Tiết 14 + 15 Lão Hạc
Tác giả: Nam Cao
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả.
Dựa vào phần chuẩn bị bài trước, em hãy cho biết đôi nét về nhà văn Nam Cao.

Tác giả Nam Cao
Tên khai sinh: Trần Hữu Tri (1917 – 1951)

Quê: làng Đại Hoàng, Lí Nhân, Hà Nam

Là nhà văn hiện thực phê phán đầu thế kỉ XX

Đề tài: trí thức nghèo và nông dân nghèo

Ông được Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật

1

2

3

4

5

Những tác phẩm tiêu biểu của Nam Cao
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả:
Nam Cao: SGK tr.45

I. Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm:
*Là truyện ngắn xuất sắc về người nông dân trong xã hội phong kiến của Nam Cao. *Được đăng báo lần đầu năm 1943. *Thể loại: truyện ngắn *PTBĐ: tự sự, miêu tả, biểu cảm *Ngôi kể: ngôi thứ nhất (ông giáo) -> chân thực, khách quan
Hãy cho biết văn bản này viết về tầng lớp xã hội nào?

Nêu thể loại của văn bản?

Phương thức biểu đạt của “Lão Hạc” là gì?

Ngôi kể là ngôi thứ mấy? Có tác dụng gì khi sử dụng ngôi kể đó?

I. Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
f) Bố cục: 2 phần
*Đoạn 1: Từ “Hôm sau lão sang … thế nào rồi cũng xong”

-> Những việc làm của lão Hạc trước khi chết

*Đoạn 2: Còn lại -> Cái chết của lão Hạc
Có thể chia văn bản này làm mấy phần? Hãy nêu nội dung từng phần.

I. Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
g) Đọc – chú thích
* Những từ khó:
(5) cao vọng: ước mơ cao xa
(6) sinh nhai: kiếm sống; làm ăn để sinh sống
(9) đi cao su: đi làm ở đồn điền cao su
(10) Công – ta (tiếng Pháp): hợp đồng, giao kèo
(11) đăng (khẩu ngữ, cũ): đăng kí, ghi tên để nhận trách nhiệm
I. Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
g) Đọc – chú thích
* Những từ khó:
(15) Dùi giắng (khẩu ngữ, địa phương): nán đợi
(21) cầu tự: cầu trời lễ Phật ở các đền chùa để được sinh con, thường là con trai (theo quan niệm cũ)
(28) vé sợi: vé được cấp để mua sợi dệt vải
(31) ra sự (khẩu ngữ): có vẻ như là, dường như là
(40) ráy: loại cây thân cỏ, lá to, củ có bột ăn được nhưng ngứa
Tác phẩm còn được chuyển thể thành phim
II. Tìm hiểu chi tiết
*Nhân vật lão Hạc. *Hoàn cảnh *Tài sản: 3 sào vườn, 1 túp lều, 1 con chó. *Gia cảnh: vợ chết sớm, gà trống nuôi con, con trai phẫn chí bỏ đi. *Ốm đau kéo dài, mất mùa, thất nghiệp.

=> Hoàn cảnh cô đơn, đáng thương.
Dựa vào phần chữ nhỏ trong SGK, em hãy cho biết hoàn cảnh của lão Hạc.

Em có nhận xét gì về hoàn cảnh của lão Hạc?

II. Tìm hiểu chi tiết
*Nhân vật lão Hạc.

b) Tình cảm của lão Hạc với con chó

*Yêu thương và chăm sóc cậu Vàng như con.

+ Gọi “cậu” như đứa con cầu tự.
+ Cho ăn như nhà giàu.
+ Trò chuyện, đùa, cưng nựng, bắt rận, tắm, …

*Yêu cậu Vàng hơn chính bản thân mình.

=> Tình yêu tha thiết với loài vật, một người giàu tình cảm.
Tại sao lão Hạc lại yêu cậu Vàng hơn chính bản thân mình?

II. Tìm hiểu chi tiết
*Nhân vật lão Hạc.

b) Tình cảm của lão Hạc với con chó

*Yêu cậu Vàng hơn chính bản thân mình vì:

+ Cậu Vàng là kỉ vật mà con trai lão để lại.
+ Nó như một thành viên trong gia đình, một người bạn, một điểm tựa trong tuổi già cô đơn của lão.
Nếu em có một thứ gì rất yêu thích mà bắt buộc phải bán nó thì cảm xúc của em sẽ như thế nào?
II. Tìm hiểu chi tiết
*Nhân vật lão Hạc.

c) Bi kịch bán – không bán cậu Vàng.
II. Tìm hiểu chi tiết
*Nhân vật lão Hạc.

c) Bi kịch bán – không bán cậu Vàng.
* Lí do bán chó:
Tại sao lão Hạc lại bán cậu Vàng?

Mất việc làm thuê

Tiêu hết tiền dành dụm

Không đủ kinh tế nuôi cả mình lẫn chó

Cạn nguồn thu hoạch

II. Tìm hiểu chi tiết
*Nhân vật lão Hạc.

c) Bi kịch bán – không bán cậu Vàng.
* Trước khi bán:

*Nhiều lần nói việc bán chó với ông giáo (đắn đo, suy nghĩ rất nhiều)

=> Coi đó là việc hệ trọng
Hãy cho biết tâm trạng của lão Hạc trước khi bán cậu Vàng?

