XIN CHÀO CÁC EM!

GIÁO DỤC CÔNG DÂN 8

BÀI 8
LẬP KẾ HOẠCH CHI TIÊU
Quản lý tiền bạc hôm nay chủ động tương lai ngày mai

BÀI 8 - LẬP KẾ HOẠCH CHI TIÊU

MỤC TIÊU BÀI HỌC
Nhận biết sự cần thiết
phải lập kế hoạch chi tiêu.

Lập được kế hoạch chi
tiêu cá nhân phù hợp.

Nêu được các bước lập
kế hoạch chi tiêu.

Biết giúp bạn bè, người
thân chi tiêu hợp lý hơn.

KHỞI ĐỘNG | GIẢI BÀI TOÁN THU CHI
TÌNH HUỐNG

NHIỆM VỤ

Mẹ đưa cho em 150.000
đồng để mua thức ăn
cho
cả nhà dùng trong một
ngày.

Lập
phương
án
mua
Giải
hợp lýthích vì sao
em
chọn phương án
đó

Thời gian: 3 phút

KHỞI ĐỘNG

GỢI Ý PHƯƠNG ÁN 1
10.000 đồng

Rau

60.000 đồng
Thịt lợn (0,5 kg × 120.000đ/kg)
Cá (1 kg × 50.000đ/kg)

50.000 đồng

Trái cây

30.000 đồng

TỔNG CỘNG

150.000 đồng

Phương án này đã hợp lý chưa? Vì sao?

KHỞI ĐỘNG

GỢI Ý PHƯƠNG ÁN 2
Ngân sách: 150.000 đồng
Rau

16.000 đồng

Thịt bò: 0,2 kg × 240.000đ/kg= 48.000 đồng

20.000 đồng

Đậu phụ

Thịt lợn: 0,3 kg × 120.000đ/kg
= 36.000 đồng

30.000 đồng

Trái cây

Tổng cộng:

150.000 đồng ✓

Đa dạng & Dinh dưỡng!

Phương án này có điểm mạnh gì?

HOẠT ĐỘNG

BÌNH CHỌN NHANH
Phương án nào hợp lý hơn?

A

B

C

Phương án 1

Phương án 2

Cần điều chỉnh
cả hai phương án

Chi tiêu không chỉ là mua đủ đồ, mà còn cần phù hợp nhu cầu,
số tiền và mục tiêu của gia đình.

KHỞI ĐỘNG

CÂU HỎI VÀO BÀI
❓ Vì sao cần tính toán trước khi chi tiêu?
❓ Điều gì có thể xảy ra nếu tiêu tiền tùy tiện?
❓ Làm thế nào để vừa đáp ứng nhu cầu, vừa
tiết kiệm được tiền?

BÀI 8 - GIÁO DỤC CÔNG DÂN 8

NỘI DUNG BÀI HỌC

1
3

Sự cần thiết phải
lập kế hoạch chi
tiêu

Luyện tập xử lý
tình huống

2
4

Cách lập kế hoạch
chi tiêu

Vận dụng vào đời
sống cá nhân và
gia đình

BÀI 8 - MỤC I
KHÁI NIỆM KẾ HOẠCH CHI TIÊU
Kế hoạch chi tiêu là việc xác định các khoản chi tiêu
dự kiến trong một khoảng thời gian nhằm thực hiện
những mục tiêu tài chính của cá nhân, gia đình.
⭐ TỪ KHÓA CẦN NHỚ
Người thực hiện

Khoản chi

Mục tiêu tài chính

Phần 1 - Sự cần thiết

VÌ SAO CẦN LẬP KẾ HOẠCH CHI TIÊU?
Cân bằng tài chính

Tránh chi không cần thiết

Kiểm soát thu và chi, tránh
thâm hụt không mong muốn.

Mua đúng thứ cần, không mua
theo cảm xúc bốc đồng.

Thực hiện tiết kiệm

Cuộc sống ổn định,
ấm no

Dành dụm từng khoản nhỏ để
đạt mục tiêu lớn hơn.

Gia đình luôn đủ đầy, ít lo âu
về tài chính.

