Khởi động
Trò chơi “Siêu trí tuệ”
1

SẮP XẾP CÁC TỪ GẠCH CHÉO DƯỚI ĐÂY VÀO CHỖ TRỐNG

1. Đây là một cây cây cầu nổi tiếng của thủ đô
Hà Nội? O/L/G/N/I/B/N/Ê

LONG BIÊN

SẮP XẾP CÁC TỪ GẠCH CHÉO CHO THÍCH HỢP

2. Đây là ai? G/U/Ễ/N/Y/N/T/T/Ấ/H/À/N/T/H

NGUYỄN TẤT THÀNH

3. Đây là một phẩm chất quan trọng, niềm tự hào của dân tộc
Việt Nam? Ê/U/Y/Ư/C/N/Ớ
ÊY
N
Ư

U
Ê

U
Y

CƯ

Ớ
N

YÊU NƯỚC

Ớ
C

BÀI 23

VIỆT NAM ĐẦU THẾ KỈ XX (3 TIẾT)

5

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1. Tác động từ cuộc khai thác thuộc địa lần thức nhất của thực
dân Pháp đối với xã hội Việt Nam.
2. Phong trào yêu nước chống Pháp từ đầu thế XX đến năm
1918

3. Những hoạt động yêu nước của Nguyễn Tất Thành.
6

1. Tác động từ cuộc khai thác thuộc địa lần thức nhất của thực dân Pháp đối
với xã hội Việt Nam.
a/ Chính sách khai thác của Pháp đối với nước ta
1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

I

W

R

C

A

O

S

U

L

12

Ớ

R

Đ

Ư

Ỳ

W

R

P

Ậ

13

M

T

W

Ớ

K

P

H

Á

P

14

Ế

H

T

P

M

T

Â

W

Đ

thác thuộc địa của thực dân

15

U

S

I

R

A

B

V

W

Ồ

Pháp đối với nhân dân ta.

16

H

T

R

U

N

G

K

Ỳ

N

17

T

H

U

Ộ

C

Đ

Ị

A

Đ

18

Đ

V

Ă

N

H

O

Á

B

I

19

T

W

H

G

H

T

W

K

Ê

20

K

H

A

I

T

H

Á

C

N

HS đọc thông tin trong SGK T.90
và sau đó học sinh sẽ tìm ra các
ô chữ về những chính sách khai

- GV chia nhóm lớp (8 nhóm – 2
bàn 1 nhóm)
- Thời gian: 10 phút

7

1. Tác động từ cuộc khai thác thuộc địa lần thức nhất của thực dân Pháp đối
với xã hội Việt Nam.
a/ Chính sách khai thác của Pháp đối với nước ta
HS đọc thông tin trong SGK T.90

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

I

W

R

C

A

O

S

U

L

12

Ớ

R

Đ

Ư

Ỳ

W

R

P

Ậ

13

M

T

W

Ớ

K

P

H

Á

P

thác thuộc địa của thực dân

14

Ế

H

T

P

M

T

Â

W

Đ

15

U

S

I

R

A

B

V

W

Ồ

Pháp đối với nhân dân ta.

16

H

T

R

U

N

G

K

Ỳ

N

17

T

H

U

Ộ

C

Đ

Ị

A

Đ

18

Đ

V

Ă

N

H

O

Á

B

I

19

T

W

H

G

H

T

W

K

Ê

20

K

H

A

I

T

H

Á

C

N

và sau đó học sinh sẽ tìm ra các
ô chữ về những chính sách khai

Thuế mới, Cao su, Trung Kỳ,
Nam Kỳ, Lập đồn điền, Pháp,
Văn hóa, thuộc địa, cướp ruộng,
Pháp

8

2. Chính sách kinh tế
THẢO LUẬN NHÓM
Nhóm 1: Nêu chính sách của thực dân Pháp trong lĩnh vực
nông nghiệp và công nghiệp? Hậu quả của chính sách đó?
Nhóm 2: Chính sách của thực dân Pháp trong lĩnh
vực thương nghiệp và giao thông vận tải?
Mục đích của chính sách này?
 
