CHƯƠNG III: QUANG HỌC
Hiện tượng khúc xạ ánh sáng.
Thấu kính hội tụ - Ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ.
Thấu kính phân kì - Ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì.
Sự tạo ảnh trên phim trong máy ảnh.
Mắt - Mắt cận và mắt lão.
Kính lúp.
Ánh sáng trắng và ánh sáng màu.
Sự phân tích ánh sáng trắng.
Sự trộn ánh sáng màu.
Màu sắc các vật dưới ánh sáng trắng và dưới ánh sáng màu.
Các tác dụng của ánh sáng.
- Đặt mắt nhìn dọc theo một chiếc đũa thẳng từ đầu trên (H.40.1a) ta không nhìn thấy đầu dưới của đũa.
- Giữ nguyên vị trí đặt mắt, đổ nước vào bát (H.40.1b), liệu có nhìn thấy đầu đuôi của đũa hay không?
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
S
K
I
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
- Quan sát và nêu nhận xét về đường
truyền của các tia sáng?
Truyền theo đường thẳng
Truyền theo đường thẳng
Truyền theo đường gãy khúc
1 - Quan sát
S
K
I
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
- Ánh sáng truyền trong không khí và trong nước đã tuân theo định luật nào?
- Hiện tượng ánh sáng truyền từ không khí sang nước có tuân theo định luật truyền thẳng của ánh sáng không ?
Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát
S
K
I
Hiện tượng khúc xạ ánh sáng là gì?
Mặt phân cách
Tia sáng bị gãy khúc
Môi trường trong suốt
(Không khí, nước...)
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
Tia sáng truyền từ không khí sang nước (tức là truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác) thì bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường. Hiện tượng đó gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng
1 - Quan sát
2 - Kết luận: (SGK)
S
K
I
- Khi nào thì có hiện tượng khúc xạ ánh sáng?
Mặt phân cách
Tia sáng bị gãy khúc
Môi trường trong suốt
(Không khí, nước...)
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát
2 - Kết luận: (SGK)
Khi ánh sáng chiếu từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác
- Khi có hiện tượng khúc xạ ánh sáng xảy ra thì tia sáng có hiện tượng gì ?
Tia sáng bị gãy khúc (đột ngột đổi hướng) ở mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
S
K
I
N
N`
i
r
- Điểm tới : I
- Tia tới : SI
- Tia khúc xạ : IK
- Pháp tuyến : NN`
Góc tới : SIN kí hiệu là i
Góc khúc xạ : KIN’ kí hiệu là r
- Mặt phẳng chứa tia tới SI và pháp tuyến NN’ là mặt phẳng tới .
1 - Quan sát
2 - Kết luận: (SGK)
3 - Một vài khái niệm: (SGK)
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
C1: Hãy cho biết tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới không. Góc tới và góc khúc xạ , góc nào lớn hơn ?
i
r
1 - Quan sát
2 - Kết luận: (SGK)
3 - Một vài khái niệm: (SGK)
4 - Thí nghiệm:
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
i
r
C2: Hãy đề xuất phương án TN để kiểm tra xem những nhận xét trên có còn đúng khi thay đổi góc tới hay không ?
1 - Quan sát
2 - Kết luận: (SGK)
3 - Một vài khái niệm: (SGK)
4 - Thí nghiệm:
C2: Phương án TN:
Thay đổi hướng của tia tới, quan sát tia khúc xạ, độ lớn của góc tới, góc khúc xạ rồi nhận xét.
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
2 - Kết luận: (SGK)
3 - Một vài khái niệm: (SGK)
4 - Thí nghiệm:
5 - Kết luận:
r
i
S
K
I
Nước
Không khí
- Từ kết quả TN, hãy rút ra kết luận về hiện tượng khúc xạ ánh sáng khi tia sáng truyền từ không khí sang nước?
Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:
Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
C4: Hãy thể hiện kết luận trên bằng hình vẽ..
Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:
Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
2 - Kết luận: (SGK)
3 - Một vài khái niệm: (SGK)
4 - Thí nghiệm:
5 - Kết luận:
Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:
Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
II. SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN TỪ NƯỚC SANG KHÔNG KHÍ:
1 - Dự đoán:
Phương án TN kiểm tra:
- Sử dụng phương pháp che khuất.
- Chiếu tia sáng từ nước sang không khí.

C4: Kết luận trên có còn đúng trong trường hợp tia sáng truyền từ nước sang không khí hay không? Đề xuất một phương án thí nghiệm để kiểm tra dự đoán đó.
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
2 - Kết luận: (SGK)
3 - Một vài khái niệm: (SGK)
4 - Thí nghiệm:
5 - Kết luận:
Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:
Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
II. SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN TỪ NƯỚC SANG KHÔNG KHÍ:
1 - Dự đoán:
Đổ nước vào bình
Ghim đinh vào tấm nhựa tại điểm A ngang với đáy bình , tại điểm B ngang mặt nước
- Đặt tấm nhựa trong nước
Ghim đinh C ở vị trí tấm nhựa trên không khí sao cho khi đặt mắt nhìn thấy đinh C che khuất cả hai đinh A và B
- Lấy tấm nhựa lên kiểm tra xem 3 đinh có thẳng hàng không ?
2 - Thí nghiệm kiểm tra:
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
2 - Kết luận: (SGK)
3 - Một vài khái niệm: (SGK)
4 - Thí nghiệm:
5 - Kết luận:
Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:
Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
II. SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN TỪ NƯỚC SANG KHÔNG KHÍ:
1 - Dự đoán:
2 - Thí nghiệm kiểm tra:
- Chứng minh rằng: Đường nối các vị trí của ba đinh A, B, C là đường truyền của tia sáng từ đinh ghim A tới mắt
r
i
N
N`
Nước
Không khí
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
2 - Kết luận: (SGK)
3 - Một vài khái niệm: (SGK)
4 - Thí nghiệm:
5 - Kết luận:
Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:
Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
II. SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN TỪ NƯỚC SANG KHÔNG KHÍ:
1 - Dự đoán:
2 - Thí nghiệm kiểm tra:
- Chứng minh rằng: Đường nối các vị trí của ba đinh A, B, C là đường truyền của tia sáng từ đinh ghim A tới mắt
- Nhận xét về đường truyền của tia sáng, tia tới, tia khúc xạ, vẽ pháp tuyến tại điểm tới. So sánh độ lớn góc khúc xạ và góc tới
r
i
N
N`
Nước
Không khí
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
2 - Kết luận: (SGK)
3 - Một vài khái niệm: (SGK)
4 - Thí nghiệm:
5 - Kết luận:
Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:
Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
II. SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN TỪ NƯỚC SANG KHÔNG KHÍ:
1 - Dự đoán:
2 - Thí nghiệm kiểm tra:
r
i
N
N`
Từ kết quả TN, hãy rút ra kết luận về hiện tượng khúc xạ ánh sáng khi tia sáng truyền nước sang không khí?
Nước
Không khí
3 - Kết luận:- Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì: - Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
2 - Kết luận: (SGK)
3 - Một vài khái niệm: (SGK)
4 - Thí nghiệm:
5 - Kết luận:
Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:
Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
II. SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN TỪ NƯỚC SANG KHÔNG KHÍ:
1 - Dự đoán:
2 - Thí nghiệm kiểm tra:
3 - Kết luận:- Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì: - Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
III. VẬN DỤNG:
C7: Phân biệt các hiện tượng khúc xạ và phản xạ ánh sáng?
i’
i
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
III. VẬN DỤNG:
C7: Phân biệt các hiện tượng khúc xạ và phản xạ ánh sáng?
r
i
I
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
2 - Kết luận: (SGK)
3 - Một vài khái niệm: (SGK)
4 - Thí nghiệm:
5 - Kết luận:
Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:
Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
II. SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN TỪ NƯỚC SANG KHÔNG KHÍ:
1 - Dự đoán:
2 - Thí nghiệm kiểm tra:
3 - Kết luận:- Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì: - Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
III. VẬN DỤNG:
C7: Phân biệt các hiện tượng khúc xạ và phản xạ ánh sáng?
