LẬP DÀN Ý BÀI VĂN NGHỊ LUẬN
1- THẾ NÀO LÀ LẬP DÀN Ý ?

_Lập dàn ý bài văn nghị luận là việc chọn lọc, sắp xếp và triển khai hệ thống các luận điểm, luận cứ (nội dung cơ bản) theo bố cục ba phần của văn bản. _

I- TÁC DỤNG CỦA VIỆC LẬP DÀN Ý
2- TÁC DỤNG CỦA VIỆC LẬP DÀN Ý

_-Giúp bao quát, kiểm soát được nội dung chủ yếu, những luận điểm, luận cứ cần triển khai, phạm vi và mức độ nghị luận,... _

_ - Tránh được tình trạng xa đề, lạc đề, lặp ý_

_ -Giúp phân bố thời gian hợp lí, không rơi vào tình trạng “đầu voi đuôi chuột”._
II- CÁCH LẬP DÀN Ý BÀI VĂN NGHỊ LUẬN

_XÉT VÍ DỤ SAU:_

_ Bàn về vai trò và tác dụng to lớn của sách trong đời sống tinh thần của con người,nhà văn M. Go-rơ-ki có viết: “Sách mở rộng trước mắt tôi những chân trời mới.” _

_Hãy giải thích và bình luận ý kiến trên._

__

1. Tìm ý cho bài văn
a. Xác định luận đề

- Vấn đề cần triển khai: vai trò của sách

- Các kiến thức cần huy động ở trong thực tế đời sống

*Các thao tác chính: giải thích và bình luận
- Đề bài yêu cầu triển khai vấn đề gì?

- Các kiến thức cần huy động ở đâu?

- Các thao tác chính của bài văn là gì?
b - Xác định các luận điểm

_Luận điểm trong bài văn nghị luận là những tư tưởng, quan điểm, chủ trương mà người viết đưa ra trong bài. Nó là linh hồn của bài văn._

Trong đề trên có ba luận điểm:

- _Luận điểm 1_: Sách là sản phẩm tinh thần kì diệu của con người.

- _Luận điểm 2:_ Sách mở rộng những chân trời mới.

- _Luận điểm 3:_ Cần có thái độ đúng đắn về sách và việc đọc sách.
c- Tìm luận cứ cho các luận điểm

_Luận cứ là hệ thống các lí lẽ dẫn chứng, các ý nhỏ mà người viết đưa ra để làm sáng tỏ, vững chắc cho luận điểm._

- _Ở luận điểm 1 có các luận cứ:_

+ Sách là sản phẩm tinh thần của con người.

+ Sách là kho tàng tri thức.

+ Sách giúp ta vượt qua thời gian và không gian.
- _Ở luận điểm 2 có các luận cứ:_

+ Sách giúp ta hiểu biết về mọi lĩnh vực tự nhiên xã hội.

+ Sách là người bạn tâm tình gần gũi, giúp ta tự hoàn thiện mình về mặt nhân cách.

- _Ở luận điểm 3 có các luận cứ:_

+ Đọc và làm theo sách tốt, phê phán sách có hại.

+ Tạo thói quen lựa chọn sách, hứng thú đọc và làm theo sách có nội dung tốt.

+ Học nhữnh điều hay trong sách bên cạnh việc học trong thực tế.
a, Khái niệm

Tìm ý là tìm hệ thống luận điểm, luận cứ cho bài văn

2. Tìm ý cho bài văn
LUẬN ĐIỂM 2

LUẬN ĐỀ

LUẬN ĐIỂM 1

LUẬN ĐIỂM N

LUẬN CỨ N”

LUẬN CỨ 2”

LUẬN CỨ 1”

LUẬN CỨ 1'

LUẬN CỨ 2'

LUẬN CỨ N'

LUẬN CỨ 1

LUẬN CỨ 2

LUẬN CỨ N

b, Sơ đồ
c, Áp dụng

LUẬN ĐỀ

_Vai trò của sách đối với con người_

Sách là sản phẩm tinh thần kì diệu của con người

Sách mở rộng những chân trời mới

Cần có thái độ đúng đắn với sách và việc đọc sách

Sách là sản phẩm tinh thần của con người

Sách là kho tàng tri thức

Sách giúp ta vượt qua thời gian, không gian

Sách giúp ta hiểu biết về mọi lĩnh vực tự nhiên và xã hội

Sách là nhười bạn tâm tình gần gũi, giúp ta tự hoàn thiện mình về nhân cách

Đọc và làm theo sách tốt, phê phán sách có hại

Tạo thói quen lựa chọn sách, hứng thú đọc và học theo sách có nội dung tốt

Học những điều hay trong sách bên cạnh việc học trong thực tế đời sống

LUẬN ĐIỂM

1

2

3

LUẬN CỨ

LUẬN CỨ

LUẬN CỨ

1

2

3

1'

2'

1”

2”

3”
2. Lập dàn ý

Lập dàn ý là sắp xếp các luận điểm, luận cứ đã tìm được theo bố cục ba phần của bài văn. Đồng thời phân phối thời gian hợp lí cho các luận điểm, các phần trong bài.
LUẬN ĐIỂM 1

LUẬN ĐIỂM 2

LUẬN ĐIỂM N

LUẬN CỨ 2

LUẬN CỨ 1

LUẬN CỨ N

LUẬN CỨ 1'