Nhóm 3: Thực dân Pháp thực hiện chính sách tài chính
như thế nào? Các chính sách kinh tế của thực dân Pháp
nhằm mục đích gì?

2. Chính sách kinh tế:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Lĩnh vực
Nông nghiệp
Công nghiệp

Nội dung chính sách

 
 

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Lĩnh vực
Thương nghiệp  
Giao thông
vận tải

 
 

Nội dung chính sách

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Lĩnh vực
Tài chính

Nội dung chính sách
 

Các chính sách  
kinh tế
 
Mục đích

Tuyến đường sắt xuyên Việt được xây dựng năm
1902, đến 1912 tổng chiều dài là 2059 km

Ga Hà Nội (năm 1900)

2. Chính sách kinh tế:

Lĩnh vực

Nội dung chính sách

Nông nghiệp

- Đẩy mạnh cướp đoạt ruộng đất, lập đồn điền.
- Phương pháp bóc lột: phát canh thu tô.

Công nghiệp

- Tập trung khai thác than và kim loại.
- Đầu tư xây dựng một số ngành: xi-măng, điện
nước, giấy, rượu, đường, vải sợi...

Thương
nghiệp
Giao thông
vận tải
Tài chính
Mục đích

Độc quyền thị trường Việt Nam.
- Xây dựng hệ thống đường bộ, đường thủy,
đường sắt.
- Tăng thuế cũ, đặt thêm thuế mới.
→ Vơ vét sức người sức của của nhân
dân Đông Dương, làm giàu cho Pháp.

Rượu
, giấy,
diêm

Thiếc,
chì,kẽ
m

Than
đá

caf
é

Các
nguồn
lợi của
Pháp ở
Việt
Nam

Bông,
vải ,
sợi,
rựơu

Sợi,
ximăng,
sửa
chữa tàu

Xuất
cảng
Gỗ,
diê
m
chè,
café

cao
su
Lúa

Xuất
cản

Rượu,
bia, xay
xát, sửa
chữa
tàu

1. Tác động từ cuộc khai thác thuộc địa lần thức nhất của thực dân Pháp đối
với xã hội Việt Nam.
a/ Chính sách khai thác của Pháp đối với nước ta
-

Chính trị: chia để trị

-

Kinh tế:

+ Nông nghiệp: cướp ruộng đất, lập đồn điền cao su…
+ Công nghiệp: khai thác than và kim loại.
+ Thương nghiệp: ban hành nhiều thuế mới.
-

Giao thông: Xây dựng hệ thống giao thông, vận tải.

-

Văn hóa – giáo dục: đồng hóa, ngu dân, truyền bá văn
hóa Pháp vào Việt Nam.

16

1. Tác động từ cuộc khai thác thuộc địa lần thức nhất của thực dân Pháp đối với
xã hội Việt Nam.
a/ Chính sách khai thác của Pháp đối với nước ta
b/ Tác động của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của Pháp đến xã hội Việt
Nam

HS đọc thông tin trong SGK 23.1 và quan sát
hình 23.2 sau đó điền vào bảng số 1, 2, 3, 4
tương ứng với các gợi ý sau cho đúng để nắm
được tác động của chính sách khai thác thuộc
địa lần thứ nhất của Pháp đối với nước ta như
thế nào.

HS đọc thông tin trong SGK 23.1 và quan sát hình 23.2 sau đó điền vào bảng số 1,
2, 3, 4 tương ứng với các gợi ý sau cho đúng để nắm được tác động của chính sách
khai thác thuộc địa lần thứ nhất của Pháp đối với nước ta như thế nào.

1. ……………..

Là giai cấp mất vai trò
thống trị, số lượng
đông

2. ……………..

Tầng lớp mới xuất hiện
do đô thị phát triển

3. ……………..

Giai cấp làm việc tại các
đồn điền

4. ……………..

Giai cấp lâm vào cảnh
nghèo khổ, bị bần cùng
hóa

? Những tác động của chính
sách kinh tế của Pháp đối với
nền kinh tế Việt Nam? Em có
nhận xét gì về thay đổi này?

