khác nhau theo độ cao · Không khí
trong lành, mát mẻ · Trải nghiệm bốn mùa trong một
ngày
Mát mẻ quanh năm

Sa Pa, Lào Cai — Khí hậu sương mù, mát mẻ quanh năm

Đa dạng sinh thái

Nghỉ dưỡng lý tưởng

Tư liệu: Khí hậu và du lịch biển
Nha Trang, Khánh Hòa
Khí hậu nhiệt đới, nắng ấm, ít bão — mùa du
lịch biển chính từ tháng 1 đến tháng 9.

Phú Quốc
Mùa khô kéo dài, biển trong xanh — điều
kiện lý tưởng cho du lịch biển quanh năm.

Đà Nẵng
Mùa hè nắng đẹp, ít mưa — thuận lợi cho
du lịch biển và các hoạt động ngoài trời.
📌 Hình 7.4: Bãi biển Nha Trang, Khánh Hòa

TƯ LIỆU

Khí hậu và du lịch nghỉ dưỡng - biển
Khí hậu mát mẻ, cảnh quan đẹp thuận lợi cho du lịch nghỉ dưỡng.

MIỀN BẮC
Du lịch biển tập trung vào mùa hạ
Điểm đến tiêu biểu: Hạ Long, Sầm
Sơn, Cửa Lò, Đồ Sơn
Mùa đông lạnh và mưa phùn hạn
chế du lịch biển ngoài trời

MIỀN NAM
Du lịch biển có thể diễn ra gần như
quanh năm
Điểm đến tiêu biểu: Nha Trang, Phú
Quốc, Lăng Cô, Đà Nẵng
Khí hậu nắng ấm, ít bão → thuận lợi
cho du lịch dài ngày

Sự phân hóa khí hậu Bắc - Nam tạo ra sự khác biệt
rõ rệt về mùa vụ du lịch biển ở nước ta.

Thời tiết bất lợi cản trở du lịch
Mưa lớn
Mưa lớn gây trở ngại cho các hoạt động du lịch
ngoài trời, làm giảm trải nghiệm của du khách và
buộc nhiều tour phải hủy hoặc hoãn lịch.

Bão
Bão ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn du khách,
gây thiệt hại cơ sở hạ tầng du lịch và làm gián đoạn
giao thông đến các điểm du lịch ven biển.

Biển động
Biển động khiến tàu thuyền không thể ra khơi, các
hoạt động lặn biển, bơi lội bị đình chỉ, ảnh hưởng
trực tiếp đến doanh thu ngành du lịch biển.

Vì sao trước khi đi du lịch, chúng ta cần theo dõi dự báo thời tiết?

Tìm kiếm dữ liệu thời tiết cho du lịch
Mỗi nhóm chọn một điểm du lịch
Tìm nhanh thông tin: nhiệt độ, mùa mưa, mùa khô, thời điểm thuận lợi
Có thể dùng: Google Search · ChatGPT · Website du lịch uy tín

Thời gian thảo luận

BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG 2
Trình bày & Thảo luận nhóm

Nội dung cần trình bày:
➊ Điểm du lịch đã chọn — Nha Trang / Sa Pa / Đà Lạt /
Phú Quốc / Bà Nà / Lăng Cô
➋ Đặc điểm khí hậu nổi bật — nhiệt độ, mùa mưa,
mùa khô, thời tiết đặc trưng
➌ Ảnh hưởng của khí hậu đến du lịch — thuận lợi và
hạn chế
➍ Thời điểm du lịch thuận lợi nhất — tháng nào
trong năm?
Các nhóm khác nhận xét và bổ sung thông tin sau khi nhóm bạn trình bày.

KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

CHỐT HOẠT ĐỘNG 2
ĐIỂM ĐẾN DU LỊCH

Khí hậu tác động trực tiếp đến
sự hình thành điểm du lịch, loại
hình du lịch và mùa vụ du lịch.

DU LỊCH BIỂN

Khí hậu nắng ấm, ít bão → du
lịch biển phát triển mạnh (Nha
Trang, Phú Quốc, Đà Nẵng).

DU LỊCH NGHỈ DƯỠNG NÚI

Khí hậu mát mẻ → du lịch nghỉ
dưỡng núi phát triển mạnh (Sa
Pa, Đà Lạt, Bà Nà Hills).

THỜI TIẾT XẤU

Bão, mưa lớn → hạn chế du lịch
ngoài trời, giảm doanh thu
ngành du lịch.

