Bài 8
5¢

Trò chơi mua sắm. Học sinh tham gia tình huống sau
Giả sử em được mẹ đưa cho 150.000 đồng để
mua thức ăn cho cả nhà trong một ngày. Em
hãy nêu phương án thực hiện nhiệm vụ này và
giải thích vì sao em chọn như vậy.
Luật chơi: Lớp chia thành 4 nhóm - 4 gia đình.
Giả sử các nhóm có 150K để đi siêu thị mua sắm thức
ăn cho cả nhà trong 1 ngày. 
Nhóm nào mua được nhiều món đồ và có số tiền còn dư
nhiều nhất sẽ giành chiến thắng.

KHÉO MUA SẮM – 150K

50K

30K

20K

20K

KHÁM PHÁ

1. Sự cần thiết phải lập kế hoạch chi tiêu?

Tình huống

Việc bạn Phương
chi tiêu tuỳ tiện đã
dẫn đến khó khăn gì
trong cuộc sống gia
đình? Nếu mẹ
không có đủ tiền để
đưa thêm thì điều gì
sẽ xảy ra?

Lên lớp 8, ban Phương được mẹ giao nhiệm vụ đi
cho, mua sắm các vật dụng cần thiết cho gia đình.
Mẹ đưa một khoản tiền để chi tiêu trong một tuần và
hướng dẫn bạn lên kế hoạch cụ thể mỗi khi mua
sắm tranh chi tiêu tùy tiện. Những ngày đầu, bạn
nghĩ mỗi ngày chỉ mua vài thứ, không cần phải lập
kế hoạch nên thích gì mua nấy, khiến sinh hoạt gia
đình đảo lộn vì những thứ thiết yếu như rau quả thịt
trừng thì thiếu nhưng nước ngọt, bánh kem khoai
tây chiến thì lại nhiều. Mới năm ngày mà Phương đã
tiêu hết tiền, phải xin mẹ thêm để đi chợ.

Việc bạn Phương chi tiêu tuỳ tiện đã dẫn đến việc:

Trong vòng 5 ngày,
Phương đã tiêu hết số
tiền mẹ đưa và phải xin
thêm tiền để đi chợ.

Sinh hoạt gia đình bị đảo lộn vì những
thứ thiết yếu như rau, quả, thịt, trứng thì
thiếu nhưng nước ngọt, bánh kem,
khoai tây chiên thì lại nhiều.

Nếu mẹ Phương không có đủ tiền để đưa thì trong 2
ngày còn lại, gia đình Phương sẽ gặp nhiều khó khăn
vì thiếu các loại thực phẩm thiết yếu.

Em hãy dự liệu những khó khăn có thể xảy ra nếu Phương tiếp tục chi tiêu
tuỳ tiện như vậy.
 Phương nhanh
chóng tiêu hết số
tiền mẹ đưa thêm.

Những thực phẩm không
thiết yếu (như: bánh kem,
khoai tây chiên,…) mà
Phương đã mua trước đó
có thể bị hỏng

Bữa cơm gia đình
sẽ đơn điệu, thiếu
chất dinh dưỡng

KẾ HOẠCH CHI TIÊU VÀ SỰ CẦN THIẾT LẬP KẾ HOẠCH CHI TIÊU

Kế hoạch chi tiêu xác định
những khoản chi tiêu dựa
trên những nguồn lực hiện
có để thực hiện những mục
tiêu tài chính của cá nhân,
gia đình

VAI TRÒ

LẬP KẾ HOẠCH CHI TIÊU

Lập kế hoạch chi tiêu giúp cân bằng được tài chính, tránh
những khoản chi tiêu không cần thiết, thực hiện được tiết kiệm,
góp phần tạo dựng cuộc sống ổn định, ấm no.

CƠM SINH VIÊN ĐẦU THÁNG VÀ CUỐI THÁNG

2. Cách lập kế hoạch chi tiêu

Bước 1

Xác định mục tiêu và thời hạn thực hiện
dựa trên nguồn lực hiện có.
Hai bạn xác định mục tiêu cân đối
thu, chi từng tháng sao cho mức
chỉ không vượt quá số tiền bố mẹ
cho. Bên cạnh đó, hai bạn cùng
đặt mục tiêu tiết kiệm được 50.000
đồng mỗi tháng để có một khoản
tiền riêng chi cho những dịp đặc
biệt

Bước 2

Xác định các khoản cần chi.

Khoản chi cố định đáp ứng
nhu cầu thiết yếu như: ăn
sáng, mua nước uống, sửa
xe khi bị hỏng, mua vở,
bút,..

