Hãy tái hiện (kể, vẽ…) một
hình ảnh để lại cho em ấn
tượng sâu sắc về chiến trường
Trường Sơn trong những năm
chiến tranh mà em được biết
qua phim ảnh, sách báo hoặc
qua những bài học lịch sử.

Bài thơ “Lá đỏ” của nhà thơ Nguyễn Đình Thi đã được nhạc sĩ
Hoàng Hiệp phổ nhạc thành ca khúc cùng tên. Nghe bài hát đó và
nêu ấn tượng của em.

Bài 7:
Tin yêu và
ước vọng

Lá đỏ

Nguyễn Đình Thi

I.
Đọc – tìm hiểu chung

1. Đọc – chú thích
a. Đọc
- Đọc to, rõ ràng, diễn cảm. Giọng đọc hào sảng, thiết tha.

- Chú ý các thẻ chiến lược đọc theo
dõi, hình dung, tưởng tượng

Lá đỏ
Gặp em trên cao lộng gió
Rừng lạ ào ào lá đỏ
Em đứng bên đường
như quê hương
Vai áo bạc quàng súng trường
Đoàn quân vẫn đi vội vã
Bụi Trường Sơn nhòa trời lửa
Chào em em gái tiền phương
Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn…
(Tuyển tập Nguyễn Đình Thi, NXB Văn học, Hà Nội, 1994, tr.
149)

1. Đọc – chú thích
b. Chú thích
Tiền phương (như tiền tuyến): vùng đang diễn ra những
trận chiến đấu trực tiếp với địch, đối lập với hậu phương

2. Tìm hiểu chung
a. Tác giả

Nguyễn Đình Thi
(1924-2003)

• Quê ở Hà Nội, là nhà thơ, nhà văn,
nhà phê bình văn học, nhạc sĩ.
• Thơ ông tự do, phóng khoáng, đồng
thời cũng hàm súc, giàu chất suy tư,
dạt dào cảm hứng yêu nước. Hình
tượng xuyên suốt trong thơ Nguyễn
Đình Thi là đất nước Việt Nam đau
thương và quật khởi, con người gian
lao và anh dũng.

2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
- Thể thơ:
Thơ tự do

- Hoàn cảnh sáng tác:
Bài thơ Lá đỏ được sáng tác
tháng 12 năm 1974 – thời
điểm cuộc kháng chiến
chống đế quốc Mỹ bước vào
giai đoạn cuối, toàn quân và
dân ta đang dồn sức cho tiền
tuyến.

II.
Khám phá văn bản

1.
Đặc điểm về thể thơ của bài thơ

Báo cáo sản phẩm

Đặc điểm
Số tiếng trong Tự do, linh hoạt, dòng sáu tiếng, dòng
một dòng
bảy tiếng.
Số dòng trong Bốn khổ, số dòng linh hoạt trong mỗi khổ
mỗi khổ
Vần thơ

Nhịp thơ

Tác dụng trong việc
thể hiện nội dung

Lá đỏ
Gặp em trên cao lộng gió
Rừng lạ ào ào lá đỏ
Em đứng bên đường
như quê hương
Vai áo bạc quàng súng trường
Đoàn quân vẫn đi vội vã
Bụi Trường Sơn nhòa trời lửa
Chào em em gái tiền phương
Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn…
(Tuyển tập Nguyễn Đình Thi, NXB Văn học, Hà Nội,
1994, tr. 149)

Đặc điểm
Số tiếng trong Tự do, linh hoạt, dòng sáu tiếng, dòng
một dòng
bảy tiếng.
Số dòng trong Bốn khổ, số dòng linh hoạt trong mỗi khổ
mỗi khổ
Vần thơ

Nhịp thơ

Hai khổ đầu gieo vần, hai khổ cuối không
gieo vần

Tác dụng trong việc
thể hiện nội dung

Lá đỏ
Gặp em /trên cao/ lộng gió
Rừng lạ/ ào ào/ lá đỏ
Em đứng bên đường/
như quê hương
Vai áo bạc /quàng súng trường
Đoàn quân /vẫn đi/ vội vã
Bụi Trường Sơn/ nhòa trời lửa
Chào em /em gái tiền phương
Hẹn gặp nhé/ giữa Sài Gòn…
(Tuyển tập Nguyễn Đình Thi, NXB Văn học, Hà Nội,
1994, tr. 149)

Đặc điểm
Số tiếng trong Tự do, linh hoạt, dòng sáu tiếng, dòng
một dòng
bảy tiếng.
Số dòng trong Bốn khổ, số dòng linh hoạt trong mỗi khổ
mỗi khổ
Vần thơ

Nhịp thơ

Hai khổ đầu gieo vần, hai khổ cuối không
gieo vần
Không tuân theo một quy tắc nhất định,
dòng ngắt nhịp 2/2/2, dòng ngắt nhịp 4/3,
dòng ngắt nhịp 3/3,… Nhịp thơ linh hoạt,
phù hợp với cảm xúc của nhà thơ cũng
như đối tượng miêu tả.