Nền kinh tế Việt Nam đầu thế
kỉ XX đã có nhiều chuyển biến.
Những yếu tố tích cực và tiêu
cực đan xen nhau do đường lối
nô dịch thuộc địa của Pháp.

* Tích cực: Phương thức sản xuất TBCN từng bước du nhập
vào Việt Nam, hàng hóa nhiều hơn, phong phú hơn, thành thị
và tầng lớp thị dân xuất hiện cũng nhiều hơn…
* Tiêu cực:
+ Tài nguyên thiên nhiên bị khai thác cạn kiệt.
+ Người dân bị bóc lột đến tận xương tủy với giá nhân công rẻ
mạt và các loại thuế nặng nề, vô lí, tàn nhẫn.
+ Công nghiệp phát triển nhỏ giọt, thiếu hẳn công nghiệp
nặng.
→Kinh tế VN cơ bản là nền sản xuất nhỏ, lạc hậu, phát triển
chậm chạp, mất cân đối, phụ thuộc kinh tế Pháp.

3. Chính sách văn hóa, giáo dục

? Dựa vào thông tin trong
mục 3 – sgk (139), em hãy
nêu các chính sách văn hóa,
giáo dục của Pháp ở
Việt Nam? Mục đích?

Trường ĐH Đông Dương (Đại
học Quốc gia –Hà Nội ngày nay)

Giờ học Vật lí –Tường Đại học
Đông Dương

Trường Bưởi (trường Chu
Văn An- HN ngày nay)

Trong lớp học

Cảnh hút thuốc phiện và nấu rượu thời Pháp thuộc

? Theo em, chính sách văn hóa, giáo

dục của thực dân Pháp ở Việt Nam có
phải để “khai hóa văn minh” cho người
Việt Nam không? Vì sao ?
- Không khai hóa văn minh cho người Việt. Mà
thông qua giáo dục phong kiến, nhằm tạo ra một lớp
người chỉ biết phục tùng.
- Kìm hãm nhân dân ta trong vòng ngu dốt, lạc hậu,
mê muội, sa vào tệ nạn xã hội để dễ bề cai trị.
- Triệt để sử dụng phong kiến Nam triều, dùng người
Việt trị người Việt.
- Hậu quả: Hơn 90% người dân Việt Nam đương
thời mù chữ, tăm tối bởi chính sách ngu dân của
Pháp.

“Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học,
chúng thẳng tay chém giết những người yêu
nước, thương nòi của ta, chúng tắm những
cuộc khởi nghĩa của ta trong những bể máu.
Chúng ràng buộc dư luận, thi hành chính
sách ngu dân. Chúng dùng thuốc phiện, rượu
cồn để làm cho nòi giống ta suy nhược…”
(Hồ Chủ tịch, "Tuyên ngôn độc lập")

“Thủa nô lệ, dân ta mất nước
Cảnh cơ hàn trời đất tối tăm
Một đời đau suốt trăm năm
Chim treo trên lửa, cá nằm dưới dao
Giặc cướp hết non cao biển rộng
Cướp cả tên nòi giống tổ tiên
Lưỡi gươm cắt đất ngăn miền
Non sông một khúc ruột liền chia ba”
Trích tác phẩm: Ba mươi năm đời ta có Đảng
Tố Hữu

HS đọc thông tin trong SGK 23.1 và quan sát hình 23.2 sau đó điền vào bảng số 1,
2, 3, 4 tương ứng với các gợi ý sau cho đúng để nắm được tác động của chính sách
khai thác thuộc địa lần thứ nhất của Pháp đối với nước ta như thế nào.

1. Địa chủ
2. Tư sản, tiểu tư
sản và tri thức.
3. Công nhân
4. Nông dân.