Khoản chi cần thiết
nhưng có thể linh hoạt
mua truyện, sách tham
khảo tiết kiệm dự phòng

Khoản chi phát
sinh quá mừng
sinh nhật liên
hoan bạn bè,...

Bước 3

Thiết lập quy tắc thu, chi.

Bước 4

Thực hiện kế hoạch chi tiêu.

Cân nhắc thật kĩ trước khi bỏ
tiền mua một món đồ nào đó,
tự đặt cho mình câu hỏi, mình
có thật sự cần nó không rồi
sau đó đưa ra quyết định.

Bước 5

Kiểm tra và điều chỉnh kế hoạch chi
tiêu.
Trong quá trình thực hiện kế hoạch
chi tiêu phải kiểm soát việc chi tiêu.
Nếu có lí do đột xuất phải chi qua
mức đã định thì phải cắt giảm các
khoản chi không thiết yếu để bù lại.
Nếu nhu cầu thực tế có thay đổi,
phải cập nhật và điều chỉnh kế
hoạch,

các bước lập kế hoạch chi tiêu
Nội dung
1. Xác định mục tiêu của kế hoạch và
1. Tính toán các khoản tiền có được, đặt mục tiêu tiết kiệm/ chi
thời hạn thực hiện dựa trên số tiền hiện
tiêu trong số tiền hiện có
có
2. Xác định danh sắc những khoản cần chi tiêu trong tháng cho:
2. Xác định các khoản cần chi
nhu cầu thiết yếu; nhu cầu chi tiêu cá nhân và mục tiêu tài chính
cá nhân
3. Thiết lập các quy tắc chi tiêu để thực hiện đúng kế hoạch đã
3. Thiết lập nguyên tắc thu, chi đặt ra, bao gồm: chi tiêu vừa đủ cho các nhu cầu thiết yếu, nói
không với lãng phí; cắt giảm các khoản chi không cần thiết,…
4. Thực hiện kế hoạch chi tiêu

4. Thực hiện đúng kế hoạch chi tiêu đã đặt ra, thường xuyên
theo dõi và ghi chép lại nhật kí chi tiêu của bản thân

5. Kiểm tra và điều chỉnh kế hoạch chi5. Kiểm tra lại các khoản chi tiêu của mình, cắt giảm/ điều chỉnh
tiêu cho phù hợp
những khoản chi tiêu không hợp lí.

HÃY LẬP MỘT KẾ HOẠCH CHI TIÊU CHO BẢN THÂN VÀ CHIA SẺ CÁCH LẬP KẾ HOẠCH ĐÓ.

KẾT LUẬN

CÁCH LẬP KẾ HOẠCH CHI TIÊU

+ Bước 1: Xác định mục tiêu và thời hạn thực
hiện dựa trên nguồn lực hiện có.
+ Bước 2: Xác định các khoản cần chi.
+ Bước 3: Thiết lập quy tắc thu, chi.
+ Bước 4: Thực hiện kế hoạch chi tiêu.
+ Bước 5: Kiểm tra và điều chỉnh kế hoạch chi
tiêu.

LUYỆN TẬP

BÀI TẬP 1 – HĐ CÁ NHÂN 4P
Em đồng tình hay không đồng tình với những ý kiến sau đây?
Vì sao?

Ý kiến

Đồng tình/
Không đồng tình

lập kế hoạch chi tiêu trước hết

a) Lập kế hoạch
chi tiêu chủ yếu để

Không đồng

thực hiện mục tiêu

tình

tiết kiệm.

Giải thích

thường hướng đến mục tiêu
cân đối thu chi.

Đồng tình/

Ý kiến

Không đồng tình

b) Đảm bảo các
khoản chi thiết
yếu là nội dung
quan trọng trong
kế
tiêu.

hoạch

chi

Đồng tình

Giải thích

Việc lập kế hoạch chi tiêu để
đạt nhiều mục tiêu khác nhau
nhưng trước hết phải đảm
bảo các khoản chi thiết yếu để
đảm bảo cuộc sống.

Đồng tình/

Ý kiến

c)

Chỉ

người

Không đồng tình

những
có

thói

quen chi tiêu tuỳ
tiện mới cần lập
kế hoạch chi tiêu.

