KHỞI ĐỘNG

KHỞI ĐỘNG
Ở các thế kỉ XVI – XVIII, trong dân gian phổ biến những câu sau:
Ước gì anh lấy được nàng
Để anh mua gạch Bát Tràng về xây,
Thứ nhất Kinh Kì
Thứ nhì Phố Hiến.

Những câu trên nhắc đến các địa danh nào và phản ánh nội
dung gì? Từ đó, hãy chia sẻ thêm những hiểu biết của em về
tình hình kinh tế, văn hóa Đại Việt trong các thế kỉ XVI-XVIII.

Bài 9

Bài 9:

Tình hÌnh kinh tế, văn hóa, tôn giáo
trong các thế kỉ XVI - XVIII
NỘI
DUNG
CHÍNH

01 Tình hình kinh tế trong
02

các thế kỉ XVI-XVIII
Tình hình văn hóa
trong các thế kỉ XVIXVIII

Tình hÌnh kinh tế, văn hóa,
tôn giáo trong các thế kỉ XVI - XVIII
Bài 9.

Mục
tiêu
bài
học

Nêu được những nét chính về
tình hình kinh tế
Mô tả và nhận xét được
những chuyển biến về văn
hóa và tôn giáo ở Đại Việt
trong các TK XVI-XVIII

BÀI 9: TÌNH HÌNH KINH TẾ, VĂN
HÓA CÁC THẾ KỶ XVI - XVIII
1. TÌNH HÌNH KINH TẾ TRONG
CÁC THẾ KỈ XVI - XVIII

Thảo luận nhóm
cặp đôi
Nhiệm vụ: Dựa vào thông tin và hình ảnh trong
mục 1. Các em hãy trao đổi và hoàn thiện thông tin
trongtế
phiếu
tập
sau:
Tình hình kinh
tronghọc
các
thế
kỉ XVI - XVIII

Lĩnh vực
Nông
nghiệp

Thủ công
nghiệp

Những nét chính
…………………………………………………
…………………………………………………
…………………………………………………
……………………………………………
…………………………………………………
…………………………………………………
…………………………………………………

Bài 9. Tình hÌnh kinh tế, văn hóa, tôn giáo trong các thế kỉ XVI XVIII
1. hình kinh tế trong các thế kỉ XVI-XVIII
Tình
Lĩnh
Những nét chính
vực
- Ở Đàng Ngoài: sản xuất sa sút, ruộng
công biến thành ruộng tư; nông dân bị
mất ruộng đất phải lĩnh canh, nộp tô
cho địa chủ, thuế nhà nước; thiên tai,
mất mùa,… nông dân nghèo bỏ làng đi
Nông phiêu tán.
nghiệ - Ở Đàng Trong: nông nghiệp phát
triển; hình thành tầng lớp địa chủ lớn;
p
nông dân bị bần cùng hóa do bị mất
ruộng đất chưa nghiêm trọng như
Đàng Ngoài

Sông Gianh
(Quảng Bình nay
là Quảng Trị)
đôi bờ chia cắt
thời Trịnh Nguyễn

Dân tình đói khổ

Nguyễn Hữu Cảnh (1650-1700)

ông được coi là người xác lập chủ quyền
cho người Việt tại vùng đất Sài Gòn- Gia Định vào năm 1698 .

Đồng bằng sông Cửu Long: vựa lúa và trái cây

Đồng bằng sông Cửu Long: sông nước, đồng ruộng phong phú, màu mỡ.

Bài 9. Tình hÌnh kinh tế, văn hóa, tôn giáo trong các thế kỉ XVI XVIII
Dệt La Khê
Gốm ThổHà
1. hình kinh tế trong các thế kỉ XVI-XVIII
Tình
(S.Tây)
(B,Giang)
Lĩnh
vực

Những nét chính

- Ở cả Đàng Trong và Đàng Ngoài, các
chính quyền vẫn duy trì hoạt động của
các quan xưởng.
- Nghề thủ công trong nhân dân phát
Công triển mạnh mẽ hơn: dệt vải, đồ gốm, rèn
nghi sắt…
- Xuất hiện nhiều làng nghề nổi tiếng:
ệp Gốm Thổ Hà (B.Giang nay Bắc Ninh),
Bát Tràng (H.Nội); Dệt La Khê (H.Nội),
Rèn sắt Nho Lâm (N.An); làm đường
mía ở Quảng Nam (nay TP Đà Nẵng)

T.LONG

Gốm Bát Tràng
(H.Nội)
Rèn sắt Nho Lâm
(N.An)

Rèn sắt
H.LươngP.Bài(T.Thiên)

Mía đường
(Q.Nam)

GIA ĐỊNH

Các làng nghề thủ công nổi tiếng ở TK XVI-XVIII

Các nghề thủ công cổ truyền

Làm gốm

Đúc đồng

Dệt vải

Rèn sắt

Làm giấy

Khu làm giấy ở Hà Nội xưa

Cặp chân đèn hoa lam thế kỉ XVII

Lư hương (1590 )

Một chiếc đỉnh bằng gốm tráng
men trang trí đắp nổi rồng và
nghê do thợ làng Bát Tràng chế
tạo vào năm 1736, thời Cảnh
Hưng.

