Bài 31: Tập tính của động vật
GVHD: Cô Nguyễn Thị Vân
SVTH: Hồ Thảo
Phạm Gia Cần
Cấu trúc logic của bài
Trọng tâm bài
Các khái niệm trong bài
Đồ dùng trực quan
Phương pháp giảng dạy
cho từng mục kiến thức
Kỹ năng hình thành
Bài tập giáo viên
Kiến thức bổ sung
NỘI DUNG TRÌNH BÀY
I. Cấu trúc logic bài
Khái niệm tập tính
Khái niệm
Ví dụ
II. Phân loại tập tính
1. Tập tính bẩm sinh
Khái niệm
Ví dụ
2. Tập tính học được
Khái niệm
Ví dụ
III. Cơ sở thần kinh của tập tính
– Cơ sở của tập tính là các phản xạ
– Bộ phận thực hiện phản xạ:cung phản xạ





– Mức độ phức tạp của tập tính phụ thuộc
vào số lượng xináp trong cung phản xạ
Cơ sở thần kinh của tập tính bẩm sinh
I. Cấu trúc logic bài
Kích thích ngoài
Hoặc trong
Cơ quan
Thụ cảm
Hệ
thần kinh
Cơ quan thực hiện
Hành động
(phản xạ)
III. Cơ sở thần kinh của tập tính
Cơ sở thần kinh của tập tính bẩm sinh
– Là chuỗi phản xạ không điều kiện
– Trình tự phản xạ trong hệ thần
kinh do kiểu gen qui định
– Thường rất bền vững,không thay đổi
Cơ sở thần kinh của tập tính học được
– Là chuỗi phản xạ có điều kiện
– Được hình thành trên cơ sở hình thành
các mối liên hệ mới giữa các nơron
– Có thể thay đổi
– sự hình thành tập tính học được phụ thuộc mức độ
tiến hóa của hệ thần kinh và tuổi thọ của động vật
– Một số tập tính như ngủ đông,sinh sản do sự hoạt động phối hợp của hệ thần kinh và hệ nội tiết tạo thành

II. Trọng tâm bài
Cơ sở thần kinh của tập tính
– Nắm được cơ sở thần kinh của
tập tính sẽ giúp nắm chắc cũng
như phân biệt được từng tập tính
– Nắm được cơ sở thần kinh của tập
tính sẽ giúp các em có cái nhìn khái
quát về mọi sự vật hiện tượng:mọi sự
vật hiện tượng trong tự nhiên cũng như
xã hội đều có cơ sở vật chất của nó
III.CÁC KHÁI NIỆM CÓ TRONG BÀI
1.Tập tính: là chuỗi phản ứng của động vật trả lời kích thích từ môi trường (bên trong hoặc bên ngoài cơ thể), nhờ đó động vật thích nghi với môi trường sống và tồn tại.
2.Tập tính bẩm sinh: là loại tập tính sinh ra đã có, được di truyền từ bố mẹ đặc trưng cho loài, rất vững bền và không thay đổi.
3.Tập tính học được: là loại tập tính được hình thành trong quá trình sống của cá thể, thông qua học tập và rút kinh nghiệm, dễ mất đi và có thể thay đổi được.
4.Phản xạ: là phản ứng của cơ thể thông qua hệ thần kinh trả lời lại các kích thích bên ngoài hoặc bên trong cơ thể.
5.Cung phản xạ: cung phản xạ bao gồm: bộ phận tiếp nhận kích thích (thụ thể hoặc cơ quan thụ cảm), bộ phận phân tích và tổng hợp thông tin để quyết định hình thức và mức độ phản ứng (hệ thần kinh), và bộ phận thực hiện (cơ, tuyến).
6.Xináp: là diện tiếp xúc giữa tế bào thần kinh với tế bào thần kinh, hay giữa tế bào thần kinh với tế bào khác.