HOẠT ĐỘNG 1

TÌNH HUỐNG: BẠN PHƯƠNG
Lên lớp 8, bạn Phương được mẹ giao nhiệm vụ đi chợ,
mua sắm các vật dụng cần thiết cho gia đình. Mẹ đưa
một khoản tiền để chi tiêu trong một tuần và hướng dẫn
bạn lên kế hoạch cụ thể mỗi khi mua sắm, tránh chi tiêu
tuỳ tiện. Những ngày đầu, bạn nghĩ mỗi ngày chỉ mua
vài thứ, không cần phải lập kế hoạch nên thích gì mua
nấy, khiến sinh hoạt gia đình đảo lộn vì những thứ thiết
yếu như rau, quả, thịt, trứng thì thiếu nhưng nước ngọt,
bánh kem, khoai tây chiên thì lại nhiều. Mới năm ngày
mà Phương đã tiêu hết tiền, phải xin mẹ thêm để đi chợ.

Ngữ liệu SGK tr.48

Do chi tiêu tùy tiện, chỉ sau 5 ngày Phương đã dùng hết tiền.

THẢO LUẬN NHÓM
Thời gian: 5 phút

NHÓM 1 & 2

NHÓM 3 & 4

NHÓM 5 & 6

của Phương dẫn đến

Em hãy dự đoán những

Em hãy nêu lí do

khó khăn gì? Nếu mẹ

khó khăn có thể xảy ra

không đủ tiền đưa

nếu Phương tiếp tục chi

thêm thì điều gì xảy

tiêu như vậy?

Việc chi tiêu tùy tiện

ra?

cần phải lập kế
hoạch chi tiêu?

GỢI Ý TRẢ
LỜI

TÌNH HUỐNG
PHƯƠNG
? Nhóm 1 &
2

Việc chi tiêu tùy tiện của bạn Phương đã dẫn đến
sinh hoạt của gia đình bạn bị đảo lộn: những thứ
cần thiết như rau, cá, thịt,... bị thiếu và 5 ngày bạn
đã chi tiêu hết tiền.
Nếu mẹ không có đủ tiền để đưa thêm thì sẽ bất
ổn trong sinh hoạt gia đình, có thể vay mượn tiền
để đi chợ.

Chi tiêu tùy tiện gây đảo lộn sinh hoạt gia
đình.

GỢI Ý TRẢ LỜI

TÌNH HUỐNG
PHƯƠNG
? Nhóm 3 & 4
Nếu vẫn tiếp tục chi tiêu không có kế
hoạch sẽ dẫn đến những vấn đề: nợ
nhiều hơn, không đảm bảo sức khỏe cho
các thành viên trong gia đình, không có
khoản tiền dự phòng cho những lúc cần
thiết, không tiết kiêm được tiền để đầu
tư, mua sắm những vật dụng thiết yếu
trong gia đình, đi du lịch, thực hiện
những kế hoạch khác,...

GỢI Ý TRẢ
LỜI

TÌNH HUỐNG
PHƯƠNG
?

Nhóm 5 & 6

Lập kế hoạch chi tiêu giúp cân bằng tài chính,
tránh những khoản chi không cần thiết, thực hiện
được tiết kiệm, góp phần tạo dựng cuộc sống ổn
định, ấm no và không ngừng phát triển.

Lập kế hoạch chi tiêu giúp cuộc sống ổn định và phát
triển.

BÀI HỌC RÚT RA

BÀI HỌC TỪ TÌNH HUỐNG
Mua theo cảm xúc

Chi trước, thiếu sau

Không kiểm soát được tiền
Không tiết kiệm được
Ảnh hưởng đến cuộc sống cá nhân và gia đình

Không có kế hoạch = Mất kiểm soát tài chính!

KIẾN THỨC MỞ RỘNG

QUY TẮC 50 - 30 - 20

50%

30%

20%

Nhu cầu thiết yếu

Nhu cầu linh hoạt

Tiết kiệm & Mục tiêu

Ăn uống, học tập, đi lại

Giải trí, sở thích cá nhân

Dành cho mục tiêu tài chính

Lưu ý: Tỉ lệ có thể điều chỉnh theo hoàn cảnh thực tế.