Không đồng
tình

Giải thích

Ai cũng cần lập kế hoạch chi
tiêu. Tạo được thói quen chi
tiêu có kế hoạch thì mới tránh
được việc chi tiêu tuỳ tiện

BÀI TẬP 2 – THẢO LUẬN NHÓM
Thói quen chi tiêu dưới đây hợp lí hay chưa hợp lí? Vì sao?

a) Xác định thứ tự ưu tiên những thứ cần mua.
b) Xác định giá tiền những thứ cần mua.
c) Liệt kê những thứ cần mua trước khi đi mua sắm.
d) Khảo giá những loại đồ muốn mua ở vài nơi để lựa chọn
nơi nào có đồ cùng chất lượng nhưng giá rẻ hơn thì mua.
e) Chỉ chi tiêu cho những việc thực sự cần thiết.
g) Chỉ chọn những đồ đắt tiền để mua.
h) Chỉ chọn mua những đồ có giá rẻ nhất.

a) Xác định thứ tự ưu tiên những
thứ cần mua.
b) Xác định giá tiền những thứ
cần mua.
c) Liệt kê những thứ cần mua
trước khi đi mua sắm.
d) Khảo giá những loại đồ muốn
mua ở vài nơi để lựa chọn nơi
nào có đồ cùng chất lượng
nhưng giá rẻ hơn thì mua.
e) Chỉ chi tiêu cho những việc
thực sự cần thiết.
g) Chỉ chọn những đồ đắt tiền để
mua.
h) Chỉ chọn mua những đồ có
giá rẻ nhất.

Đây là thói quen chi tiêu hợp lí vì khi số tiền có hạn, việc xếp thứ tự
ưu tiên những thứ cần mua sẽ đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng ở mức
tốt nhất có thể.
Đây là hành vi chi tiêu hợp lí vì sẽ tính được có thể mua tất cả những
thứ đó với số tiền được chi hay không. Nếu không, sẽ có căn cứ để lựa
chọn nên mua nhũng gì cần thiết cho phù hợp.
Đây là hành vi chi tiêu hợp lí vì như vậy sẽ mua được đúng và đủ
những thứ cần thiết, tránh mua tuỳ tiện.
Đây là thói quen chi tiêu hợp lí vì như vậy sẽ đảm bảo mua được hàng
với chi phí ít nhất có thể.
Đây là hành vi chi tiêu hợp lí vì như vậy luôn đảm bảo những nhu cầu
thực sự cẩn thiết, tránh chi tiêu tuỳ tiện, lãng phí.
Đây là hành vi chi tiêu không hợp lí vi nếu chỉ mua đồ đắt tiền sẽ rất
tốn tiền, nhiều khi không phù hợp với số tiền mình đang có.
Đây là hành vi chi tiêu không hợp lí vi những đồ có giá rẻ nhất nhiều
khi có chất lượng kém, không an toàn cho sức khoẻ (nhất là khi mua
đồ ăn, thức uống,...).

BÀI TẬP 3 – LÀM VIỆC
NHÓM

Em hãy đọc các trường hợp và thực
hiện yêu cầu:

Trong dịp Tết, bạn H nhận được 1.000.000 đồng
tiền mừng tuổi. Bạn lên kế hoạch chi tiêu từ khoản
tiền này như: mua quà biếu bà nội, mua bộ sách
học tiếng Anh, mua một chiếc áo bạn rất thích, trích
một phần cho quỹ từ thiện,...
Chiều nay, đang ở khu vui chơi với ba người bạn
thân, biết H có tiền, các bạn muốn H dùng 400.000
đồng mua vé cho cả nhóm tham gia nhiều trò chơi
rất hấp dẫn.

Theo em, bạn H nên quyết định như thế nào? Vì sao?

PHƯƠNG ÁN CHI TIÊU SỐ 1

Đồng ý chi 400.000 đ để mua vé
tham gia vui chơi, nếu số tiền
còn lại 600.000 đ vẫn thực hiện
được những dự định chi tiêu
khác như mua quà biếu bà,
sách, áo và góp qũy từ thiện.
Nếu phần còn lại quá ít, ảnh hưởng
đến những dự định chi tiêu đã đề ra,
em có thể đề nghị các bạn chơi
những trò chơi khác không phải chi
nhiều tiền như vậy, có thể chỉ là
200.000 đ để các bạn vẫn vui

PHƯƠNG ÁN CHI TIÊU SỐ 2

Hãy nêu phương án lựa chọn của em và giải thích vì sao?
Thấy một chiếc áo len giá 150.000 đồng
bày bán ở cửa hàng, em rất muốn mua
nhưng trong ví chỉ có số tiền mẹ vừa cho để
chi tiêu trong tháng tới là 200.000 đồng.
Vấn đề là 200.000 đ mẹ cho để mua sách học tiếng
Anh - một khoản thiết yếu. Nếu quyết định mua áo
len thì số tiền còn lại là 50.000 đ không đủ để mua
sách, do đó không nên mua. Nếu muốn mua, phải
lên kế hoạch tiết kiệm, kiếm thêm,... khi đủ tiền thì
mới thực hiện, nếu không sẽ vi phạm nguyên tắc chi
vượt quá nguồn thu