Khởi động
Trong mỗi con người đều có hai mặt
cảm xúc và lí trí, đôi khi hai mặt này có
thể xung đột dữ dội. Hãy kể lại một trải
nghiệm cá nhân khi em kiềm chế cảm
xúc và dùng lí trí để quyết định hành
động của mình?

Bài 5: Đối diện với nỗi đau
Văn bản:

LƠ-XÍT
(Coóc-nây)

I. tìm hiểu
chung

1. Em hãy trình bày ngắn gọn thông tin giới
thiệu về nhà soạn kịch Coóc-nây.
2. Đọc phần Tri thức ngữ văn trong SGK (tr.
118), nêu đặc điểm đề tài của thể loại bi
kịch, từ đó nêu nhận xét về đề tài và nhan đề
vở kịch Lơ Xít.

1. Tác giả Coóc-nây (Pierre Corneille)
o Coóc-nây (1606 - 1684) là nhà
viết kịch xuất sắc của nền bi
kịch cổ điển Pháp thế kỉ XVII.
o Kịch của ông có tính duy lí, thể
hiện mối quan hệ giữa cá nhân
và xã hội thông qua sự đấu tranh
giữa lí trí và dục vọng của con
người.

2. Giới thiệu chung về vở kịch “Lơ Xít”

- Thể loại: Bi kịch.
- Đề tài: dựa trên biến cố lịch sử có thật ở Tây Ban Nha thế kỉ XI về
người anh hùng - hiệp sĩ Rô-đri-gơ. Nhan đề vở kịch là danh hiệu
giặc Mô gọi Rô-đri-gơ một cách kính trọng.
- Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả, biểu cảm
- Bố cục: 2 phần
+ Phần 1 (từ đầu đến chết mất thôi): nỗi đau của Si-men.
+ Phần 2 (đoạn còn lại): sự “phân vân” của Rô-đri-gơ và sự đánh
giá của Si-men trước hành động ấy.

2. Giới thiệu chung về vở kịch “Lơ Xít”

- Tóm tắt: (Sgk tr.124)
- Lơ Xít là vở kịch đặc sắc, khác biệt so với những vở bi kịch khác
cùng thời: không tuân thủ theo lối “sân khấu trắng” (các nhân vật
chính bị chết hoặc hoá điên, bỏ đi biệt xứ,...) mà kết thúc bằng sự
hoà hợp của hai nhân vật chính.

II. KHÁM PHÁ
VĂN BẢN

1. Cốt truyện
- Sơ đồ cốt truyện kịch dựa trên phần tóm tắt (SGK, tr. 124):
 Rô-đri-gơ yêu Si-men. Hai ông bố cãi nhau, bố Rô-đri-gơ bị bố Simen tát. Rô-đri-gơ thách đấu với bố Si-men.
 Rô-đri-gơ đến gặp Si-men sau khi giết chết cha của nàng. Si-men
đòi trả thù.
 Nhà vua cử Rô-đri-gơ ra trận. Rô-đri-gơ chiến thắng giặc Mô.
 Rô-đri-gơ đấu kiếm với Đông Xăng. Nhà vua tuyên bố Si-men có
thể chắp duyên với Rô-đri-gơ.

- Sự việc: Rô-đri-gơ đến gặp Si-men sau khi đã giết cha của nàng
bằng cuộc đấu kiếm. Đoạn trích là cao trào của vở kịch (đỉnh
điểm). Đây là dịp để Rô-đri-gơ và Si-men bày tỏ cả tình yêu và lí
trí mạnh mẽ cũng như sự đau đớn, dằn vặt của những con người
mẫu mực thời kì cổ điển thế kỉ XVII.