Tác dụng trong việc
thể hiện nội dung
Miêu tả hết sức sinh
động hình ảnh
Trường Sơn những
năm khói lửa, hình
ảnh đoàn quân ra
trận, hình ảnh người
“em gái tiền phương”
cũng như niềm xúc
động sâu xa, niềm tin
và hi vọng của nhà
thơ vào thắng lợi
cuối cùng của cuộc
kháng chiến.

2.
Nhân vật
thể hiện
cảm xúc

Nhân vật bộc lộ cảm xúc
(chủ thể trữ tình)
Anh kể lại cuộc gặp gỡ giữa
anh với một cô thanh niên
xung phong đang làm nhiệm
vụ trên tuyến đường Trường
Sơn.
Một người lính trên đường
hành quân thần tốc vào chiến
trường, chuẩn bị cho chiến dịch
mùa xuân năm 1975.

3.
Bốn dòng thơ
đầu:
Cuộc gặp gỡ trên
đỉnh Trương Sơn

Gặp em trên cao lộng gió
Rừng lạ ào ào lá đỏ
Em đứng bên đường
như quê hương
Vai áo bạc quàng súng trường

a. Hình ảnh Trường Sơn
Không gian
Đỉnh Trường Sơn “lộng gió”, “rừng lạ ào ào lá đỏ”, “bụi
Trường Sơn nhòa trời lửa”.
 vừa lãng mạn vừa hào hùng, dữ dội
Bối cảnh lịch sử và những con đường hành quân ra
trận trong những năm chiến tranh
Thời điểm cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ bước
vào giai đoạn khốc liệt, lúc toàn quân và dân ta đang
dồn sức cho tiền tuyến, quyết tâm thống nhất đất nước.

b. Hình ảnh em gái tiền phương
Em đứng bên đường
như quê hương
Vai áo bạc quàng súng trường
 Vừa thân thương, dịu dàng, gần
gũi, giản dị; vừa kiên cường, dũng
cảm, vững vàng khi làm nhiệm vụ.
- So sánh: em - trở thành biểu
tượng của quê hương, đất nước.

 Biểu tượng cho cuộc chiến tranh
nhân dân của dân tộc, cho khát vọng
độc lập, hòa bình của toàn dân.

4. Bốn dòng thơ sau: Cuộc chia tay
trên đỉnh Trường Sơn

Từ láy

 Gợi lên không khí hành quân hào
hùng, thần tốc

 Tinh thần khẩn trương tranh thủ từng
Đoàn quân vẫn đi vội vã
Bụi Trường Sơn nhòa trời lửa phút giây hành quân ra tiền tuyến cho
kịp bước vào trận chiến cuối cùng; bất
Chào em em gái tiền phươngchấp gian khổ, hiểm nguy.
Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn…

 Biểu tượng kết tinh của tinh thần,
ý chí, khát vọng chiến thắng, khát
vọng độc lập, thống nhất của cả dân
tộc.

Những đường Việt Bắc của ta
Đêm đêm rầm rập như là đất rung
Quân đi điệp điệp trùng trùng
Ánh sao đầu súng, bạn cùng mũ nan.
(Việt Bắc,Tố Hữu)

Hình ảnh
cuộc gặp
gỡ trên
đỉnh
Trường
Sơn

Bức tranh
rừng
Trường Sơn

- Đỉnh Trường Sơn lộng gió,
rừng lạ ào ào lá đỏ
- Bụi nhòa trong trời lửa.

Hình ảnh
em gái tiền
phương

- Gặp em trên cao lộng gió.
- Em đứng bên đường như quê
hương/Vai áo bạc, quàng súng
trường.

Hình ảnh
đoàn quân
ra trận

Đoàn quân vẫn đi vội vã

5.
Mạch cảm xúc, cảm hứng chủ
đạo, thông điệp của bài thơ.

Chia tay

Gặp gỡ

- Mạch cảm xúc xuyên suốt bài thơ là tình yêu quê hương, đất nước.
Cảm xúc ấy vận động qua các cung bậc
Mến
Yêu mến, tự
Tin tưởng
Tình yêu
thương
hào, biết ơn
vào chiến
quê hương,
người em
những con
thắng cuối
đất nước
gái nhỏ người chưa
cùng của
hình bóng
biết tên đã
cuộc kháng
quê hương
cống hiến, hi
chiến
sinh thầm lặng
cho đất nước
- Mỗi chiếc lá gợi liên tưởng tới một cá nhân, cả rừng lá đỏ ào ào gợi
lên hình ảnh hào hùng của cả dân tộc, đất nước.
Nhấn mạnh vai trò, ý nghĩa sự đóng góp của mỗi cá nhân vào
thắng lợi vĩ đại của cuộc chiến tranh nhân dân