Khí hậu là yếu tố quyết định hình thành và phát triển du lịch Việt Nam.

HOẠT ĐỘNG 2 • KẾT NỐI

Du lịch bền vững và khí hậ
Dự báo thời tiết
Theo dõi dự báo thời tiết giúp du khách và doanh nghiệp du lịch lên kế
hoạch an toàn, tránh rủi ro từ bão, mưa lớn và biển động.

Quản lý rủi ro thiên tai
Ngành du lịch cần có kế hoạch ứng phó với thiên tai — sơ tán du khách,
tạm dừng hoạt động khi thời tiết nguy hiểm để bảo đảm an toàn.

Bảo vệ tài nguyên tự nhiên
Du lịch bền vững gắn với việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên — hạn chế
tác động xấu đến môi trường, duy trì vẻ đẹp lâu dài của điểm đến.

Du lịch bền vững = Khai thác khôn ngoan + Bảo vệ
Địa Lí 8 • Kết nối tri thức • Tài nguyên khí hậu và tài nguyên nước

Ví dụ liên hệ: Khí hậu và du lịch Phú Quốc
✓ Thuận lợi

Tháng 1 – 3

Thời tiết khô ráo, nắng nóng — thuận lợi nhất cho du lịch biển.
~ Giao mùa

Tháng 4 – 6

Giao mùa, bắt đầu xuất hiện mưa — vẫn có thể du lịch.
✕ Khó khăn

Tháng 7 – 9

Mưa nhiều, biển động — lưu lượng khách thường giảm.
✓ Phục hồi

Tháng 10 – 12

Mưa giảm, chuyển sang mùa khô — du lịch phát triển mạnh trở lại.

Kết luận: Phú Quốc có nhiều tháng thời tiết thuận lợi nên du lịch phát triển mạnh.

HOẠT ĐỘNG 3

Sử dụng tổng hợp tài nguyên nước ở một lưu vự

Tài nguyên nước ở lưu vực sông không chỉ phục vụ một mục đích mà
còn gắn với sinh hoạt, nông nghiệp, công nghiệp, thủy điện, giao thông,
du lịch và hệ sinh thái.

Sinh hoạt Nông nghiệpCông nghiệp Thủy điện Giao thông Hệ sinh thái

Vì sao cần sử dụng tổng hợp tài nguyên nước thay vì
khai thác riêng lẻ từng mục đích?

Nhắc lại kiến thức lớp 6
Câu hỏi cá nhân: Nêu vai trò của việc sử dụng tổng hợp tài nguyên nước.

Hiệu quả kinh tế cao
Mang lại lợi ích kinh tế
cho nhiều ngành: nông
nghiệp, công nghiệp,
thủy điện, giao thông.

Hạn chế lãng phí
Khai thác hợp lý, tránh
lãng phí nguồn nước quý
giá; bảo tồn nguồn nước
cho tương lai.

Bảo vệ hệ sinh thái
Duy trì hệ sinh thái dưới
nước; bảo vệ tài nguyên
thủy sản và môi trường
lưu vực sông.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, việc sử dụng tổng hợp tài nguyên nước
càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

HOẠT ĐỘNG 3: GIAO NHIỆM VỤ NHÓM
4 NHÓM

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Khai thác Hình 7.5,
Hình 7.6, mục Em có
biết và thông tin mục
3 SGK trang
128-129

8 PHÚT

Phiếu học tập số 1

NHIỆM VỤ

SẢN PHẨM

Phân tích tầm quan
của việc sử dụng tổng
hợp tài nguyên nước ở
một lưu vực sông

Hoàn thành Phiếu học
tập số 1 với nội dung
phân tích và ví dụ minh
họa

Lấy ví dụ chứng minh
tầm quan trọng đó

(hình ảnh minh họa: thủy điện,
thủy lợi, du lịch, giao thông,
nuôi trồng thủy sản)

Hợp tác — Chia sẻ — Lắng nghe ý kiến của nhau 🌿

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Hoạt động 3 • Tài nguyên nước lưu vực sông

⏱ Làm việc nhóm • Thời gian: 8 phút
1

2
Phân tích tầm quan trọng của
việc sử dụng tổng hợp tài nguyên
nước ở một lưu vực sông.

Lấy ví dụ chứng minh tầm quan
trọng của việc sử dụng tổng hợp tài
nguyên nước ở một lưu vực sông.