2. Nhân vật và xung đột
a. Tình cảnh:
- Nhân vật rơi vào tình cảnh ngang trái:
+Rô-đri-gơ đứng trước sự lựa chọn hoặc chấp nhận đấu kiếm với cha của
người yêu hoặc không.
+Si-men đứng trước sự lựa chọn trả thù cho cha, đồng nghĩa với việc phải
giết người yêu hoặc không.
b. Giằng xé nội tâm:
- Hai nhân vật đều có sự đấu tranh nội tâm dữ dội:
+ Rô-đri-gơ đứng trước bi kịch của sự lựa chọn: nghe theo tiếng gọi tình
yêu hay phục tùng lí trí. Chàng đã dằn vặt, đau đớn trong cuộc va chạm
giữa tình yêu nồng nhiệt của mình và danh dự gia đình.

2. Nhân vật và xung đột
b. Giằng xé nội tâm:
- Hai nhân vật đều có sự đấu tranh nội tâm dữ dội:
+ Rô-đri-gơ đứng trước bi kịch của sự lựa chọn: nghe theo tiếng gọi tình
yêu hay phục tùng lí trí. Chàng đã dằn vặt, đau đớn trong cuộc va chạm
giữa tình yêu nồng nhiệt của mình và danh dự gia đình.
+ Si-men không trách cứ Rô-đri-gơ vì nàng hiểu hành động của chàng là
để bảo vệ danh dự, để xứng với tình yêu của nàng. Và nàng hiểu để xứng
với chàng, nàng cũng phải “đòi chàng thế mạng”.

2. Nhân vật và xung đột
c. Lựa chọn hành động:
- Rô-đri-gơ quyết định đấu kiếm và đã giết chết cha của Si-men. Chàng đã
hành động theo bổn phận và nghĩa vụ, bảo toàn danh dự cho chính mình và
dòng họ.
- Si-men quyết định đòi mạng Rô-đri-gơ. Nàng cũng chọn hành động theo
nghĩa vụ, bổn phận, bảo toàn danh dự.

So sánh sự lựa chọn hành động
của Rô-đri-gơ và Si-men với Rô-mê-ô và Giu-li-ét.
Rô-đri-gơ và Si-men
theo bổn phận, nghĩa
vụ, bảo toàn danh dự.

Rô-mê-ô và Giu-li-ét:
theo tiếng gọi của tình
yêu.

- Nếu Rô-đri-gơ và Si-men lựa chọn hành động theo tiếng gọi của
tình yêu thì họ mất đi danh dự quý tộc, bị khinh rẻ, không xứng
đáng với người mình yêu.

2. Nhân vật và xung đột
d. Phẩm chất:
- Rô-đri-gơ và Si-men là những con người đề cao nghĩa vụ thiêng liêng với
gia đình và Tổ quốc; cao thượng, có ý chí mãnh liệt, có tình cảm nồng
nhiệt.
- Rô-đri-gơ: anh hùng, hào hiệp, thẳng thắn, quả cảm, tình cảm và ý chí
đều mãnh liệt, vừa trọng tình cảm vừa trọng nghĩa vụ, trong đau thương
vẫn rất hào hùng. Đó là con người xuất chúng, đẹp đẽ, mẫu mực - con
người lí tưởng của thời đại.
- Si-men rất yêu Rô-đri-gơ, sẵn sàng chết theo chàng, nhưng cũng rất phân
minh khi giải quyết mối quan hệ cá nhân và gia đình, gác tình riêng để
làm tròn bổn phận với gia đình.

2. Nhân vật và xung đột
d. Phẩm chất:
- Sự song trùng ở hai nhân vật khắc hoạ sâu sắc quan niệm của tác giả cũng
như quan niệm của thời đại ông: tôn sùng lí trí, đề cao nghĩa vụ, bổn phận,
để lí trí chiến thắng cảm xúc. Lí trí soi sáng mọi hành động của 2 nhân vật.

