KHỞI ĐỘNG
Quan sát H2.1 và video
cho biết nguyên lí làm
việc của mạch điều
khiển tự động bật/ tắt
đèn theo ánh sáng môi
trường?

Công tắc cảm biến ánh sáng

- Nguồn điện
- Tín hiệu điều khiển
(ánh sáng mặt trời)

Bóng điện gắn công tắc
cảm ứng ánh sáng

Trạng thái
bật/tắt
của đèn

Khi có nguồn điện và tín hiệu điều khiển( ánh sáng mặt trời ). Bộ phận cảm
biến gắn trên công tắc của bóng đèn sẽ tiếp nhận sự thay đổi của cường độ
ánh sáng chiếu vào sẽ tự động bật/tắt bóng đèn.

Cảm biến ánh sáng

Bài 2( Tiết 3,4 )

HỆ THỐNG KĨ THUẬT

NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Khái niệm về hệ thống kĩ thuật
2. Cấu trúc của một hệ thống kĩ thuật

4

I. KHÁI NIỆM VỀ HỆ THỐNG KĨ THUẬT
Đọc nội dung mục I, trả lời câu hỏi:
Hệ thống kĩ thuật là gì?
Hệ thống kĩ thuật là hệ thống bao gồm các phần tử đầu vào, đầu ra
và bộ phận xử lí có liên hệ với nhau để thực hiện nhiệm vụ cụ thể.

Quan sát Hình 2.2 SGK trang 11 và cho biết:
Đầu vào, đầu ra và bộ phận xử lí trong hệ thống kĩ thuật cảnh báo cháy là
những thiết bị nào?

Để hệ thống cảnh báo cháy
hoạt động có cần tất cả tín
hiệu đầu vào hay không?

Hệ thống kĩ thuật báo cháy bao gồm:
Đầu vào:
( Đầu báo khói, đầu báo
nhiệt, nút ấn báo cháy ) có
vai trò thu nhận thông tin
từ môi trường hoặc từ bản
thân hệ thống.

Tiến trình kĩ thuật:
( Tủ trung tâm báo cháy ) xử
lí thông tin từ phần tử đầu
vào và đưa ra tín hiệu điều
khiển cho đầu ra.

Đầu ra:
( Chuông báo cháy, còi kết
hợp đèn chớp, đèn báo vị
trí ) nhận tín hiệu điều
khiển để thực hiện nhiệm
vụ của hệ thống kĩ thuật.

Để hệ thống báo cháy hoạt động, KHÔNG cần tất cả tín
hiệu đầu vào.
7

KẾT NỐI NĂNG LỰC
Tìm hiểu trên internet hoặc nơi em sống,….kể tên các thiết
bị đầu vào, đầu ra khác của hệ thống cảnh báo cháy?

Mời các em xem đoạn video giới thiệu về Hệ thống báo cháy

* Khái niệm: Hệ thống kĩ thuật là hệ thống bao gồm các phần tử : đầu
vào, đầu ra và bộ vi xử lí có liên hệ với nhau để thực hiện nhiệm vụ cụ thể.
* Cấu tạo(Hình 2.2)
+ Đầu vào: tiếp nhận các thông tin của hệ thống kĩ thuật ( đầu báo
khói, đầu báo nhiệt, nút ấn báo cháy ).
+ Bộ phận xử lí: xử lí thông tin từ phần tử đầu vào và đưa ra tín hiệu
điều khiển cho đầu ra ( tủ trung tâm báo cháy ).
+ Đầu ra: nhận tín hiệu điều khiển để thực hiện nhiệm vụ của hệ
thống kĩ thuật ( chuông báo cháy, còi kết hợp đèn chớp, đèn báo vị trí ).

II. CẤU TRÚC CỦA MỘT HỆ THỐNG KĨ THUẬT

Quan sát hình 2.3. và
cho biết:
Cấu trúc của một hệ
thống kĩ thuật gồm
mấy phần chính?
Nêu VD?
Hình 2.3. Cấu trúc của hệ thống kĩ thuật

1. Cấu trúc hệ thống kĩ thuật
+ Đầu vào: Vật liệu, năng lượng, thông tin cần xử lí
+ Bộ phận xử lí: Biến đổi, vận chuyển, lưu trữ vật liệu, năng lượng,
thông tin.
+ Đầu ra: Vật liệu, năng lượng, thông tin đã xử lí.

2. Phân loại hệ thống kĩ thuật(Hình 2.4)
Hệ thống kĩ thuật được chia
làm mấy loại?
Đó là những loại nào?

a

+ Hệ thống mạch hở(a): Không
có tín hiệu phản hồi
+ Hệ thống mạch kín (b): Có
tín hiệu phản hồi
Hệ thống kĩ thuật mạch kín
thường được sử dụng trong
nhiều lĩnh vực điều khiển và tự
động hóa

b
Hình 2.4. Cấu trúc hệ thống kĩ thuật

Ví dụ:
+ Máy xát gạo thực hiện chức
năng biến đổi vật liệu.
+ Hệ thống truyền tải và phân phối
điện thực hiện chức năng vận
chuyển năng lượng.
+ Bộ nhớ máy tính thực hiện chức
năng lưu trữ thông tin.