MỞ RỘNG VÀ KẾT
LUẬN

Google

Câu chuyện
thực tế

Số liệu
thống kê

- GV tổng hợp các ý kiến trên bảng
lớp.
- Các nhóm sử dụng công cụ tìm kiếm
(Google) để tìm thêm 01 câu chuyện
thực tế hoặc số liệu thống kê về hậu
quả của việc chi tiêu không kiểm soát
(ví dụ: nợ nần ở giới trẻ) để minh họa
cho câu trả lời.

GV hướng dẫn HS rút ra kết luận về sự cần thiết phải lập kế hoạch chi
tiêu

Nợ nần
ở giới trẻ

KẾT LUẬN

PHẦN 1 - SỰ CẦN THIẾT
KẾT LUẬN 1

Chi tiêu có kế hoạch =
Cuộc sống chủ động!

- Chi tiêu có định hướng
- Ưu tiên nhu cầu quan trọng
- Tránh lãng phí

- Hình thành thói quen có trách nhiệm
- Tạo nền tảng cuộc sống ổn định
★ Lập kế hoạch chi tiêu - thói quen của người sống có trách nhiệm! ★

NGỮ LIỆU SGK tr.49,
50

LẬP KẾ HOẠCH CHI TIÊU
Em hãy đọc tiếp trường hợp của bạn Phương và trả lời câu hỏi:

Được mẹ hướng dẫn, Phương rủ bạn thân là Thuỷ
cùng lập kế hoạch chi tiêu cho cá nhân theo tùng
bước.

1

Xác định mục tiêu và
thời hạn thực hiện dựa
trên nguồn lực hiện có

Đầu tiên, hai bạn xác định
mục tiêu cân đối thu, chỉ
từng tháng sao cho mức chi
không vượt quá số tiền bố
mẹ cho. Bên cạnh đó, hai bạn
cùng đặt mục tiêu tiết kiệm
được 50.000 đồng mỗi tháng
để có một khoản tiền riêng
chi cho những dịp đặc biệt.

2

Xác định các khoản cần
chi

Hai bạn tiến hành ghi chép
các khoản cần chi cá nhân
bao gồm:
- Khoản chi cố định đáp ứng
nhu cầu thiết yếu như: ăn
sáng, mua nước uống, sửa xe
khi bị hỏng, mua vở, bút....
- Khoản chi cần thiết nhưng
có thể linh hoạt: mua truyện,
sách tham khảo, tiết kiệm dự
phòng....
- Khoản chi phát sinh: quà
mừng sinh nhật, liên hoan
bạn bè,...
Từ đó, xác định chính xác các
định mức chi tiêu trong bản
kế hoạch

3

Thiết lập quy tắc thu, chi

Kế hoạch chi tiêu phải tuân
thủ quy tắc cân đối thu, chi,
các định mức chi không được
vượt số tiền đang có. Mục
tiêu tiết kiệm đòi hỏi phải
thực hiện quy tắc: tiết kiệm
chủ yếu dựa trên tiết giảm
những khoản chi không thiết
yếu, không cắt giảm các
khoản chi thiết yếu làm ảnh
hưởng đến sức khoẻ, kết quả
học tập. Mỗi bạn tự xác định
cho mình quy tắc phân chia
thu nhập thành các khoản
chi theo tỉ lệ nhất định.

ĐỌC TÌNH
HUỐNG

LẬP KẾ HOẠCH CHI
4 Thực hiện kế hoạch chi tiêu
TIÊU

Sau khi lập được kế hoạch, điều quan trọng là phải chi
tiêu cho hợp lí để thực hiện đúng kế hoạch đã vạch ra. Hai
bạn nhắc nhau phải cân nhắc thật kĩ trước khi bỏ tiền mua
một món đồ nào đó, tự đặt cho mình câu hỏi, mình có thật
sự cần nó không rồi sau đó đưa ra quyết định.

5

?

Kiểm tra và điều chỉnh kế hoạch chi tiêu
Hai bạn chia sẻ: Trong quá trình thực hiện kế hoạch chi
tiêu phải kiểm soát việc chi tiêu. Nếu có lí do đột xuất
phải chi quá mức đã định thì phải cắt giảm các khoản chỉ
không thiết yếu để bù lại. Nếu nhu cầu thực tế có thay
đổi, phải cập nhật và điều chỉnh kế hoạch.
a) Em hãy nêu các bước và những điều cần chú ý khi lập kế hoạch chi
tiêu.
b) Hãy lập một kế hoạch chi tiêu cho bản thân và chia sẻ cách lập kế
hoạch đó.

