Khởi động
a)

b)

c)

Quan sát ảnh chụp
hoạt nghiệm thí
nghiệm về sự thay
đổi vận tốc của một
ô tô đồ chơi chạy
bằng pin có gắn
anten dùng để điều
khiển từ xa, trong
ba
giai
đoạn
chuyển động.

Khởi động
a)

Vận tốc trong ba
giai đoạn chuyển
động này có gì
giống nhau, khác
nhau?

b)

c)

Vận tốc trong 3 giai
đoạn này giống nhau
về phương và chiều,
khác nhau về độ lớn

Bài 8:
CHUYỂN ĐỘNG BIẾN ĐỔI – GIA TỐC
CHUYỂN ĐỘNG BIẾN ĐỔI
GIA TỐC CỦA CHUYỂN ĐỘNG BIẾN ĐỔI

I

CHUYỂN ĐỘNG BIẾN ĐỔI

Chuyển động có vận tốc thay đổi
được gọi là chuyển động biến đổi
• Chuyển động có vận tốc tăng dần
gọi chuyển động nhanh dần
• Chuyển động có vận tốc giảm dần
gọi chuyển động chậm dần

?
Hãy tìm thêm ví dụ về chuyển động biến đổi trong cuộc sống.

Các ví dụ về chuyển động biến đổi trong cuộc sống.

II

GIA TỐC CỦA CHUYỂN ĐỘNG BIẾN ĐỔI

Dụng cụ đo vận tốc tức thời của xe máy, ô tô (Tốc kế)

II

GIA TỐC CỦA CHUYỂN ĐỘNG BIẾN ĐỔI
Thời điểm t(s)
Vận tốc tức thời vt

0

2

4

6

8

km/h

0

9

19

30

45

m/s

0

2,50

5,28

8,33

12,50

Bảng ghi số liệu vận tốc tức thời của một chuyển động

?

Chuyển động nhanh dần

1. Xác định độ biến thiên vận tốc sau 8 s của chuyển động trên.
2. Xác định độ biến thiên của vận tốc sau mỗi giây của chuyển động trên trong
4s đầu và trong 4s cuối.
3. Các đại lượng xác định được ở câu 2 cho ta biết điều gì về sự thay đổi vận
tốc của chuyển động trên?

II

GIA TỐC CỦA CHUYỂN ĐỘNG BIẾN ĐỔI
Thời điểm t(s)
Vận tốc tức thời vt

0

2

4

6

8

km/h

0

9

19

30

45

m/s

0

2,50

5,28

8,33

12,50

1. Độ biến thiên vận tốc sau 8 s của chuyển động trên.
V=V8-V0=12,50-0=12,50 m/s
2. Độ biến thiên của vận tốc sau mỗi giây của chuyển động trên trong 4 s đầu:
Độ biến thiên của vận tốc sau mỗi giây của chuyển động trên trong 4 s cuối:
3. Các đại lượng xác định được ở câu 2 cho ta biết sự thay đổi nhanh hay chậm
của vận tốc

II

GIA TỐC CỦA CHUYỂN ĐỘNG BIẾN ĐỔI
1. Khái niệm gia tốc
Độ biến thiên của vận tốc trong một đơn vị thời gian là:

Δ 𝑉 𝑉 𝑡 −𝑉 0
𝑎=
=
Δ𝑡
𝑡 −𝑡 0

v: độ biến thiên vận tốc (đơn vị m/s)
t : thời gian (đơn vị s)
a: gia tốc (đơn vị m/s2)

Gia tốc a là đại lượng cho biết sự thay đổi nhanh hay chậm của vận tốc
Vận tốc là đại lượng vectơ nên gia tốc cũng là đại lượng vectơ

⃗
Δ𝑉
⃗=
𝑎
Δ𝑡

II

GIA TỐC CHUYỂN ĐỘNG BIẾN ĐỔI
1. Khái niệm gia tốc

?

