Xin chào các em!

BÀI 8.
TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
ĐỐI VỚI KHÍ HẬU VÀ THỦY VĂN VIỆT NAM
“Cùng khám phá tác động của biến đổi
khí hậu đến thiên nhiên nước ta!”

Mục tiêu bài học

SAU BÀI HỌC, EM CẦN:
01

02
Tìm được ví dụ về giải pháp
ứng phó với biến đổi khí
hậu.

Phân tích được tác động của
biến đổi khí hậu đối với khí
hậu và thủy văn Việt Nam.

03

04
Biết khai thác số liệu, hình
ảnh, video, sơ đồ tư duy để
trình bày vấn đề địa lí.

Liên hệ được hành động của
bản thân trong giảm nhẹ và
thích ứng với biến đổi khí hậu.

KHỞI ĐỘNG

Xem Video
Câu
thảo
Video
nóihỏi
đến
hiệnluận
tượng gì?
Hiện tượng này xảy ra ở vùng
nào của nước ta?
Nêu một số hiểu biết của em về hiện
tượng này.

Ghi nhanh ý kiến của em trước khi thảo luận nhé!

Báo cáo nhanh

Báo cáo nhanh sau video

Tác động

Hiện tượng

Khu vực

Xâm nhập mặn
gay gắt

Đồng bằng sông
Cửu Long

• Thiếu nước ngọt
• Bùng phát dịch sốt xuất
huyết và chân tay miệng
• Thiệt hại lúa, cây ăn
quả, canh tác thủy sản
• Ảnh hưởng sinh hoạt,
sản xuất của người dân

HS khác nhận xét, bổ sung ví dụ thực tế 💬

HOẠT ĐỘNG 1

Tác động của biến đổi khí hậu
đối với khí hậu
Biến đổi khí hậu làm thay đổi các yếu tố khí hậu
như nhiệt độ, lượng mưa và làm gia tăng hiện
tượng thời tiết cực đoan.
Nhiệt độ trung bình năm – biến động
qua các giai đoạn
Tổng lượng mưa trung bình năm – xu
hướng thay đổi

Phân tích số liệu

Thời tiết cực đoan – các hiện tượng
gia tăng

GIAO NHIỆM VỤ: THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Nhiệm vụ cặp đôi
① Nhiệt độ trung bình năm ở các trạm khí tượng thay đổi
như thế nào?
② Tổng lượng mưa trung bình năm có xu hướng ra sao?
③ Các hiện tượng thời tiết cực đoan nào có xu hướng gia tăng?
④ Những thay đổi đó ảnh hưởng gì đến đời sống và sản xuất?
📖 Dựa vào: Bảng 8.1, Bảng 8.2 và thông tin SGK trang 130–131

💬 Hãy cùng bạn bên cạnh thảo luận nhé!

⏱ Thời gian: 6 phút

Nhiệm vụ tìm kiếm & nhận xét thực tế
Yêu cầu thực hiện
① Tìm kiếm:
Dùng từ khóa: "biểu đồ nhiệt độ Việt Nam 50 năm qua"
hoặc truy cập trang Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia

② Chọn & ghi nhận:
Chọn 1 biểu đồ hoặc thông tin đáng tin cậy.
Ghi lại 1 nhận xét về xu hướng nhiệt độ hoặc lượng mưa.

③ Đối chiếu:
So sánh thông tin tìm được với số liệu trong Bảng 8.1, 8.2 SGK.

Tìm – Chọn – Đối chiếu!

Nhận xét điểm tương đồng hoặc khác biệt.
Nguồn tin cậy

Đối chiếu SGK

Quan sát hình ảnh tư liệu

Biến đổi về nhiệt độ

Quan sát hình ảnh tư liệu

Biến đổi về lượng mưa

Quan sát hình ảnh tư liệu

Biến đổi khí hậu làm cho các cơn bão ngày càng mạnh

Quan sát hình ảnh tư liệu

Rét đậm rét hại kéo dài

Thời gian thảo luận

BÁO CÁO KẾT QUẢ
HOẠT ĐỘNG 1
Đại diện cặp đôi lần lượt trình bày — các bạn khác lắng nghe và bổ sung!

Nhận xét về
Nhiệt độ

Nhận xét về
Lượng mưa

Nhận xét về
thời tiết cực đoan

Các nhóm khác: nhận xét và bổ sung thêm ví dụ thực tế!