Cân nhắc khi chi tiêu, thường xuyên kiểm tra và điều chỉnh kế
hoạch.

HOẠT ĐỘNG 2

QUY TRÌNH
CÁCH LẬP KẾ HOẠCH CHI TIÊU - 5 BƯỚC CƠ BẢN

1

2

3

4

5

Xác định
mục tiêu &
thời hạn

Xác định
các khoản
cần chi

Thiết lập
quy tắc
thu, chi

Thực hiện
kế hoạch
chi tiêu

Kiểm tra và
điều chỉnh
kế hoạch

Thực hiện đúng 5 bước → Chi tiêu thông minh, cuộc sống ổn định!

5 BƯỚC LẬP KẾ HOẠCH

BƯỚC 1 / 5

XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU VÀ THỜI HẠN

Mình muốn đạt mục tiêu gì?
Xác định rõ điều mình muốn hướng đến

Cần bao nhiêu tiền?
Ước tính số tiền cụ thể cần chuẩn bị
Ví dụ thực tế

Trong thời gian bao lâu?
Đặt thời hạn rõ ràng để thực hiện

Mua sách tham khảo 120.000đ
→ Tiết kiệm trong 4 tuần

BƯỚC 2 / 5

XÁC ĐỊNH CÁC KHOẢN CẦN CHI

Chi thiết yếu

Chi linh hoạt

Ăn uống, học tập, đi lại

Quà tặng, sinh hoạt tập thể

Chi phát sinh

Khoản tiết kiệm

Sửa đồ, mua vật dụng bất ngờ

Dành cho mục tiêu đã đặt ra

Phân loại rõ ràng giúp chi tiêu đúng ưu tiên và không bỏ sót khoản quan trọng.

BƯỚC 3 / 5

THIẾT LẬP QUY TẮC THU, CHI
Chi cho nhu cầu cần thiết trước
Không chi vượt số tiền đang có
Có khoản tiết kiệm định kỳ
So sánh giá trước khi mua
Ghi lại các khoản đã chi

BƯỚC 4 / 5

THỰC HIỆN KẾ HOẠCH CHI TIÊU

Bám sát danh sách đã lập Không thêm khoản chi ngoài kế hoạch

Ưu tiên khoản chi quan trọng Chi thiết yếu trước, linh hoạt sau
Tránh mua theo cảm xúc Hỏi bản thân: “Mình có thực sự cần không?”

Ghi chép thu - chi hàng ngày Ghi ngay sau mỗi lần chi tiêu
Nhắc bản thân về mục tiêu tiết kiệm Đặt nhắc nhở hoặc dán ghi chú nhỏ

BƯỚC 5 / 5

KIỂM TRA VÀ ĐIỀU CHỈNH
Cuối tuần hoặc cuối tháng, hãy tự hỏi:

Mình đã chi đúng kế hoạch chưa?
Khoản nào chưa hợp lý?
Có khoản nào cắt giảm không?
Kế hoạch có cần điều chỉnh theo
tình hình mới không?
Điều chỉnh = Tiến bộ!

THỰC HÀNH SỐ

CÀI ĐẶT ỨNG DỤNG QUẢN LÝ CHI
TIÊU

Ứng dụng gợi ý
MISA
MoneyKeeper
Quản lý chi tiêu

- GV giới thiệu và hướng dẫn
HS tải/cài đặt một ứng dụng
quản lý chi tiêu đơn giản
(như

MISA

MoneyKeeper

hoặc sử dụng Google Sheets

cá nhân
4,6

Google
Sheets
Bảng tính linh
hoạt,
dễ sử dụng
4,5

trên điện thoại).

Sử dụng ứng dụng phù hợp để theo dõi thu - chi thuận tiện
hơn.