Rồng vẽ trên gốm lam thế kỉ
XVI

Sư tử - long mã chạm
nổi trên gốm thế kỉ
XVIII

Nghề thủ công mới

Làm đồng hồ

Làm đường trắng

Nghề thủ công mới

Khắc in bản gỗ

Nghề thủ công mới

Làm tranh sơn mài

Sự phát triển các làng nghề thủ công cổ truyền
“ Chiếu Nga Sơn, gạch Bát Tràng
Vải tơ Nam Định, lụa làng Hà Đông”
“Lụa tơ Trà Kiệu, Mã Châu
Đã từng có tiếng dài lâu chắc bền”
“Làng Đam thì bán mắm tôm
Làng Họa đan dó, làng Om quấn thừng”.
“Tương Trúc làm nghề lược sừng,
Tự Khoát đan thúng, Vĩnh Trung làm giành”.
“Trên trời có đám mấy xanh
Ở giữa mây trắng, xung quanh mây vàng
Ước gì anh lấy được nàng
Để anh mua gạch Bát Tràng về xây
Xây dọc rồi lại xây ngang
Xây hồ bán nguyệt cho nàng rửa chân”

Phố hàng Đồng xưa và nay
Phố Hàng Đồng là do người dân ở 5 làng nghề đúc đồng lâu đời của các tỉnh
Hưng Yên, Bắc Ninh tụ hội về. Trong đó, nổi tiếng là dân các làng Hè (Đông
Mai), Bưởi (Đại Bái), Nôm (Đề Cầu). Làng Rồng, làng Dí Thượng, làng Dí Hạ
( Nguyệt Đức) có nguồn gốc ở xứ Kinh Bắc và Sơn Nam.

Làng
gốm Bát
Tràng
xưa và
nay

Làng lụa Vạn Phúc ( Hà Đông)

Làng đúc đồng Phước Kiều (Quảng Nam- nay
TP Đà Nẵng)

Tiệm rèn sắt ở Nho Lâm – Nghệ
An

Làng gốm Bát Tràng
Nghề dệt Sơn Tây

Gốm men rạn – một trong những sản phẩm
độc đáo của làng gốm Bát Tràng

Nghề rèn Phú Bài (xưa)(TT Huế)

Gốm Thổ Hà

Ruộng mía Quảng Nam

Làng gốm Thổ Hà (Bắc Giang)

Bài 9. Tình hÌnh kinh tế, văn hóa, tôn giáo trong các thế kỉ XVI XVIII
1 hình kinh tế trong các thế kỉ XVI-XVIII
Tình
Lĩnh
vực

Những nét chính

- Buôn bán được mở rộng, mạng lưới chợ
được hình thành ở cả vùng đồng bằng và
ven biển.
- Nhiều đô thị xuất hiện ở những thời điểm
khác nhau và khởi sắc trong các thế kỉ
Thương XVII-XVIII: Thăng Long, Phố Hiến, Thanh
nghiệp Hà, Hội An, Gia Định.. và gắn với hoạt động
ngoại thương.
- Nửa sau thế kỉ XVIII, các thành thị suy
tàn do chính quyền thi hành chính sách hạn
chế ngoại thương

Kẻ Chợ
Phố Hiến

Thanh Hà

Gia Định

Hội An

“Xứ Nam nhất chợ Bằng Gồi
Xứ Bắc Vân Khám, xứ Đoài Hương Canh”

“Ai lên Đồng Tĩnh, Huê Cầu
Đồng Tĩnh bán thuốc, Huê Cầu nhuộm
thâm”
Tưởng rằng chợ Sái mỹ miều
Chỉ lắm hàng củi với nhiều hàng cơm
Chợ Nưa hàng giậm hàng rơm
Chợ Trôi hàng vải, hàng cơm dải dầu
Chợ Nghệ thì lắm bò trâu...

Chợ quê (Tranh dân gian )

Một góc phiên chợ Mơ
“Ai về Hoằng Hóa mà coi
Chợ Quăng một tháng ba mươi phiên
chiều”
Chợ Keo ngày một, ngày ba
Ngày sáu, ngày tám quả là vui chưa

Chợ
Bưởi

Xưa

Và

Chợ Gióng một tháng sáu phiên,
Bắt cô hàng xén kết duyên châu trần
"Phiên rằm chợ chính Yên Quang
Yêu hoa anh đợi hoa nàng mới mua".
Em là con gái Kẻ Mơ
Em đi bán rượu tình cờ gặp anh
Rượu ngon chẳng quản be sành
Áo rách khéo vá hơn lành vụng may…

Nay

"Chợ Bưởi một tháng sáu phiên
Ngày Tư, ngày Chín cho duyên đèo bòng”

Thăng Long (Kẻ Chợ) “Thứ nhất kinh kì,...” thế kỷ XVII

Cảnh Thăng Long-Kẻ Chợ năm 1690 do Samuel Baron
miêu tả sau chuyến đi đến Đàng Ngoài của ông.