Là giai cấp mất vai trò
thống trị, số lượng
đông
Tầng lớp mới xuất hiện do
đô thị phát triển
Giai cấp làm việc tại các
đồn điền
Giai cấp lâm vào cảnh
nghèo khổ, bị bần cùng hóa

Công nhân tại đồn điền
Cao su

Công nhân đào hầm mỏ

Công nhân xúc than

Nhà máy xi măng tại
Hải Phòng

Công nhân xây dựng đường

1. Tác động từ cuộc khai thác thuộc địa lần thức nhất của thực dân Pháp đối với
xã hội Việt Nam.
a/ Chính sách khai thác của Pháp đối với nước ta
b/ Tác động của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của Pháp đến xã hội Việt
Nam

=> Biến nước ta từ một nước phong kiến độc lập thành một nước
thuộc địa nửa phong kiến -> Mâu thuẫn trong xã hội ngày càng
gay gắt

2. Phong trào yêu nước chống Pháp từ đầu thế XX đến năm 1918
Em hãy cho biết đầu thế kỉ XX, tư
tưởng đấu tranh chống thực dân
Pháp mới được truyền bá đó là tư
tưởng nào?

Dân chủ tư
sản

Sĩ phu yêu
nước đón
nhận

Đề cao “Khai
dân trí”, “Chấn
dân khí”.

2. Phong trào yêu nước chống Pháp từ đầu thế XX đến năm 1918

Hoạt động yêu nước của Phan Bội Châu
Hoạt động yêu nước của Phan Châu Trinh

a
b

2. Phong trào yêu nước chống Pháp từ đầu thế XX đến năm 1918
a. Hoạt động yêu nước của Phan Bội Châu
• Tiểu sử:
Phan Bội Châu (1867 – 1940) tại làng Đan Nhiễm,
xã Nam Hòa, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An…Ông là một
danh sĩ và là nhà cách mạng Việt Nam, hoạt động trong thời
kỳ Pháp thuộc. Ông đã thành lập phong trào Duy Tân Hội và
khởi xướng phong trào Đông Du. Ông nổi tiếng thông minh
từ bé, 13 tuổi ông thi đỗ đầu huyện. Năm 17 tuổi ông viết bài
Hịch Bình Tây Thu Bắc đem dán ở cây đa đầu làng để
hưởng ứng việc Bắc Kỳ khởi nghĩa kháng Pháp. Năm 19
tuổi (1885) ông cùng bạn Trần Văn Lương lập đội nghĩa
quân Cần Vương chống Pháp. Năm 1896, ông vào Huế dạy
học, dự khoa thi hương năm Canh Tý (1900) ở trường Nghệ
và đậu Giải nguyên.

Phan Bội Châu (1867 – 1940)

Thảo luận nhóm (15 phút) sử dụng 5W1H các nhóm trả lời các hệ thống câu hỏi trên
bảng dưới đây vào bảng nhóm.

Who:
Ai là người thành lập

When:

Where:

Duy tân Hội được thành Duy Tân Hội được Phan

Duy tân Hội?

lập vào năm nào?

Bội Châu và các đồng

 

 

chí của mình thành lập
ở đâu?

What:

Why:

How:

Phong trào Đông du diễn

Vì sao Phan Bội Châu

Phan Bội Châu đã chủ

ra như thế nào?

chọn Nhật Bản để tìm

trương cứu nước bằng

 

đường cứu nước?

biện pháp nào?

Thảo luận nhóm (15 phút) sử dụng 5W1H các nhóm trả lời các hệ thống câu hỏi trên bảng dưới đây vào
bảng nhóm.
Who:
When:
Where:
Ai là người thành lập Duy tân

Duy tân Hội được thành lập vào

Duy Tân Hội được Phan Bội Châu

Hội?

năm nào?

và các đồng chí của mình thành lập

Phan Bội Châu và các đồng chí

Tháng 5/1904.

ở đâu?

của mình.

Tại Quảng Nam.

What:

Why:

How:

Phong trào Đông du diễn ra như

Vì sao Phan Bội Châu chọn Nhật

Phan Bội Châu đã chủ trương cứu

thế nào?

Bản để tìm đường cứu nước?

nước bằng biện pháp nào?

– Tháng 2/1905, sang Nhật tổ chức Vì: Nhật Bản là nước Châu Á,

Phan Bội Châu cứu nước bằng con

phong trào Đông du.

cùng màu da, cùng văn hóa

đường bạo động vũ trang.

Tháng 3/1909, ông bị trục xuất

phương Đông và Nhật Bản là một

khỏi Nhật Bản, phong trào Đông

nước giàu mạnh, đánh thắng đế

du tan rã.

quốc Nga.