2. Nhân vật và xung đột
e. Xung đột:
- Xung đột nội tâm:
dục vọng >< danh dự
tình yêu >< bổn phận
thù riêng >< nghĩa vụ với Tổ quốc

3. Lời thoại
- Được viết bằng thơ, do vậy, lời thoại có nhịp điệu. Ngôn từ trang
nghiêm, phù hợp để diễn tả những điều hệ trọng, thiêng liêng, nên cũng
thiếu tính khẩu ngữ. Lời thoại của các nhân vật đều toát lên sự trang
trọng, thống thiết, phù hợp với tính cách và tâm lí nhân vật, mang tính
triết lí, thể hiện tinh thần duy lí.
- Các lời thoại có sự đối nghịch, tạo sự kịch tính, góp phần thể hiện đặc
điểm nhân vật.

III. TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật
- Lời thoại bi kịch có tính
chất đối nghịch, sự
giằng xé nội tâm, tính
trang trọng, tính triết lí.
- Miêu tả tâm lí nhân vật
tinh tế, sâu sắc.

2. Nội dung
- Đoạn trích thể hiện xung đột nội tâm
của hai nhân vật Rô-đri-gơ và Si-men
khi họ đấu tranh giữa tình cảm và lí
trí. Sự lựa chọn hành động theo bổn
phận, nghĩa vụ, trách nhiệm đã khiến
các nhân vật trở thành mẫu mực của
con người của thời đại duy lí.

Giá trị nội dung của Lơ Xít
- Văn bản đã cho người đọc thấy hành động của các nhân vật trong vở kịch thể
hiện về quan niệm danh dự, nghĩa vụ của con người trong thế kỉ XVII, sự giằng
xé về nội tâm của hai nhân vật chính Rô-đri-gơ và Si-men giữa một bên là danh
dự, bổn phận, dòng họ một bên là tình cảm nam nữ.
- Trong tác phẩm này tình yêu có nhường bước cho tiếng nói của nghĩa vụ, của
đạo làm con. Nhưng không chỉ thế, ở đây tiếng nói của tình yêu có vai trò, có sức
nặng của nó. Nhưng là một thứ tình yêu lứa đôi được xây dựng trên sự gần gũi
bên trong, trên sự quý mến, tôn trọng lẫn nhau và mỗi người cố gắng đứng
ngang tầm với người yêu mình. Cái lí tưởng về “con người phong nhã” của thời
đại thực sự đã hướng dẫn cách xử thế của các nhân vật.

LUYỆN TẬP
1. Thảo luận nhóm theo bàn: Đặc trưng của thể loại bi
kịch được thể hiện như thế nào qua VB Lơ Xít?
2. Hoạt động cá nhân: Viết kết nối với đọc
Viết đoạn văn (khoảng 7 – 9 câu) phân tích một chi tiết
mà em thích trong vở kịch Lecid (lơ-xít)

LUYỆN TẬP
1. Đặc trưng của thể loại bi kịch được thể hiện qua “Lơ Xít”:
- Xung đột nảy sinh do mâu thuẫn giữa mong muốn chủ quan và
điều kiện khách quan, giữa tình yêu và bổn phận.
- Nhân vật là những con người có phẩm chất cao quý
- Lời thoại có tính triết lí, thống thiết, thể hiện sự giằng xé nội
tâm.
- Đề tài lấy trong lịch sử.

LUYỆN TẬP
2. Viết kết nối với đọc:
Viết đoạn văn (khoảng 7 – 9 câu) phân tích một chi tiết mà em thích
trong vở kịch Lecid (Lơ-xít)
- Gợi ý: Đoạn văn cần bảo đảm các yêu cầu:
+ Nội dung: phân tích một chi tiết trong đoạn trích vở kịch Lơ Xít.
+ Dung lượng: đoạn văn 7 - 9 câu.

VẬN DỤNG
HS làm việc theo nhóm, thực hiện nhiệm vụ (làm ở nhà):
đặt mình vào vị trí Rô-đri-gơ, lựa chọn cách giải quyết
cho phù hợp với quan điểm sống hiện nay.

DẶN DÒ

- Nắm kiến thức bài học.
- Hoàn thành các bài tập.
- Chuẩn bị bài: BÍ ẨN CỦA LÀN NƯỚC (Bảo Ninh)