Bảng 8.1. Nhiệt độ trung bình năm theo
các giai đoạn (°C)

Số liệu tại ba trạm khí tượng: Láng (Hà Nội), Đà Nẵng, Tân Sơn Hòa (TP.HCM) — giai đoạn 195
Trạm

1958–
1960

1961–
1970

1971–
1980

1981–
1990

1991–
2000

2000–
2010

2011–
2018

Láng
(Hà Nội)

23,6

23,5

23,4

23,6

24,1

24,5

24,7

Đà Nẵng

25,9

26,0

25,7

25,7

25,8

26,0

26,3

Tân Sơn Hòa
(TP.HCM)

27,3

27,2

27,2

27,4

27,6

28,1

28,5

CHỐT KIẾN THỨC

BIẾN ĐỔI VỀ NHIỆT ĐỘ

Cả nước
Nhiệt độ trung bình tăng khoảng 0,89°C
Giai đoạn 1958 – 2018

Trạm Láng – Hà Nội
Tăng khoảng 1,1°C

Hệ quả
Thời tiết nóng hơn
Số ngày nắng nóng gay gắt tăng

Nguy cơ hạn hán tăng

Mức tăng cao, đặc trưng miền Bắc

Ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản
xuất nông nghiệp

Trạm Tân Sơn Hòa – TP.HCM

Sinh hoạt bị ảnh hưởng

Tăng khoảng 1,2°C
Mức tăng cao nhất trong 3 trạm

Trạm Đà Nẵng: tăng khoảng 0,4°C –
Tăng khoảng 0,40°C
Tăng chậm hơn

Nhu cầu điện, nước tăng cao; sức
khỏe cộng đồng bị đe dọa
“Nhiệt độ tăng → Thời tiết khắc nghiệt
hơn trên cả nước”

Dữ liệu khí tượng

BẢNG 8.2. TỔNG LƯỢNG MƯA TRUNG BÌNH NĂM
THEO CÁC GIAI ĐOẠN (mm)
Trạm

1958–1960 1961–1970 1971–1980 1981–1990 1991–2000 2000–2010 2011–2018

Láng
(Hà Nội)

1 465,5

1 557,0

1 787,5

1 698,8

1 590,0

1 662,7

1 743,9

Đà Nẵng

1 706,7

2 094,8

2 069,9

1 967,6

2 481,0

2 318,0

2 404,8

Tân Sơn Hòa
(TP.HCM)

1 653,7

1 805,0

1 829,2

1 746,1

1 951,8

1 821,5

2 152,6

✓ CHỐT KIẾN THỨC

BIẾN ĐỔI VỀ LƯỢNG MƯA
Xu hướng chung
Tổng lượng mưa trung bình cả nước tăng khoảng 2,1% trong giai
đoạn 1958 - 2018. Nhìn chung, lượng mưa có xu hướng tăng nhẹ.

Mức tăng tại các trạm đo
● Láng (Hà Nội):
+278,4 mm

● Đà Nẵng:
+698,1 mm

● Tân Sơn Hòa (TP.HCM):
+498,9 mm

Hệ quả & nguy cơ
Lượng mưa biến động làm tăng nguy cơ: mưa lớn, lũ quét, ngập
lụt. Đồng thời, nhiều nơi vẫn thiếu nước vào mùa cạn.

Lũ quét và ngập lụt — hệ quả của
lượng mưa biến động

💡 'Lượng mưa tăng nhưng thất thường → mưa lớn, lũ lụt tăng; mùa cạn vẫn thiếu nước'

ĐỐI CHIẾU & CHỐT

Biến đổi khí hậu tác động đến khí hậu Việt Nam

1. Nhiệt độ tăng

2. Lượng mưa biến động

Nhiệt độ trung bình năm tăng
trên cả nước. Mức tăng trung
bình ~0,89°C (1958–2018). Nắng
nóng và hạn hán gia tăng.

Lượng mưa có xu hướng tăng
nhẹ nhưng phân bố thất thường
theo không gian và thời gian.

Rõ nhất ở Hà Nội & TP.HCM

Tăng mạnh ở Đà Nẵng & TP.HCM

3. Thời tiết cực đoan
gia tăng
Mưa lớn, bão mạnh, rét đậm rét
hại, nắng nóng, lũ quét, ngập
lụt ngày càng nhiều hơn.
Ảnh hưởng toàn quốc

Kết luận: Biến đổi khí hậu khiến thời tiết trở nên khắc nghiệt hơn,
gây tổn thất kinh tế và ảnh hưởng chất lượng đời sống.