HOẠT ĐỘNG NHÓM
* Cách thực hiện
Chia lớp thành 2 nhóm, mỗi nhóm 1 bảng phụ + bút.
* Chuyển giao nhiệm vụ học tập
Quan sát hình 2.5 và 2.6 của SGK và trả lời câu hỏi:
+ Xác định các phần tử của thiết bị có trong hình.
+ Thiết bị đó thuộc loại nào?
* Thực hiện nhiệm vụ học tập
Nhóm 1: Hình 2.5 - SGK
Nhóm 2 Hình 2.6 - SGK
* Báo cáo kết quả và thảo luận
+ Đại diện nhóm có kết quả nhanh nhất báo cáo kết quả.
+ Các nhóm lắng nghe, nhận xét, đánh giá và bổ sung.
* Đánh giá kết quả
GV đánh giá, nhận xét kết quả học tập của các nhóm.

15

NHÓM 1: Quan sát Hình 2.5
SGK xác định đầu vào, đầu ra
của một máy tăng âm.

NHÓM 2: Quan sát Hình 2.6
SGK xác định đầu vào, đầu
ra của bàn là.

16

Tín hiệu âm
(micro,
đĩa hát,
Đầu vào
băng casset…).

Bộ khuếch
BP xử lí
đại

Âm lượng của
Đầu
loa.ra

Điện năng,
mứcĐầu
điềuvào
chỉnh
nhiệt độ
(cuộn dây đốt)

Chuyển đổi điện
năng
nhiệt
BPthành
xử lí
năng

Nhiệt
độ bàn
là
TH phản
hồi

Nhiệt độ ở
Đầu ra
đế bàn là

KẾT LUẬN CHUNG
Thiết bị

Đầu vào

Đầu ra

Máy tăng
âm

Tín hiệu âm (micro, đĩa
hát, băng casset…).

Âm lượng của
loa.
 

Bàn là

Điện năng, mức điều
chỉnh nhiệt độ (cuộn dây
đốt).

Nhiệt ở đế bàn
là.

LUYỆN TẬP
Câu 1. “Mô hình tổng thể chỉ ra mối quan hệ, tương tác kĩ thuật giữa các
yếu tố đầu vào, đầu ra và tiến trình kĩ thuật” là khái niệm của:
A. Hệ thống kĩ thuật

B. Kĩ thuật công nghiệp

C. Thiết kế kĩ thuật

D. Hệ thống công trình

Câu 2. Đầu ra của bàn là:
A. Điện năng.
C. Cơ năng.

B. Nhiệt năng.
D. Hoá năng.

Câu 3. Thiết bị thuộc hệ thống kĩ thuật mạch hở là:
B. Máy xay sinh tố
A. Máy điều hòa nhiệt độ
C. Bàn là
D. Máy giặt

Câu 4. Đầu vào của hệ thống kĩ thuật có:
A. Vật liệu, năng lượng
cần xử lí.
C. Vật liệu, năng lượng,
thông tin cần xử lí.

B. Năng lượng, thông tin
cần xử lí.
D. Vật liệu, thông tin cần
xử lí.

Câu 5. Đầu vào trong hệ thống kĩ thuật cảnh báo cháy là:
A. Đầu báo khói
B. Nút ấn báo cháy
C. Đầu báo nhiệt
D. Tất cả đáp án trên
Câu 6. Phần tử đầu ra của hệ thống kĩ thuật là:
B. Vật liệu, năng lượng,
A. Vật liệu, năng lượng
thông tin cần xử lí.
cần xử lí.
C. Vật liệu, năng lượng,
D. Vật liệu, năng lượng,
thông tin đã xử lí.
thông tin.

VẬN DỤNG

Qua thực tế ở gia đình tìm hiểu, nghiên cứu, xây dựng cấu trúc hệ thống kĩ
thuật của máy xay sinh tố và máy điều hòa nhiệt độ trong gia đình
Nhóm 1: Máy xay sinh tố

Nhóm 2: Máy điều hòa nhiệt độ

Hệ thống kĩ thuật thuộc hệ thống mạch kín hay hở?

- Đầu vào: Nguyên liệu (Hoa quả, nước đá,
sữa…)
- Bộ phận xử lí: Máy xay.
- Đầu ra: Nguyên liệu được xay và trộn đều
Đây là hệ thống mạch hở do không có tín hiệu
phản hồi.

- Đầu vào: Nhiệt độ cài đặt, khí gas điều hòa.
- Bộ phận xử lí: Dàn nóng- lạnh của máy điều hòa.
- Đầu ra: Không khí ở cửa ra của điều hòa có nhiệt
độ được cài đặt.
- Tín hiệu phản hồi: Nhiệt độ của không khí tại
các cửa ra của điều hòa.
Đây là hệ thống mạch kín do có tín hiệu phản hồi.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Xem lại kiến thức đã học ở bài 2
- Lập sơ đồ khối hệ thống kĩ thuật cho hệ thống
chiếu sáng và một số vật dụng của gia đình
em(ấm siêu tốc, quạt điện, máy giặt…). Kể tên
các phần tử trong hệ thống đó?
- Tìm hiểu nội dung bài 3: Công nghệ phổ biến.