7. Phản xạ có điều kiện: là những phản xạ được hình thành trong đời sống cá thể, vốn học được, không di truyền, không bền vững, chỉ gặp ở những cá thể đã học những phản xạ đó và dễ thay đổi khi hoàn cảnh sống thay đổi, có sự tham gia điều khiển của vỏ bán cầu đại não.
8.Phản xạ không điều kiện: Phản xạ này vốn bẩm sinh, di truyền, chung cho loài và có tính bền vững, không đòi hỏi phải học tập, rèn luyện trong đời sống.
9.Nơron: là tế bào thần kinh, có cấu trúc hình sao
10.Ngủ đông là một trạng thái hạ thân nhiệt có điều hòa ở động vật. Hiện tượng này xảy ra trong vài ngày hoặc hàng tuần giúp cho động vật tiết kiệm năng lượng trong mùa đông. Trong quá trình ngủ đông, động vật giảm bớt các hoạt động trao đổi chất đến mức rất thấp, thân nhiệt và nhịp thở cũng giảm, lúc này năng lượng sử dụng để duy trì sự sống được lấy chủ yếu từ chất béo (lipid). Các loài động vật có hiện tượng ngủ đông là chuột, dơi, sóc, rắn, ếch nhái...
IV. ĐỒ DÙNG TRỰC QUAN
Phim về tập tính động vật

Một số hình ảnh về tập tính động vật
V. PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TỪNG MỤC KIẾN THỨC
Khái niệm tập tính
Khái niệm
Ví dụ
II. Phân loại tập tính
1. Tập tính bẩm sinh
Khái niệm
Ví dụ
2. Tập tính học được
Khái niệm
Ví dụ
Trực quan-SGK-hỏi đáp



VI. PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TỪNG MỤC KIẾN THỨC
phim về tập tính động vật
V. PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TỪNG MỤC KIẾN THỨC
phim về tập tính động vật
V. PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TỪNG MỤC KIẾN THỨC
Khái niệm tập tính
Khái niệm
Ví dụ
II. Phân loại tập tính
1. Tập tính bẩm sinh
Khái niệm
Ví dụ
2. Tập tính học được
Khái niệm
Ví dụ
SGK-hỏi đáp
Trực quan-SGK-hỏi đáp
V. PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TỪNG MỤC KIẾN THỨC
phim về tập tính động vật
V. PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TỪNG MỤC KIẾN THỨC
phim về tập tính động vật
III. Cơ sở thần kinh của tập tính
– Cơ sở của tập tính là các phản xạ
– Bộ phận thực hiện phản xạ:cung phản xạ





– Mức độ phức tạp của tập tính phụ thuộc
vào số lượng xináp trong cung phản xạ
Cơ sở thần kinh của tập tính bẩm sinh
Kích thích ngoài
Hoặc trong
Cơ quan
Thụ cảm
Hệ
thần kinh
Cơ quan thực hiện
Hành động
(phản xạ)
V. PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TỪNG MỤC KIẾN THỨC
SGK-hỏi đáp
SGK-hỏi đáp
Trực quan
SGK-hỏi đáp
Hệ
thần kinh
Hệ
thần kinh
?
?
?
?
Con mồi
Thị giác
Khứu giác
Cơ
xương
cơ sở thần kinh của tập tính
Kích thích ngoài
Hoặc trong
Cơ quan
Thụ cảm
Hệ
thần kinh
Cơ quan thực hiện
Hành động
(phản xạ)
Rượt đuổi
Vồ mồi
Xé mồi
tập tính săn mồi
III. Cơ sở thần kinh của tập tính
– Cơ sở của tập tính là các phản xạ
– Bộ phận thực hiện phản xạ:cung phản xạ





