HỌC VIỆN THANH THIẾU NIÊN VIỆT NAM
PHÂN VIỆN MIỀN NAM



Th.S Bùi Văn Tuyển
Email: buituyencn27@gmail.com
ĐT: 0976.226.944
BỘ MÔN ĐỀ CƯƠNG VĂN HÓA VIỆT NAM
GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MÔN HỌC
Môn học Đề cương văn hóa Việt Nam giúp người học nắm được những khái niệm cơ bản về văn hóa, đặc trưng văn hóa. Nhận diện được các vùng văn hóa trên lãnh thổ Việt Nam; tiến trình lịch sử của văn hóa Việt Nam từ nguồn gốc cho đến nay.
Tìm hiểu các thành tố văn hóa: văn hóa nhận thức và văn hóa tổ chức cộng đồng; văn hóa giao tiếp ứng xử với môi trường tự nhiên và xã hội. Tìm hiểu sự giao lưu ảnh hưởng của văn hóa Việt Nam với văn hóa Trung Hoa, Ấn Độ và văn hóa phương Tây.

Mục tiêu môn học
+ Nội dung kiến thức: Học phần trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản về khái niệm văn hóa và các khái niệm hữu quan; nắm vững tiến trình văn hóa Việt Nam; các thành tố văn hóa.
+ Về kỹ năng: Biết nhận diện, phân tích, đánh giá những hiện tượng văn hóa Việt Nam từ đó rút ra những đặc trưng truyền thống văn hóa dân tộc.
+ Về thái độ: Yêu mến, trân trọng, giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống văn hóa dân tộc.

Giáo trình và Tư liệu
Sách/Giáo trình chính: 
- Cơ sở văn hóa Việt Nam. Trần Ngọc Thêm. NXB Giáo Dục. 1999.
- Cơ sở văn hóa Việt nam. Trần Quốc Vượng ( Chủ biên ). NXB Giáo Dục. 1998
Giáo trình và Tư liệu
Sách/giáo trình tham khảo: 
- Việt Nam văn hóa sử cương. Đào Duy Anh. NXB Văn hóa Thông tin. 2006.
- Việt Nam phong tục. Phan kế Bính. NXB Hà Nội. 1999.
- Văn hóa cổ truyền Việt Nam. Trần Quốc Vượng. NXB Từ điển Bách khoa và
Viện Văn hóa. 2009.
- Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam. Trần Ngọc Thêm. NXB Tp HCM. 2001.
- Văn hóa Việt Nam thường thức. Nguyễn Tiến Dũng (chủ biên). NXB Văn hóa
dân tộc. 2005.

NỘI DUNG CHÍNH
1.Văn hóa và văn hóa học
3. Tiến trình văn hóa Việt Nam
Chương 1. Văn hóa học và văn hóa Việt Nam
2. Định vị văn hóa Việt Nam
Khái niệm văn hóa và định nghĩa văn hóa
Các đặc trưng và chức năng của văn hóa
Văn hóa, văn minh, văn hiến, văn vật
Văn hóa học và môn “Cơ sở văn hóa VN”.
1.5
1.1
1.2
1.3
Chương 1. Văn hóa học và văn hóa Việt Nam

1.4
Cấu trúc của hệ thống văn hóa
1.Văn hóa và văn hóa học
Chương 1. Văn hóa học và văn hóa Việt Nam

1. Văn hóa và văn hóa học
1.1.Khái niệm văn hóa và định nghĩa văn hóa
Vh là toàn bộ giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra nhằm mục đích phục vụ cho đời sống của con người
Chương 1. Văn hóa học và văn hóa Việt Nam

1.Văn hóa và văn hóa học
1.2. Các đặc trưng và chức năng của văn hóa
1.2.1. Đặc trưng văn hóa
- Tính hệ thống
- Tính giá trị
- Tính nhân sinh
- Tính lịch sử
Chương 1. Văn hóa học và văn hóa Việt Nam

1. Văn hóa và văn hóa học
1.2. Các đặc trưng và chức năng của văn hóa
1.2.2. Chức năng của văn hóa
- Chức năng điều chỉnh xã hội
- Chức năng giao tiếp
- Chức năng truyền thống
- Chức năng giáo dục
Chương 1. Văn hóa học và văn hóa Việt Nam
1.Văn hóa và văn hóa học
1.3 Văn hóa với Văn minh, Văn hiến, Văn vật.