💻 Hoạt động thực hành

THỰC HÀNH SỐ: LẬP KẾ HOẠCH BẰNG BẢNG TÍNH
Công cụ gợi ý
Excel
Phần mềm bảng tính phổ biến

Cấu trúc bảng cần có
Khoản
thu

Khoản
chi

Số tiền

Thời
gian

Ghi chú Còn lại

Google Sheets
Miễn phí, dùng trên mọi thiết bị

Ứng dụng quản lý chi tiêu
Tiện lợi, theo dõi mọi lúc

Ghi chép đều đặn = Kiểm soát tốt hơn 💪

MẪU BẢNG KẾ HOẠCH CHI TIÊU CÁ NHÂN 📝
Nội dung

Dự kiến

💰 Tiền có trong tuần

Thực tế

Ghi chú

100.000đ

...

...

🍞 Ăn sáng / phụ

35.000đ

...

...

📚 Đồ dùng học tập

20.000đ

...

...

🚌 Đi lại

15.000đ

...

...

🐷 Tiết kiệm

30.000đ

...

...

✏ Điền vào bảng theo thực tế của em nhé!

THỰC HÀNH CÁ NHÂN

NHIỆM VỤ CÁ NHÂN
Lập Kế Hoạch Chi Tiêu 1 Tuần
1 - Xác định số tiền em có trong 1 tuần
2 - Liệt kê các khoản cần chi
3 - Chọn một mục tiêu tiết kiệm
4 - Điền vào bảng kế hoạch
5 - Dự kiến kiểm tra và điều chỉnh
Thời gian: 8 phút

LUYỆN TẬP

BÁO CÁO NHANH
Mục tiêu rõ ràng chưa?
Kế hoạch có mục tiêu cụ thể, đo
lường được?

Có khoản tiết kiệm chưa?
Đã dành một phần cho mục tiêu
tương lai?

Khoản chi thiết yếu được
uưu tiên chưa?
Ăn uống, học tập, đi lại có đứng
đầu danh sách?

Có khoản chi nào cần giảm
không?
Có thể cắt giảm chi tiêu linh hoạt
để tiết kiệm hơn?

Kế hoạch tốt là kế hoạch phù hợp với số tiền thật và nhu cầu thật.

LUYỆN TẬP ONLINE - GAME NHÀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH NHÍ

LUẬT CHƠI - KAHOOT
Tài chính
Chọn đáp án đúng trong thời
gian quy định
Trả lời càng nhanh, điểm càng
cao
QUÉT MÃ QR ĐỂ TỔ CHỨC TRÒ CHƠI
https://create.kahoot.it/details/2b81
7d51-1720-4b12-a463-1a45c51084
00

Tôn trọng kết quả và cổ vũ bạn
cùng lớp

TỔNG KẾT GAME - BẢNG XẾP HẠNG
🎉 Chúc mừng các bạn có kết quả tốt! Cả lớp cùng tuyên dương!

Hiểu đúng - Chọn đúng - Chi tiêu thông minh 💡

4 phút

LUYỆN TẬP

Em tán thành hay không tán thành?
Lập kế hoạch chi tiêu chủ yếu để
thực hiện mục tiêu tiết kiệm.
Tán thành

Không tán thành

Chỉ người có thói quen chi tiêu
tùy tiện mới cần lập kế hoạch
chi tiêu.
Tán thành

Không tán thành

Đảm bảo khoản chi thiết yếu là
nội dung quan trọng trong kế
hoạch chi tiêu.
Tán thành

Không tán thành

Chỉ người có ít tiền mới cần lập
kế hoạch chi tiêu.
Tán thành

Không tán thành

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Ôn lại sự cần thiết phải lập kế hoạch chi tiêu
Nhớ lại tình huống bạn Phương và bài học rút ra.

Ghi nhớ 5 bước lập kế hoạch chi tiêu
Bước 1 → 2 → 3 → 4 → 5 - thực hành theo trình tự.

Hoàn thành bài vận dụng: theo dõi chi tiêu 1 tuần
Ghi chép hoặc chụp màn hình ứng dụng để nộp.

Chuẩn bị bài tiếp theo
👉 Bài 9: Phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại.
Học tốt - Chi tiêu thông minh - Tương lai vững chắc! 🌟

CẢM ƠN CÁC EM!
Chúc các em biết lập kế hoạch chi tiêu
thông minh, tiết kiệm và có trách nhiệm.
Tiết kiệm

Thông minh

Trách nhiệm