KHỞI ĐỘNG

Thứ năm, ngày 14 tháng 3 năm 2024
Luyện từ và câu
Bài: Liên kết các câu trong bài bằng cách thay thế từ ngữ
I. Nhận xét: 

1. Các câu trong đoạn văn sau nói về ai? Những từ ngữ nào cho biết
điều đó?  
Đã mấy năm vào Vương phủ Vạn Kiếp, sống gần Hưng Đạo
Vương, chàng thư sinh họ Trương thấy ông luôn điềm tĩnh. Không
điều gì khiến vị Quốc công Tiết chế có thể rối trí. Vị Chủ tướng tài ba
không quên một trong những điều hệ trọng để làm nên chiến thắng
là phải cố kết lòng ngưòi. Chuyến này, Hưng Đạo Vương lai kinh
cùng nhà vua dự Hội nghị Diên Hồng. Từ đây, ông sẽ đi thẳng ra
chiến trận. Vào chốn gian nguy, trước vận nước ngàn cân treo sợi
tóc mà Người vẫn bình thản, tự tin, đĩnh đạc đến lạ lùng.
Theo  LÊ VÂN

- Cố kết: kết lại thành một khối vững chắc.
- Lai kinh: về kinh đô.
Đoạn văn có 6 câu. Cả 6 câu đều nói về Trần Quốc Tuấn.
Những từ ngữ cho biết điều đó là: Hưng Đạo Vương, Ông,
Quốc công Tiết chế, Vị chủ tướng tài ba, Hưng Đạo
Vương, Ông, Người.

2. Vì sao có thể nói cách diễn đạt trong đoạn văn trên hay
hơn cách diễn đạt trong đoạn văn sau đây ?   
Đã mấy năm vào Vương phủ Vạn Kiếp, sống gần Hưng
Đạo Vương, chàng thư sinh họ Trương thấy Hưng Đạo
Vương luôn điềm tĩnh. Không điều gì khiến Hưng Đạo
Vương có thể rối trí. Hưng Đạo Vương không quên một
trong những điều hệ trọng để làm nên chiến thắng là phải
cố kết lòng người. Chuyến này, Hưng Đạo Vương lai kinh
cùng nhà vua dự Hội nghị Diên Hồng. Từ đấy, Hưng Đạo
Vương sẽ đi thẳng ra chiến trận. Vào chốn gian nguy, trước
vận nước ngàn cân treo sợi tóc mà Hưng Đạo Vưong vẫn
bình thản, tự tin, đĩnh đạc đến lạ lùng.

Tuy nội dung hai đoạn văn giống nhau
nhưng cách diễn đạ ở đoạn 1 hay hơn vì từ
ngữ được sử dụng linh hoạt hơn - tác giả đã
sử dụng các từ ngữ khác nhau cùng chỉ một
đối tượng nên tránh được sự lặp lại đơn điệu,
nhàm chán nặng nề như ở đoạn 2.

II. Ghi nhớ

Khi các câu trong đoạn văn cùng nói về một
người, một vật, một việc, ta có thể dùng đại từ
hoặc những từ đồng nghĩa thay thế cho những từ
ngữ đã dùng ở câu đứng trước để tạo mối liên hệ
giữa các câu và tránh lặp từ nhiều lần.

III. Luyện tập:
1. Mỗi từ ngữ in đậm dưới đây thay thế cho từ ngữ nào?
Cách thay thế từ ngữ ở đây có tác dụng gì?
Hai Long phóng xe về phía Phú Lâm tìm hộp thư mật.
Người đặt hộp thư lần nào cũng tạo cho anh sự bất ngờ.
Bao giờ hộp thư cũng được đặt tại một nơi dễ tìm mà lại ít
bị chú ý nhất. Nhiều lúc, người liên lạc còn gửi gắm vào
đây một chút tình cảm của mình, thường bằng những vật
gợi ra hình chữ V mà chỉ anh mới nhận thấy. Đó là tên Tổ
quốc Việt Nam, là lời chào chiến thắng.
HỮU MAI

Phép thế được sử dụng trong trường hợp trên được biểu
hiện như sau:
- Hai Long được thay thế ở các câu khác là anh.
- Người đặt hộp thứ được thay thế ở các câu khác là
người liên lạc.
Cách thay thế có tác dụng:
Tránh lặp lại từ ngữ, lời văn trôi chảy hơn.

2. Hãy thay thế những từ ngữ lặp lại trong mỗi câu của
đoạn văn sau bằng những từ ngữ có giá trị tương đương
để đảm bảo liên kết mà không lặp từ:
Vợ An Tiêm lo sợ vô cùng. Vợ An Tiêm bảo An Tiêm:
- Thế này thì vợ chồng mình chết mất thôi.
An Tiêm lựa lời an ủi vợ:
- Còn hai bàn tay, vợ chồng chúng mình còn sống được.
Những từ ngữ thay thế có giá trị tương đương về liên kết là:

Vợ An Tiêm lo sợ vô cùng. Nàng bảo chồng:
- Thế này thì vợ chồng mình chết mất thôi.
An Tiêm lựa lời an ủi vợ:
Còn hai bàn tay, vợ chồng chúng mình còn sống được.