Liên hệ thực tế — Tác động tại địa phương em
Hoạt động cá nhân

Em hãy chia sẻ!
Lấy ví dụ về tác động của biến đổi khí hậu đến
khí hậu địa phương (nhiệt độ, lượng mưa, các
hiện tượng thời tiết cực đoan) và những hệ quả
của nó đối với sinh hoạt và sản xuất.

Chia sẻ thực tế của em giúp bài học trở nên sinh động và gần gũi hơn!

Ví dụ: Nghệ An
- Nghệ An là một trong những tỉnh chịu ảnh hưởng lớn do biến đổi khí hậu toàn cầu gây
ra, chịu nhiều tác động tiêu cực đến sự phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân.
- Năm 2022, thiên tai ở Nghệ An diễn biến phức tạp:
• Xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan như lốc, sét, rét hại, không khí lạnh,
bão, áp thấp nhiệt đới.
• Chịu ảnh hưởng của 03 cơn bão (số 2, số 3 và số 4) và ATNĐ (ngày 04 - 08/7).
• 22 đợt không khí lạnh (trong đó có 15 đợt gió mùa Đông Bắc).
• 9 đợt nắng nóng, tiêu biểu là đợt từ ngày 24 - 27/4.
• 33 đợt lốc, mưa lớn, mưa đá, sét, trong đó có 05 đợt mưa lớn trên diện rộng.
• Tổng lượng mưa trong năm phổ biến 2 000 – 2 500mm, các trạm đều vượt so
với trung bình nhiều năm từ 30 - 60%.

Ví dụ: Nghệ An

HOẠT ĐỘNG 2

TÁC ĐỘNG CỦA
BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
ĐỐI VỚI THỦY VĂN

Khi lượng mưa, nhiệt độ và thời tiết cực đoan
thay đổi, chế độ nước sông cũng thay đổi.
Chế độ nước sông

Nước biển dâng

GIAO NHIỆM VỤ CÁ NHÂN
Dựa vào mục 2 SGK tr.131, trả lời các câu hỏi sau :

1. Biến đổi khí hậu làm lưu lượng
nước sông thay đổi như thế nào?

2. Sự chênh lệch lưu lượng nước
giữa mùa lũ và mùa cạn thay đổi
như thế nào?

3. Mùa lũ gây ra những hiện
tượng gì?

4. Mùa cạn dẫn đến nguy cơ nào
cho sinh hoạt và sản xuất?

Thời gian: 5 phút

📹 Tư Liệu: Lũ quét ở miền núi
Quan sát và ghi nhận những rủi ro thiên tai liên quan đến nước

Câu hỏi gợi mở: Biến đổi khí hậu làm tăng rủi ro nào ở mùa lũ và mùa cạn?

📹 Tư Liệu: Ngập lụt ở Đồng bằng sông Cửu Long
Quan sát và ghi nhận những rủi ro thiên tai liên quan đến nước

Câu hỏi gợi mở: Biến đổi khí hậu làm tăng rủi ro nào ở mùa lũ và mùa cạn?

Tư liệu: BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ NƯỚC BIỂN DÂNG CHO VIỆT NAM
Quảng Ninh và các tỉnh ven biển Đồng bằng sông Hồng

Nếu mực nước biển dâng 80 cm, khoảng 1,59% diện tích của tỉnh Quảng Ninh và 8,4%
diện tích vùng đồng bằng sông Hồng có nguy cơ bị ngập. Trong đó, tỉnh Thái Bình (cũ)
(25,06%) và tỉnh Nam Định (cũ) (29,29%) là hai tỉnh có nguy cơ ngập cao nhất. Nếu
mực nước biển dâng 100 cm thì 1,94% diện tích của tỉnh Quảng Ninh có nguy cơ bị
ngập. Nam Định (cũ) là tỉnh có nguy cơ ngập cao nhất khoảng 43,67%, trong khi đó
toàn đồng bằng sông Hồng là 13,2%.
Các tỉnh miền Trung từ Thanh Hoá đến Bình Thuận (cũ)

Nếu mực nước biển dâng 80 cm có khoảng 1,21% diện tích các tỉnh ven biển miền Trung
từ Thanh Hoá đến Bình Thuận (cũ) có nguy cơ ngập. Trong đó, tỉnh Thừa Thiên Huế (cũ)
có nguy cơ ngập cao nhất (4,51%). Nếu mực nước biển dâng 100 cm, toàn khu vực ven
biển miền Trung nguy cơ ngập khoảng 1,53% diện tích. Thừa Thiên Huế (cũ) là tỉnh có
nguy cơ ngập cao nhất khoảng 5,49%.