LUẬN CỨ N'

LUẬN CỨ 2'

LUẬN CỨ 1”

LUẬN CỨ 2”

LUẬN CỨ N”

MỞ BÀI

KẾT BÀI

THÂN BÀI
LĐ 1: Sách là sản phẩm tinh thần kì diệu

LĐ 2: Sách mở rộng những chân trời mới

LĐ 3: Cần có thái độ đúng với sách và việc đọc sách

LC 2: Sách là kho tang tri thức

LC 1: Sách là sản phẩm tinh thần

LC 3: Sách giúp ta vượt qua thời gian và không gian

LC 2': Sách là người bạn tâm tình giúp con người hoàn thiện nhân cách

LC 1': Sách giúp ta hiểu biết mọi lĩnh vực tự nhiên và xã hội

LC 1”: Đọc và làm theo sách tốt, phê phán sách có hai

MỞ BÀI

KẾT BÀI

THÂN BÀI

LC 2”: Tạo thói quen lựa chọn sách, hứng thú đọc và học theo sách có nội dung tốt

Học những điều hay trong sách bên cạnh việc học trong thực tế cuộc sống

- Khái quát vai trò của sách đối với đời sống con người.

- Dẫn dắt câu nói của M. Go-rơ-ki.

- Khẳng định: Sách là khối tài sản tinh thần quý giá của nhân loại. Cần trân trọng giá trị của mỗi cuốn sách, lưu giữ và bảo tồn những giá trị ấy.

- Mở rộng:

+ Tình hình thị trường sách đang ngày càng phong phú và phức tạp: sách in, sách điện tử,… ⇒ chất lượng không đảm bảo, sách lậu. Cần sáng suốt khi lựa chọn sách.

+ Thực trạng đọc sách trong giới trẻ hiện nay
Mở bài

Thân bài

Kết bài

Giới thiệu và định hướng triển khai vấn đề

Dàn ý bài văn nghị luận
Nhấn mạnh hoặc mở rộng vấn đề.

Triển khai lần lượt các luận điểm, luận cứ
*Ghi nhớ: *Muốn lập dàn ý bài văn nghị luận, cần nắm chắc yêu cầu của đề bài để tìm hệ thống luận điểm, luận cứ rồi sắp xếp, triển khai chúng theo thứ tự hợp lí, có trọng tâm. *Dàn ý bài văn nghị luận gồm ba phần: mở bài ( giới thiệu và định hướng triển khai vấn đề), thân bài ( triển khai lần lượt các luận điểm, luận cứ) và kết bài ( nhấn mạnh hoặc mở rộng vấn đề)
III. Luyện tập

Bài 1

Trong một lần nói chuyện với học sinh, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ :

“Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó.”.

Theo anh (chị), nên hiểu và vận dụng lời dạy đó của Người như thế nào?

Một bạn đã tìm được một số ý:

a) Giải thích khái niệm tài và đức.

b) Có tài mà không có đức là người vô dụng.

c) Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó.

Hãy :

- Bổ sung các ý còn thiếu.

- Lập dàn ý cho bài văn
a. Có thể bổ sung một số ý còn thiếu.

- Đức và tài có quan hệ khăng khít với nhau trong mỗi con người.

- Cần phải thường xuyên học tập, rèn luyện phấn đấu để có cả tài lần đức.
b) Lập dàn ý

* Mở bài :

- Tài và đức là những phẩm chất đáng quý của con người.

- Dẫn dắt câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

- Từ lời dạy của Người, có thể thấy tài và đức là hai phẩm chất cần có và cốt yếu của những người thành công.
* Thân bài :

- Giải thích khái niệm “tài” và “đức” :

+ Tài : tài năng, kiến thức, hiểu biết, kỹ năng, kinh nghiệm sống của con người để hoàn thành công việc của mình một cách tốt nhất.

+ Đức : đạo đức, tư cách, tác phong, lòng nhiệt tình, khát vọng “Chân, Thiện, Mỹ” trong mỗi con người.

- Đức và tài có quan hệ khăng khít với nhau trong mỗi con người.

- Giải thích câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó.”

+ Một số người có tài mà không có đức thì chẳng thể làm được những việc có ích. Có tài mà hành động trái đạo đức còn có thể gây hại cho cộng đồng.

+ Những người có phẩm chất đạo đức tốt thì khó có khả năng hoàn thành tốt công việc, nhất là những việc khó khăn.Mối quan hệ giữa tài và đức: Là hai khái niệm riêng biệt nhưng luôn song hành và cần thiết trong mỗi con người.

=> Khẳng định ý nghĩa lời dạy của Bác đối với việc rèn luyện và tu dưỡng nhân cách của con người.

- Đề ra phương hướng phấn đấu, rèn luyện cả tài và đức của mỗi người, nhất là thế hệ thanh thiếu niên : phải rèn luyện cả tài và đức, để tài và đức được cân bằng.
* Kết bài :

- Khẳng định lại vấn đề được nói tới : Tài và đức luôn song hành và tồn tại mới tạo nên thành công của mỗi người.

- Khẳng định thế hệ trẻ cần phải được định hướng đúng đắn trong rèn luyện và tu dưỡng để hoàn thiện nhân cách là một người có tài, có đức và có ích.