Hãy chứng tỏ khi cùng chiều với (a.v>0) thì chuyển động là nhanh dần, khi
ngược chiều với (a.v<0) thì chuyển động là chậm dần
Ta có biểu thức tính gia tốc:
- Chọn chiều dương là chiều chuyển động của vật.
- Giả sử vật chuyển động theo chiều dương nên v > 0
- Khi vật chuyển động nhanh dần thì nên ∆v > 0 => a > 0
=> a.v > 0
- Khi vật chuyển động chậm dần thì nên ∆v < 0 => a < 0
=> a.v < 0

II

GIA TỐC CỦA CHUYỂN ĐỘNG BIẾN ĐỔI
2. Bài tập ví dụ
Một xe máy đang chuyển động thẳng với vận tốc 10 m/s thì tăng tốc.
Sau 5 s đạt vận tốc 12 m/s.
a) Tính gia tốc của xe.
b) Nếu sau khi đạt vận tốc 12 m/s, xe chuyển động chậm dần với gia
tốc có độ lớn bằng gia tốc trên thì sau bao lâu xe sẽ dừng lại?

Giải
a) Gia tốc của xe

Δ𝑉 𝑉 − 𝑉 0 1 2 −1 0
𝑎=
=
=
=0,4 𝑚/𝑠2
Δ𝑡
∆𝑡
5

b) Thời gian để xe dừng lại

'
𝑉
−𝑉 ' 0 0 − 12
Δ𝑉
'
Δ𝑡 =
=
=
=30 𝑠
𝑎
∆𝑡
−0,4
'

II

GIA TỐC CỦA CHUYỂN ĐỘNG BIẾN ĐỔI
* Bài tập vận dụng

?

1. a) Tính gia tốc trung bình của ô tô trên 4 đoạn đường trong hình.
b) Gia tốc của ô tô trên đoạn đường 4 có gì đặc biệt so với sự thay đổi vận tốc
trên các đoạn đường khác?

0 Km/h 5 Km/h
1,39m/s

29 Km/h
8,06m/s

49 Km/h

13,61m/s

30 Km/h
8,33m/s

t0=0 s
t1=1 s
t2=4 s
t3=6 s
t4=7 s
<-----1-----><------2-------><-----------3----------><------4------>
a1=1,39m/s2 a2=2,22m/s2

a3=2,78m/s2

a4=-5,28m/s2

II

GIA TỐC CỦA CHUYỂN ĐỘNG BIẾN ĐỔI
* Bài tập vận dụng

?

2. Một con báo đang chạy với vận tốc 30 m/s thì chuyển động
chậm dần khi tới gần một con suối. Trong 3 giây, vận tốc của
nó giảm còn 9 m/s. Tính gia tốc của con báo.

GIẢI
Gia tốc của con báo
Δ 𝑉 9 − 30
2
𝑎=
=
=−7 𝑚/ 𝑠
Δ𝑡
3

II

GIA TỐC CỦA CHUYỂN ĐỘNG BIẾN ĐỔI
* Bài tập vận dụng

?
3. Đồ thị mô tả sự thay đổi vận tốc
theo thời gian trong chuyển động
của một ô tô thể thao đang chạy
thử về phía Bắc. Tính gia tốc trung
bình của ô tô:
a) Trong 4s đầu.
b) Từ giây thứ 4 đến giây thứ 12.
c) Từ giây thứ 12 đến giây thứ 20.
d) Từ giây thứ 20 đến giây thứ 28

v (m/s)
20
10
0
-10
-20

4 8 12 16 20 24 28

t(s)

II

GIA TỐC CHUYỂN ĐỘNG BIẾN ĐỔI
* Bài tập vận dụng

GIẢI

?

a) Gia tốc của ô tô trong 4 giây đầu

Tính gia tốc của ô tô
a) Trong 4s đầu.
b) Từ giây thứ 4 đến giây thứ 12.
c) Từ giây thứ 12 đến giây thứ 20.
d) Từ giây thứ 20 đến giây thứ 28,
v (m/s)

-10
-20

c) Gia tốc của ô tô từ giây thứ 12 đến
giây thứ 20 là:
d) Gia tốc của ô tô từ giây thứ 20 đến
giây thứ 28 là:

20
10
0

b) Gia tốc của ô tô từ giây thứ 4 đến
giây thứ 12 là:

4

8 12 16 20 24 28

t(s)

EM ĐÃ HỌC

* Gia tốc là đại lượng cho biết sự thay đổi nhanh chậm của vậ tốc theo thời gian:
* Khi cùng chiều với

(a.v>0): chuyển động nhanh dần; Khi ngược chiều với

(a.v<0): chuyển động chậm dần
* Đơn vị của gia tốc: m/