II. Tìm hiểu chi tiết
*Nhân vật lão Hạc.

c) Bi kịch bán – không bán cậu Vàng.
* Sau khi bán:

*Thái độ, cử chỉ: “cố làm ra vui vẻ, …cười như mếu, mắt ầng ậc nước…, những vết nhăn xô lại ép cho nước mắt chảy ra, đầu ngoẹo về một bên, miệng móm mém mếu như con nít, hu hu khóc” *Suy nghĩ: Nó có biết gì đâu,nó cứ làm in như nó trách tôi, tôi già bằng này tuổi đầu rồi mà còn đánh lừa một con chó.
Hãy cho biết thái độ, cử chỉ cũng như suy nghĩ của lão Hạc sau khi bán cậu Vàng?

II. Tìm hiểu chi tiết
*Nhân vật lão Hạc.

c) Bi kịch bán – không bán cậu Vàng.
* Nghệ thuật miêu tả
- Sử dụng nhiều từ ngữ, hình ảnh tượng hình, giàu sức biểu cảm để tạo hình ảnh cụ thể, diễn tả rõ một nỗi đau đớn, xót xa, ân hận trong lòng lão.

*Nhân hậu, tình nghĩa, thủy chung *Là người cha thương con *Là người có nhân cách cao quý
Qua những chi tiết trên, em có nhận xét gì về phép nghệ thuật miêu tả trong văn bản?

II. Tìm hiểu chi tiết
*Nhân vật lão Hạc.

c) Việc nhờ cậy ông giáo.
Lão Hạc đã nhờ ông giáo những việc gì?

Việc thứ nhất: nhờ ông giáo giữ hộ 3 sào vườn cho con trai lão, khi nào về nó sẽ nhận lại

Việc thứ hai: gửi tiền nhờ ông giáo lo việc hậu sự để khỏi phiền đến hàng xóm

II. Tìm hiểu chi tiết
*Nhân vật lão Hạc.

c) Việc nhờ cậy ông giáo.

*Hoàn cảnh cùng cực đẩy lão Hạc tới chỗ phải lựa chọn tiếp tục kéo dài sự sống để trở thành kẻ báo hại con hay là chết đi để trọn đạo làm cha. Một người cha thương con hết mực như lão Hạc tât yếu sẽ tìm đến cái chết để giữ mảnh vường cho con. *Tình thương con sâu sắc, chu đáo, cẩn thận, không muốn phiền lụy đến láng giềng. *Giàu lòng tự trọng
Em có nhận xét gì về những việc mà lão Hạc nhờ ông giáo?

II. Tìm hiểu chi tiết
*Nhân vật lão Hạc.

d) Cái chết của lão Hạc.

*Lão xin bả chó. *Lão đang vật vờ ở trên giường. *Đầu tóc rũ rưỡi, quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc. *Lão tru tréo, bọt mép sùi ra. *Chốc chốc lại bị giật mạnh nảy lên. *Vật vờ đến 2 giờ mới chết.
Hãy trình bày cái chết của lão Hạc?

II. Tìm hiểu chi tiết
*Nhân vật lão Hạc.

d) Cái chết của lão Hạc.

*Đó là cái chết bất ngờ, dữ dội, thê thảm và thương tâm. *Bất ngờ,dữ dội, đau đớn về thể xác nhưng thanh thản về tâm hồn. *Lão là người có ý thức cao về lẽ sống, coi trọng nhân phẩm, sống trong sạch và lương thiện.
Qua những từ ngữ nhấn mạnh cái chết của lão Hạc, em có nhận xét gì?

II. Tìm hiểu chi tiết
*Nhân vật lão Hạc.

d) Cái chết của lão Hạc
* Nguyên nhân cái chết:

*Do quá nghèo khổ, không muốn liên lụy đến ai. *Mất đi người bạn thân thiết nhất là cậu Vàng. *Không muốn tiêu tiền dành dụm cho con.

=> Cái nghèo đã cướp đi một con người giàu long tự trọng, yêu thương, trọn tình vẹn nghĩa. Cả một đời luôn lo lắng, quan tâm người khác, luôn lấy phần thiệt về mình.
Theo em, đâu là nguyên nhân xảy ra cái chết của lão Hạc?

II. Tìm hiểu chi tiết
*Nhân vật lão Hạc.

d) Cái chết của lão Hạc
* Ý nghĩa cái chết của lão Hạc:
II. Tìm hiểu chi tiết
*Nhân vật lão Hạc.

d) Cái chết của lão Hạc
* Ý nghĩa cái chết của lão Hạc:
II. Tìm hiểu chi tiết
2. Nhân vật ông giáo.
- Trong truyện, nhân vật ông giáo là hàng xóm của lão Hạc. Đây là nhân vật làm nghề dạy học, một nghề cao quý, đối với thời ấy là một nghề thanh danh, được nhiều người kính nể. Ông sống gần gũi, thân tình với lão Hạc, được lão Hạc trân trọng và tin tưởng.
II. Tìm hiểu chi tiết
2. Nhân vật ông giáo.
- Ông giáo cũng có nỗi khổ của sự
nghèo túng: “Kiếp ai cũng thế thôi…”
- Là người biết cảm thông với nỗi
đau khổ của mọi ngời.
- Là người mang nhiều nỗi buồn.
=> Ông giáo là người mang tình
thương và nỗi buồn của người trí
thức chân chính.
Chơi mà học Tìm hiểu lời nói của ông giáo
Chao ôi! Đối với những người xung quanh ta, nếu ta không cố mà tìm hiểu họ thì ta chỉ thấy học gàn dở, ngu ngốc … không bao giờ ta thương.
Hiểu đời, hiểu người, có long vị tha cao cả, tự nhắc nhở mình cố tìm hiểu và đồng cảm với họ

Theo em, câu nói này có ý nghĩa gì?

Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một them đáng buồn
Hiểu đời, hiểu người, có long vị tha cao cả, tự nhắc nhở mình cố tìm hiểu và đồng cảm với họ

Theo em, câu nói này có ý nghĩa gì?