“Thứ nhì Phố Hiến” (Hưng Yên)

Tranh mô phỏng Phố Hiến ( Hưng Yên)

Phố thị Thanh Hà (Thừa Thiên Huế)

Thương cảng Hội An thế kỉ XVIII

Hôi An - thành phố cảng lớn nhất Đàng Trong - thế kỷ XVII

Tranh vẽ thương cảng Hội An thế kỉ XVII

Chùa Cầu – Hội An

được các thương nhân Nhật Bản xây dựng vào thế kỉ XVII

Hội quán Phúc
Kiến của người
Hoa ở Hội An
(Quảng Nam nay
TP Đà Nẵng)

Bài 9. Tình hÌnh kinh tế, văn hóa, tôn giáo trong các thế kỉ XVI XVIIIkỉ XVI-XVIII
1 hình kinh tế trong các thế
Tình
L.Vự
c
Nôn
g
nghi
ệp

Côn
g
nghi
ệp

Những nét chính
- Ở Đàng Ngoài: sản xuất sa sút, ruộng công biến thành
ruộng tư; nông dân mất ruộng đất phải lĩnh canh, nộp tô cho
địa chủ, thuế nhà nước; thiên tai, mất mùa,… nông dân
nghèo bỏ làng đi phiêu tán.
- Ở Đàng Trong: nông nghiệp phát triển; hình thành tầng lớp
địa chủ lớn; nông dân bị bần cùng hóa do bị mất ruộng đất
chưa nghiêm trọng như Đàng Ngoài
- Ở cả Đàng Trong và Đàng Ngoài, các chính quyền vẫn duy
trì hoạt động của các quan xưởng.
- Nghề thủ công trong nhân dân phát triển mạnh mẽ hơn: dệt
vải, đồ gốm, rèn sắt…
- Xuất hiện nhiều làng nghề nổi tiếng: Gốm Thổ Hà (B.Giang),
Bát Tràng (H.Nội); Dệt La Khê (H.Nội), Rèn sắt Nho Lâm

Nông nghiệp

Thủ công
nghiệp

Thương
nghiệp

Kinh
tế

TÌNH HÌNH
KINH TẾ,
VĂN HÓA,
TÔN GIÁO
TRONG CÁC
THẾ KI XVI XVIII

LUYỆN TẬP

LUYỆN TẬP

AI NHANH HƠN ?”

AI NHANH HƠN ?
Chữ
viếtlớp
nào
Trong
các
Tầng
Kể
tên
các
Tình
hình
được
truyền
thế
XVInào
làngkỉđược
nghề
nông
nghiệp
Trạng
bá
vào Trình
nước
XVIII
hình
thành
thủ công
nổi
ở
2 Đại
Đàng
ta qua
quá
là
tên dân
trong
các
thế
Việt
có
các
ởtrình
Đại
Việt
tiếng
của
truyền
gian
của
ai?
kỉ
XVI
XVIII
đô
thị
hưng
TK
XVIĐại
Việt
TK
đạo
thiên
như
thếnào?
nào?
khởi
XVIII?
XVI-XVIII?
chúa
giáo?

1

2

3

4

5

6

M

8
ỢC G
ĐƯ N
N MIỆ
BẠ ỂM
ĐI

BẠN
ĐƯỢ NHẬN
KẸO C 1 VIÊ
N

QUAY

CÓ
N
BẠ NG
Ệ
MI

IỂ
9Đ

CH
Ú
MẮ C BẠ
NL
N
ẦN MAY
SA
U

ỢC Y
ĐƯ C TẨ
N
Ụ
BẠ T C
MỘ Ì
CH

BẠN ĐƯỢC YÊU
CẦU 1 BẠN KHÁC
HÁT 1 BÀI

M
ẬN I BI
H
Ó
G
NN
BẠ ỢC 1
ĐƯ
BIM
BẠN NHẬN
ĐƯỢC 1
TRÀNG PHÁO
TAY

VẬN DỤNG
Tìm hiểu thông tin từ sách, báo và internet cho
biết: Làng thủ công nào ở Việt Nam được hình
thành từ các thế kỉ XVI- XVIII và tồn tại phát triển
đến ngày nay? Hãy đề xuất ít nhất 1 giải pháp để
bảo tồn các làng nghề đó.