2. Phong trào yêu nước chống Pháp từ đầu thế XX đến năm 1918
a. Hoạt động yêu nước của Phan Bội Châu
-

Tháng 5/1904, Phan Bội Châu cùng các đồng chí của
mình lập Duy tân Hội tại Quảng Nam.

-

Từ năm 1905 - 1909, ông sang Nhật cầu viện và tổ chức
phong trào Đông du, sau đó bị bắt và trục xuất khỏi Nhật
Bản.

-

Tháng 5/1912, Phan Bội Châu cải tổ Duy tân hội thành
Việt Nam Quang phục hội (tại Trung Quốc).

-

24/12/1913, Phan Bội Châu bị bắt, Việt Nam Quang
phục hội bị tan rã.

Phan Bội Châu (1867 – 1940)

Quốc kỳ ngũ tinh liên châu do Việt Nam Quang phục hội thiết kế và Quan
dụng phiếu do hội phát hành

b. Hoạt động của Phan Châu Trinh
Phan Châu Trinh (1872 – 1926) sinh tại làng Tây Lộc, huyện
Tiên Phước, phủ Tam Kỳ (nay thuộc xã Tam Lộc, huyện Phú
Ninh), tỉnh Quảng Nam.
1899: Ông học giỏi, năm 27 tuổi, được tuyển vào trường
tỉnh và học chung với Trần Quý Cáp, Huỳnh Thúc Kháng,
Nguyễn Đình Hiến, Phan Quang và Phạm Liệu.
1900: Phan Châu Trinh đỗ cử nhân thứ ba ở trường Thừa
Thiên.
Năm 1906, Phan Châu Trinh sang Nhật gặp Phan Bội Châu,
nhưng hai người có ý kiến bất đồng về phương pháp đấu
tranh cứu nước. Phan Bội Châu chủ trương đấu tranh ôn hòa
và công khai, còn Phan Châu Trinh thì phong trào chống
thuế dấy lên ở Trung Kì (1908). Sau ra từ ông sang Pháp và
có mối quan hệ mật thiết với Nguyễn Ái Quốc từ những năm
1917-1923, năm 1926 ông bệnh nặng và mất tại Sài Gòn.

b. Hoạt động của Phan Châu Trinh
Thảo luận nhóm (10 phút) Chia lớp thành 4
nhóm (sử dụng bảng nhóm – giấy A0)
Dựa vào kiến thức trong SGK trang 93: Học
sinh sáng tạo hoạt động yêu nước của Phan
Châu Trinh dưa theo các gợi ý sau (Sơ đồ tư
duy, bảng biểu, phiếu học tập….)
Chủ trương cứu nước:
Thời gian – Địa điểm:
Hình thức:
Kết quả:

b. Hoạt động của Phan Châu Trinh
Tóm tắt hoạt động yêu nước của Phan Châu Trinh
Chủ trương cứu
nước

Cải cách dân chủ

Năm 1906, Phan Châu Trinh và nhóm sĩ phu tiến bộ mở cuộc
Thời gian - địa điểm vận động Duy tân ở Quảng Nam.
Hình thức

Lập trường học mới, tuyên truyền, đả phá các hủ tục lạc hậu.

Kết quả

- Bị đàn áp, ông bị đày ải ra Côn Đảo, năm 1911 Phan Châu
Trinh sang Pháp.

b. Hoạt động của Phan Châu Trinh

Bài thơ Đập đá ở Côn Lôn đã thể hiện khí
phách hiên ngang bất khuất của người chiến
sĩ cách mạng trong cảnh tù đày, viết theo thể
thất ngôn bát cú Đường luật, mang tính
hàm nghĩa sâu sắc:
Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,
Lừng lẫy làm cho lở núi non.