📖 Gợi ý tham khảo: SGK trang 128 – 129 • Hình 7.5 • Hình 7.6 • Mục Em có biết
Địa Lí 8 • Bài 7

HOẠT ĐỘNG 3

Thực hiện phiếu học tập trên Padlet / Google Docs

Nhập nội dung

Tìm hình ảnh

Kiểm tra thông tin

Trình bày

Gõ nội dung phân
tích vào Padlet /
Google Docs

Tìm ảnh minh họa
thủy điện, thủy lợi,
du lịch, nuôi trồng
thủy sản

Đối chiếu với SGK,
đảm bảo nội dung
ngắn gọn và chính
xác

Chuẩn bị trình bày
kết quả trước lớp

Yêu cầu sản phẩm: Nội dung phân tích + ví dụ + hình ảnh minh họa
Lưu ý: Thông tin ngắn gọn, chính xác, có chọn lọc

Thời gian thảo luận

BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG 3
Trình bày & Thảo luận nhóm
GV chiếu Padlet / Google Docs
lên màn hình lớn
Đại diện 2 nhóm trình bày kết quả
theo Phiếu học tập số 1
2 nhóm còn lại nhận xét, bổ sung hoặc
đặt câu hỏi cho nhóm bạn
GV nhận xét kỹ năng hợp tác, cách trình
bày và mức độ chính xác của nội dung

Địa Lí 8 • Hoạt động 3 • Tài nguyên nước lưu vực sông

HOẠT ĐỘNG 3 • ĐỐI CHIẾU KẾT QUẢ

Tầm quan trọng của việc sử dụng tổng hợp
tài nguyên nước
Nước sông được khai thác đa mục đích — mang lại hiệu quả toàn diện cho kinh tế, môi trường và xã hội.

Hiệu quả kinh tế cao

Bảo vệ tài nguyên & hệ sinh thái

Nước sông phục vụ đồng thời: giao thông,
du lịch, sinh hoạt, tưới tiêu, đánh bắt &
nuôi trồng thủy sản, thủy điện.

Hạn chế lãng phí nước; bảo vệ chất lượng
nguồn nước và hệ sinh thái lưu vực sông.

Phòng chống thiên tai

Phát triển bền vững

Góp phần điều hòa lũ lụt, hạn hán; thích
ứng với biến đổi khí hậu và bảo đảm an
ninh nguồn nước.

Đáp ứng nhu cầu các ngành kinh tế; bảo
đảm sinh kế lâu dài cho người dân lưu
vực sông.

Sử dụng tổng hợp = Hiệu quả cao + Bảo vệ môi trường + Phát triển bền vững

Ví dụ 1: Lưu vực sông Hồng
Vai trò
Nước sông Hồng có ý nghĩa lớn đối với sản
xuất và đời sống.

Thực trạng
• Chế độ nước chia hai mùa rõ rệt.
• Mùa lũ: nguy cơ ngập úng, phá vỡ đê.
• Mùa cạn: mực nước hạ thấp, ảnh hưởng cấp nước.

Biện pháp & Hiệu quả

• Xây dựng hồ thủy điện lớn: Hòa Bình, Sơn La.
• Sản xuất điện, điều hòa nguồn nước.
• Cung cấp nước tưới, nuôi cá, du lịch, giao
thông vận tải.

Sông Hồng — tuyến giao thông và nguồn nước
quan trọng của vùng Bắc Bộ

Địa Lí 8 • Bài 7 • Tài nguyên nước — Lưu vực sông Hồng

Ví dụ 2: Lưu vực sông Cửu Long
VAI TRÒ

Nước sông Cửu Long có ý nghĩa lớn đối với
sản xuất nông nghiệp, thủy sản, giao thông
và đời sống.

THỰC TRẠNG

Mùa khô thiếu nước ngọt; biến đổi khí hậu là
xâm nhập mặn, hạn hán diễn ra trầm trọng.

BIỆN PHÁP
✓ Cải tạo, mở rộng hệ thống kênh rạch
✓ Bảo vệ chất lượng nguồn nước
✓ Sử dụng nước tiết kiệm và hợp lý

Sông Cửu Long — tuyến giao thông và sinh kế
quan trọng của vùng đồng bằng

KẾT LUẬN
Sử dụng tổng hợp tài nguyên nước g
bảo đảm sinh kế và phát triển bền v