+ Văn minh được hiểu là "trình độ phát triển"
+ Văn hóa có bề dày quá khứ (tính lịch sử) thì văn minh là 1 lát cắt đồng đại, nó cho biết trình độ phát triển văn hóa ở từng giai đoạn.
+ Văn hiến là "truyền thống văn hóa lâu đời".
+ Văn vật là "truyền thống văn hóa biểu hiện ở nhiều nhân tài và di tích lịch sử"

12
1.4.2.Van húa ?ng x? v?i
mụitru?ng t? nhiờn
(T?n d?ng v� ?ng phú mụi
Tru?ng t? nhiờn)
1.4.4.Văn hóa ứng xử
với môi trường xã hội
(ứng phó và tận dụng )
1.4.1. Văn hóa nhận thức
(nhận thức vũ trụ và con người)
1.4.3.Văn hóa tổ chức
cộng đồng(Tổ chức tập thể
và tổ chức các nhân)
1.4. Cấu trúc của
văn hóa
Chương 1. Văn hóa học
và văn hóa Việt Nam
1.Văn hóa và văn hóa học
Chương 1. Văn hóa học và văn hóa Việt Nam
1.Văn hóa và văn hóa học
1.5. Văn hóa học và môn “Cơ sở văn hóa VN”

- Văn hóa học là khoa học nghiên cứu về văn hóa nói chung như (văn hóa sử, văn hóa địa lý, văn hóa học đại cương)
- Cơ sở văn hóa là môn học trình bày những đặc trưng cơ bản cùng các quy luật hình thành và phát triển của 1 nền văn hóa cụ thể. Các bộ môn văn hóa học khác: lịch sử văn hóa, địa lí văn hóa, văn hóa học đại cương.

Chương 1. Văn hóa học và văn hóa Việt Nam
2.Định vị văn hóa Việt Nam.
2.1. Loại hình văn hóa gốc nông nghiệp
Cách ứng xử với môi trường tự nhiên (định cư, tôn trọng, hòa hợp)
Nhận thức con người với nông nghiệp lúa nước (Thiên về tổng hợp, biện chứng trong trong quan hệ, chủ quan, cảm tính và kinh nghiệm)
Tổ chức cộng đồng (trọng tình, trọng đức, trọng văn, trọng phụ nữ)
Lối ứng xử với môi trường xã hội (dung hợp trong tiếp nhận, mềm dẻo trong đối phó)
Chương 1. Văn hóa học và văn hóa Việt Nam
2.Định vị văn hóa Việt Nam.
2.2. Chủ thể và thời gian văn hóa
Được xác định:
+ Thời gian văn hóa
+ Không gian văn hóa
+ Chủ thể văn hóa
Chương 1. Văn hóa học và văn hóa Việt Nam
2.Định vị văn hóa Việt Nam.
2.2. Chủ thể và thời gian văn hóa
+ Nguồn gốc dân tộc Việt Nam – chủ thể văn hóa
Vào thời kỳ đồ đá.
Từ cuối thời kỳ đồ đá mới đến thời đại đồ đồng
Hình thành các tộc người cụ thể:Thị tộc, bộ lạc, bộ tộc, dân tộc)
Chương 1. Văn hóa học và văn hóa Việt Nam
2.Định vị văn hóa Việt Nam.
2.3. Hoàn cảnh địa lí, không gian văn hóa và các vùng văn hóa
2.3.1. Hoàn cảnh địa lí
+ Đây là xứ nóng
+Đây là một cùng sông nước
+ Đây là nơi giao điểm “ngã tư đường” của các nền văn minh
Chương 1. Văn hóa học và văn hóa Việt Nam
2.Định vị văn hóa Việt Nam.
2.3. Hoàn cảnh địa lí, không gian văn hóa và các vùng văn hóa
2.3.2. Không gian văn hóa
+ Khu vực cư trú của người Bách Việt
+ Khu vực cư trú của người Indonexia lục địa
+ Khu vực Đông Nam Á
19



Chương 1. Văn hóa học và văn hóa Việt Nam
Vùng văn hóa Trung du miền núi phía Bắc
1
Vùng văn hóa Bắc Bộ
2
3
Vùng văn hóa Tây Nguyên
4
Vùng văn hóa Trung bộ
5
Vùng văn hóa Nam Bộ
2.Định vị văn hóa Việt Nam.
2.3. Hoàn cảnh địa lí, không gian văn hóa và các vùng văn hóa
2.3.3. Các vùng văn hóa
Chương 1. Tiến trình lịch sử văn hóa Việt Nam
3.Tiến trình văn hóa Việt Nam
21
Giai đoạn
văn hóa
Văn Lang
Âu Lạc
Giai đoạn
từ 3-2 ngàn
năm TCN
Giai đoạn
văn hóa
tiền sử

Chương 1. Văn hóa học và văn hóa
Việt Nam
3.Tiến trình văn hóa Việt Nam
3.1. Lớp văn hóa bản địa
22
3.2. Lớp văn hóa
giao lưu với Trung
Hoa và Ấn Độ


3.1.2. Giai đoạn văn hóa
Đại Việt
.
3.1.1. Giai đoạn thời kỳ
Bắc thuộc
Chương 1. Văn hóa học và văn hóa Việt Nam
3.Tiến trình văn hóa Việt Nam
23
Chương 1. Văn hóa học và văn hóa Việt Nam
. Giai đoạn văn hóa Đại Nam
3.3.1
Giai đoạn văn hóa hiện đại
3.3.2.
3.Tiến trình văn hóa Việt Nam
3.3. Lớp văn hóa giao lưu với văn hóa Phương Tây