b. Hoạt động của Phan Châu Trinh
Về lễ tang cụ Phan Châu Trinh - một sự thức
tỉnh trong toàn quốc
Đúng 6 giờ sáng 4-4-1926, có khoảng 60.000100.000 người tụ tập hai bên đường Pellerin, đi
nối theo suốt đám tang. Suốt lộ trình đám tang đi
qua, từ chợ Bến Thành tới Tân Sơn Nhứt, hai bên
đường có nhiều quán nước dựng lên do dân
chúng tự động, bưng nước giải khát cho người
đưa đám.
Từ Bắc tới Nam, có ít nhứt 40 tỉnh và địa
phương đã tổ chức lễ tang và gởi ai điếu, cầu
nguyện đến ban tổ chức ở Sài Gòn.
Tại Phnom Penh, các Việt kiều cũng đã tổ chức
lễ truy điệu cụ Phan một cách trọng thể. Ngoài
ra, học sinh các trường lớn ở Quy Nhơn, Mỹ
Tho, Vinh, Hà Nội... đều có công khai hoặc lén
lút tổ chức lễ tang vì nhà cầm quyền ngăn cấm

b. Hoạt động của Phan Châu Trinh

Em có đồng ý với quan điểm “Chi
bằng học” như là con đường ưu
tiên để giành lấy độc lập tự do
của dân tộc vào đầu thế kỉ XX
không? Vì sao? Em rút ra được
điều gì qua quan điểm trên để áp
dụng trong cuộc sống?

3. Những hoạt động yêu nước của Nguyễn Tất Thành

Thảo luận theo cặp (5 phút)
Hãy lập tiểu sử của Nguyễn Tất Thành (hs sang tạo bằng nhiều hình thức
khác nhau như tạo Fanpage theo dạng thông tin cá nhân trên các mạng xã
hội: zalo, Facebook, lập sơ đồ tư duy bằng hình ảnh…)

Nguyễn Tất Thành tên thật là Nguyễn Sinh
Cung sinh ngày 19/5/1890, tại xã Kim Liên,
huyện Nam Đàn, Tỉnh Nghệ An.

Thân mẫu là bà Hoàng Thị Loan

Thân phụ là cụ phó bảng Nguyễn
Sinh Sắc.

Người có chị gái ruột là cụ Nguyễn Thị
Thanh và anh trai ruột Cụ Nguyễn Sinh
Khiêm.

Trò chơi tiếp sức
Luật chơi: chia làm 2 đội (mỗi đội sẽ cử 5 thành viên –
trong vòng 15 phút đọc kỹ và phân công nhiệm vụ cho các
thành viên)
Đọc thông tin trong sách giáo khoa và chơi trò chơi tiếp
sức để đưa các gợi ý theo đúng trình tự hoạt động cứu
nước của Nguyễn Tất Thành?

Hoạt động của Nguyễn Tất Thành

Số thứ tự

1911-1917, bôn ba qua nhiều nước, nhiều Châu lục nên

 3

thấy được bản chất của đế quốc.
1908, Nguyễn Tất Thành tham gia các cuộc biểu tình, bắt
đầu cuộc đấu tranh yêu nước.
5/6/1911, Nguyễn Tất Thành rời bến cảng Nhà Rồng, ra đi
tìm đường cứu nước.
1917, trở lại Pháp, tiếp tục học tập và rèn luyện trong
cuộc đấu tranh của phong trào công nhân Pháp và tiếp
nhận ảnh hưởng của cuộc Cách mạng tháng Mười Nga.

 1
 2
 4

Những hoạt động yêu nước của Nguyễn Tất Thành
Nguyễn Tất Thành
tham gia các cuộc
biểu tình, bắt đầu
cuộc đấu tranh yêu
nước.
1908

Bôn ba qua nhiều
nước, nhiều Châu
lục nên thấy được
bản chất của đế
quốc.
5/6/1911

Nguyễn Tất Thành
rời bến cảng Nhà
Rồng, ra đi tìm
đường cứu nước.

19111917

1917
Người trở lại Pháp,
tiếp tục học tập và
rèn luyện, tiếp
nhận ảnh hưởng
của cuộc Cách
mạng tháng Mười
Nga

BẾN CẢNG NHÀ RỒNG THỜI THUỘC PHÁP

TÀU LA-TU-SƠ TƠ-RÊ-VIN

Nguyễn Tất Thành làm phụ bếp tại khách sạn Carlton – Luân Đôn (Anh)