C8: Giải thích hiện tượng nêu ra ở phần mở bài.
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
III. VẬN DỤNG:
A
C8: Giải thích hiện tượng nêu ra ở phần mở bài.
Khi đổ nước vào bát tới một vị trí nào đó, ta nhìn thấy A. Không có tia sáng đi theo đường thẳng nối A với mắt. Một tia sáng (AI) đến mặt nước, bị khúc xạ đi được tới mắt nên ta nhìn thấy A.
Hiện tượng khúc xạ ánh sáng là gì ?
Hiện tượng tia sáng truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác bị gãy khúc tại mặt phân cách hai môi trường gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng
Hiện tượng khúc xạ ánh sáng khi tia sáng truyền từ không khí sang nước và từ nước sang không khí có đặc điểm gì giống và khác nhau?
r
i
S
K
I
N
N`
Nước
Không khí
r
i
S
K
I
N
N`
Nước
Không khí
I - HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
1 - Quan sát
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
2 - Kết luận: (SGK)
3 - Một vài khái niệm: (SGK)
4 - Thí nghiệm:
5 - Kết luận:
Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:
Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
II. SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN TỪ NƯỚC SANG KHÔNG KHÍ:
1 - Dự đoán:
2 - Thí nghiệm kiểm tra:
3 - Kết luận:- Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì: - Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
III. VẬN DỤNG:
C7: Phân biệt các hiện tượng khúc xạ và phản xạ ánh sáng?
C8: Giải thích hiện tượng nêu ra ở phần mở bài.
Khi đổ nước vào bát tới một vị trí nào đó, ta nhìn thấy A. Không có tia sáng đi theo đường thẳng nối A với mắt. Một tia sáng (AI) đến mặt nước, bị khúc xạ đi được tới mắt nên ta nhìn thấy A.
Có thể em chưa biết
Nếu ai không biết hiện tượng khúc xạ ánh sáng , họ thường ước lượng nhầm độ sâu của nước. Các em nhỏ cần lưu ý khi tập bơi, vì qua con mắt của chúng ta đáy hồ ao, sông ngòi, suối, bể chứa nước ... Hình như nông hơn gần 1/3 độ sâu thức của nó.Nếu tin vào độ sâu nhìn thấy đó có thể sẽ gặp rất nguy hiểm.
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
Học bài cũ:
+ Hiện tượng khúc xạ ánh sáng, liên hệ trong thực tế.
+ Hiện tượng khúc xạ ánh sáng khi tia sáng truyền từ không khí sang nước và ngược lại, truyền từ nước sang không khí
- Làm bài tập: 40-41.1 SBT
- Nghiên cứu tiết tiếp theo: Quan hệ giữa góc tới và góc khúc xạ
+ Khi ánh sáng truyền từ không khí sang thủy tinh thì góc tới và góc khúc xạ, góc nào lớn hơn?
+ Khi góc tới tăng (giảm) thì góc khúc xạ thay đổi như thế nào?

TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
TIẾT 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
 Tia nào là tia khúc xạ? Vì sao?
P
Q
M?t phđn câch
S
N`
N
I
A
a) Tia IA?
B
b) Tia IB?
C
c) Tia IC?
D
d) Tia ID?
Nước
Không khí
Vì: Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:
Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
P
Q
S
N`
N
I
A
a) Tia IA?
B
b) Tia IB?
C
c) Tia IC?
D
d) Tia ID?
Nu?c
Không khí
 Tia nào là tia khúc xạ? Vì sao?
M?t phđn câch
Vì: Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì: - Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.