Tư liệu: BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ NƯỚC BIỂN DÂNG CHO VIỆT NAM

TP. Hồ Chí Minh

Nếu mực nước biển dâng 80 cm thì khoảng 15,21% diện tích Thành phố Hồ Chí Minh
có nguy cơ bị ngập. Nếu mực nước biển dâng 100 cm khoảng 17,15% điện tích thành
phố có nguy cơ bị ngập. Trong đó, quận Bình Tân, thành phố Thủ Đức có nguy cơ
ngập cao nhất, tương ứng 80,35% và 61,47%.

Đồng bằng sông Cửu Long

Nếu mực nước biển dâng 80 cm, sẽ có khoảng 31,94% diện tích có nguy cơ bị ngập.
Trong đó, các tỉnh có nguy cơ ngập cao nhất là Cà Mau (64,42%) và Kiên Giang (cũ)
(66,16%). Nếu mực nước biển dâng 100 cm sẽ có khoảng 47,29% diện tích đồng
bằng sông Cửu Long có nguy cơ ngập, cao nhất là tỉnh Cà Mau khoảng 79,62%.
Kết luận: “Nước biển dâng làm gia tăng ngập lụt, xâm nhập mặn và thiếu nước ngọt
– đặc biệt nghiêm trọng ở vùng đồng bằng và ven biển.”

Thời gian hoạt động

BÁO CÁO KẾT QUẢ
HOẠT ĐỘNG 2
Đại diện 1–2 học sinh trình bày:

Nhận xét & bổ sung 💬

1. Tác động đến lưu lượng nước sông.
2. Tác động vào mùa lũ
3. Tác động vào mùa cạn
Hạn hán –
Lũ quét – Ngập lụt
Thiếu nước
💬 Các học sinh khác nhận xét và bổ sung ví dụ thực tế.

Hoạt Động 2

Đối Chiếu & Chốt: Tác Động Đến Thủy Văn
Lưu lượng nước sông
biến động
Tổng lượng mưa thay đổi → lưu
lượng nước sông biến động
theo mùa và theo năm.

Mùa lũ: lũ quét & ngập lụt
Số ngày mưa lớn tăng → lũ quét
miền núi, ngập lụt đồng bằng
trầm trọng hơn.

Chênh lệch mùa lũ –
mùa cạn tăng
Lưu lượng nước giữa mùa lũ và
mùa cạn ngày càng lớn hơn.

Mùa cạn: thiếu nước
nghiêm trọng
Một số lưu vực sông giảm lưu
lượng → tăng nguy cơ thiếu nước
sinh hoạt và sản xuất.

Biến đổi khí hậu làm thủy văn Việt Nam ngày càng cực đoan và khó dự báo hơn.

LIÊN HỆ THỰC TẾ: TÁC ĐỘNG THỦY VĂN TẠI KON TUM
Tổng lượng mưa năm trung bình 15 năm ở khu vực
Thành phố Kon Tum và huyện Sa Thầy, Đăk Hà tăng
đáng kể
Vùng sinh thủy thiếu hụt + khả năng điều tiết tự
nhiên của lưu vực giảm sút.
Nhiều sông, suối cạn kiệt sâu hơn trong mùa khô,
ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và sản xuất.
Năm 2013: Kon Tum đối mặt với hạn hán nghiêm
trọng do thiếu hụt lượng mưa từ năm trước.

Câu hỏi: Lấy ví dụ về tác động của biến đổi khí hậu đến thủy văn ở
địa phương.

3
Giải pháp ứng phó
với biến đổi khí hậu

NHIỆM VỤ CHÍNH

Tìm hiểu Giải pháp Ứng phó
Biến đổi khí hậu tác động mạnh đến đời sống và sản xuất.
Cần thực hiện đồng bộ các giải pháp giảm nhẹ và thích ứng.