- Cảm hứng chủ đạo của bài thơ:
ngợi ca tinh thần yêu nước, những
đóng góp lớn lao của những người
anh hùng chưa biết tên để tạo nên
sức mạnh dân tộc, góp phần làm nên
chiến thắng trong những cuộc kháng
chiến chống giặc ngoại xâm

Góc suy
Có ý kiến cho rằng bàingẫm
thơ thể hiện niềm tin và hi vọng về
thắng lợi tất yếu của cuộc kháng chiến. Em có tán thành với ý
kiến đó không? Vì sao?

Chào em em gái tiền phương
Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn…

- Lời chào tạm biệt của người lính
dành cho người em gái tiền phương
nhưng cũng hàm chứa trong đó
niềm tin và hi vọng vào chiến thắng
tất yếu của cuộc kháng chiến.

- Niềm tin này có căn cứ, dựa trên cơ sở thực tế. Đó là sự đồng
lòng quyết tâm dồn sức mạnh toàn quân, toàn dân vào cuộc chiến.
Đồng thời, đây cũng là động lực làm nên sức mạnh cho cả dân tộc
bước tiếp trên những chặn đường cuối cùng của cuộc kháng chiến
trường kì, gian khổ và đi đến thắng lợi vĩ đại, mang lại độc lập, tự
do, hoàn bình cho đất nước.

III.
Tổng kết

1. Nghệ thuật
- Thể thơ tự do.
- Nhịp điệu thơ mang tính dồn dập,
vững bền, chắc khoẻ.
- Hình ảnh: lá đỏ, em gái tiền 
phương và đoàn quân như những
tâm điểm và đặc tả, có sức khái
quát cao về vẻ đẹp của đất nước
con người Việt Nam.
- Ngôn ngữ thơ rất chân thực

2. Nội dung
Khắc họa hình ảnh
sống động: lá đỏ, cô
em gái tiền phương,
đoàn quân - có sức
gợi tả, khái quát cao
cho vẻ đẹp của đất
nước, con người Việt
Nam. 

Kí ức rừng lá đ

A. Thể thơ 5 chữ
B. Thể thơ 6 chữ
Câu 1: Văn bản “Lá đỏ”
được viết theo thể thơ
nào?

C. Thể thơ 7 chữ
D. Thể thơ tự do

A. Ẩn dụ
B. Hoán dụ
Câu 2. Biện pháp tu từ
nào được sử dụng trong
câu thơ:  “Em đứng bên
đường như quê hương”?

C. So sánh
D. Nhân hóa

A. Người lính Trường Sơn
B. Nguyễn Đình Thi
Câu 3. Nhân vật bộc lộ
cảm xúc (chủ thể trữ tình)
trong văn bản là ai?

C. Em gái tiền phương
D. Người lính Trường Sơn và em
gái tiền phương

Câu 4. Hai câu sau gợi ra
điều gì?
"Chào em, em gái tiền phương
Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn"

A. Niềm tin và hi vọng vào ngày
chiến thắng của người lính
Trường Sơn
B. Lời chào và lời ước hẹn của
cô gái tiền phương và người lính
Trường Sơn
C. Lời chào và lời ước hẹn của
người lính Trường Sơn với cô gái
tiền phương
D. Lời hẹn ước giữa hai nhân vật
trữ tình

Câu 5. Cảm xúc của tác giả
qua văn bản là

A. niềm vui, tự hào và hy vọng vào
tương lai của người lính Trường
Sơn.
B. niềm vui, lạc quan, tin tưởng, tự
hào và hy vọng vào ngày mai chiến
thắng.
C. niềm vui sướng, hạnh phúc khi
gặp lại người em gái tiền phương.
D. niềm tin tất thắng vào cuộc
kháng chiến.

A. Bụi Trường Sơn
B. Đoàn lính Trường Sơn
hành quân vội vã
Câu 6. Không khí hành
quân hào hùng thần tốc
được thể hiện qua hình ảnh
nào?  

C. Đoàn quân đi vội vã,
bụi

Trường

trong trời lửa
D. Ào ào lá đỏ

Sơn

nhòa

Lựa chọn 1 trong 2 nhiệm vụ sau:
Nhiệm vụ 1: Vẽ tranh tái hiện lại cuộc gặp gỡ
trên đỉnh Trường Sơn giữa người lính và “em gái
tiền phương”
Nhiệm vụ 2: Tưởng tượng mình là người lính trên
đỉnh Trường Sơn, nếu gặp “em gái tiền phương”,
em sẽ nói điều gì? Viết lại cuộc hội thoại đó.