Giảm nhẹ
Giảm nguyên nhân gây
biến đổi khí hậu

Nhiệm vụ:
Làm việc nhóm — Hoàn thành
sơ đồ tư duy về các giải pháp
ứng phó với biến đổi khí hậu

Thích ứng
Chủ động điều chỉnh để
để giảm thiệt hại

Hoạt động 3

GIAO NHIỆM VỤ NHÓM
Dựa vào Hình 8.1, Hình 8.2, thông tin SGK tr.132–133 và tư liệu GV cung cấp, hoàn
thành sơ đồ tư duy:
GIẢI PHÁP ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Chia nhóm
4–6 học sinh / nhóm
Nhóm trưởng phân công
nhiệm vụ

Sản phẩm
Sơ đồ tư duy trên Canva /
MindMeister/ Whiteboard
Có 2 nhóm giải pháp:
➔ Giảm nhẹ
➔ Thích ứng

Thời gian & Lưu ý
⏱ 10 phút
Ngắn gọn, dễ hiểu
Có hình ảnh / biểu tượng
minh họa
Có thông điệp bảo
vệ môi trường

Công Cụ Hỗ Trợ Hoạt Động Nhóm
Thiết kế & Sơ đồ tư duy

Canva

Miễn phí

Thiết kế sơ đồ tư duy đẹp, dễ
dùng, có nhiều mẫu sẵn

MindMeister
Tạo sơ đồ tư duy trực tuyến, chia
sẻ và cộng tác nhóm dễ dàng

Trí tuệ nhân tạo (AI)

ChatGPT

Gemini

Gợi ý ý tưởng, mở rộng giải
pháp, hỗ trợ viết nội dung

Tìm kiếm thông tin nhanh,
Gợi ý giải pháp sáng tạo

Prompt gợi ý: Hãy gợi ý 5 giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu trong nông nghiệp công nghệ cao ở Việt Nam.

✓ Chỉ dùng AI để tham khảo ý tưởng
✓ Không chép nguyên văn từ AI
✓ Đối chiếu với SGK và thực tế trước khi đưa vào sản phẩm

KHUNG SƠ ĐỒ TƯ DUY CẦN HOÀN THÀNH
Hoạt động nhóm

2. Giải pháp thích ứng

1. Giải pháp giảm nhẹ

Điều chỉnh để giảm
thiệt hại do biến đổi khí hậu

Các hành động làm giảm nguyên
nhân gây biến đổi khí hậu

GIẢI PHÁP
ỨNG PHÓ VỚI
BIẾN ĐỔI
KHÍ HẬU

Yêu cầu: Ngắn gọn · Có hình ảnh/biểu tượng minh họa · Có thông điệp bảo vệ môi trường

Quy trình thực hiện nhiệm vụ nhóm
Thời gian: 10 phút

1
2
3
4
5

Nhóm trưởng phân công nhiệm vụ
Xác định vai trò từng thành viên trong nhóm

Thành viên đọc SGK và quan sát tư liệu
Khai thác Hình 8.1, 8.2 và thông tin SGK tr.132–133

Thống nhất các nhánh chính của sơ đồ tư duy
Thảo luận và chọn ít nhất 2 nhóm giải pháp

Chèn hình ảnh, biểu tượng, ví dụ thực tế
Làm sơ đồ sinh động, có minh họa trực quan

Chuẩn bị báo cáo
Chọn đại diện nhóm, luyện trình bày ngắn gọn

Tư liệu hình ảnh, video

GIẢI PHÁP GIẢM NHẸ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Sử dụng tiết kiệm năng lượng

Sử dụng tiết kiệm
và bảo vệ tài nguyên nước

Tư liệu hình ảnh, video

GIẢI PHÁP GIẢM NHẸ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Sử dụng năng lượng tái tạo

Tư liệu hình ảnh, video

GIẢI PHÁP GIẢM NHẸ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Bảo vệ và trồng rừng

Tư liệu hình ảnh, video

GIẢI PHÁP GIẢM NHẸ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Giảm thiểu và xử lí rác thải, chất thải

Tư liệu hình ảnh, video:
CÁC GIẢI PHÁP THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Thay đổi cơ cấu
mùa vụ

Nghiên cứu giống vật
nuôi thích ứng với
biến đổi khí hậu

Nâng cấp hệ thống
thuỷ lợi

Hạn chế tác động
của xâm nhập mặn

Tư liệu hình ảnh, video:
CÁC GIẢI PHÁP THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Ứng dụng các thành tựu của khoa học công nghệ trong công nghiệp

Tư liệu hình ảnh, video:
CÁC GIẢI PHÁP THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Nâng cấp hệ thống
cơ sở hạ tầng giao thông

Tạo ra các loại hình du lịch
phù hợp với biến đổi khí hậu

Tư liệu hình ảnh, video:
CÁC GIẢI PHÁP THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Rèn luyện các kĩ năng ứng phó với thiên tai