– Mức độ phức tạp của tập tính phụ thuộc
vào số lượng xináp trong cung phản xạ
Cơ sở thần kinh của tập tính bẩm sinh
Kích thích ngoài
Hoặc trong
Cơ quan
Thụ cảm
Hệ
thần kinh
Cơ quan thực hiện
Hành động
(phản xạ)
V. PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TỪNG MỤC KIẾN THỨC
SGK-hỏi đáp
SGK-hỏi đáp
Trực quan
SGK-hỏi đáp
thí nghiệm tập tính
Tế bào thụ cảm ánh sáng
Hạch thần kinh
Xynáp
đầu
đuôi
III. Cơ sở thần kinh của tập tính
Cơ sở thần kinh của tập tính bẩm sinh
– Là chuỗi phản xạ không điều kiện
– Trình tự phản xạ trong hệ thần
kinh do kiểu gen qui định
– Thường rất bền vững,không thay đổi
Cơ sở thần kinh của tập tính học được
– Là chuỗi phản xạ có điều kiện
– Được hình thành trên cơ sở hình thành
các mối liên hệ mới giữa các nơron
– Có thể thay đổi
– sự hình thành tập tính học được phụ thuộc mức độ
tiến hóa của hệ thần kinh và tuổi thọ của động vật
– Một số tập tính như ngủ đông,sinh sản do sự hoạt động phối hợp của hệ thần kinh và hệ nội tiết tạo thành

SGK
hỏi đáp
Hệ
thần kinh
Hormone sinh dục
thụ quan
Cơ quan thực hiện
đào hố
bắt sâu bướm
đốt sâu
bỏ vào tổ
đẻ trứng
bịt tổ lại
bỏ đi
PX3
PX1
PX4
PX2
PX5
PX6
PX7
tập tính bẩm sinh
III. Cơ sở thần kinh của tập tính
Cơ sở thần kinh của tập tính bẩm sinh
– Là chuỗi phản xạ không điều kiện
– Trình tự phản xạ trong hệ thần
kinh do kiểu gen qui định
– Thường rất bền vững,không thay đổi
Cơ sở thần kinh của tập tính học được
– Là chuỗi phản xạ có điều kiện
– Được hình thành trên cơ sở hình thành
các mối liên hệ mới giữa các nơron
– Có thể thay đổi
– sự hình thành tập tính học được phụ thuộc mức độ
tiến hóa của hệ thần kinh và tuổi thọ của động vật
– Một số tập tính như ngủ đông,sinh sản do sự hoạt động phối hợp của hệ thần kinh và hệ nội tiết tạo thành

SGK
hỏi đáp
SGK
hỏi đáp
Hệ
thần kinh
Thị giác
Thính giác
Khứu giác
Chủ về
Cơ
xương
Vẫy đuôi
Sủa
Nhảy
PX3
PX1
PX2
tập tính học được
III. Cơ sở thần kinh của tập tính
Cơ sở thần kinh của tập tính bẩm sinh
– Là chuỗi phản xạ không điều kiện
– Trình tự phản xạ trong hệ thần
kinh do kiểu gen qui định
– Thường rất bền vững,không thay đổi
Cơ sở thần kinh của tập tính học được
– Là chuỗi phản xạ có điều kiện
– Được hình thành trên cơ sở hình thành
các mối liên hệ mới giữa các nơron
– Có thể thay đổi
– sự hình thành tập tính học được phụ thuộc mức độ
tiến hóa của hệ thần kinh và tuổi thọ của động vật
– Một số tập tính như ngủ đông,sinh sản do sự hoạt động phối hợp của hệ thần kinh và hệ nội tiết tạo thành

SGK
hỏi đáp
SGK
hỏi đáp
Hệ
thần kinh
Hormone sinh dục
thụ quan
Cơ quan thực hiện
đào hố
bắt sâu bướm
đốt sâu
bỏ vào tổ
đẻ trứng
bịt tổ lại
bỏ đi
PX3
PX1
PX4
PX2
PX5
PX6
PX7
tập tính bẩm sinh
củng cố
củng cố
tập tính động vật
VI.KỸ NĂNG RÈN LUYỆN QUA BÀI
Kỹ năng quan sát.
Kỹ năng phân tích – so sánh.
Kỹ năng liên hệ thực tiễn.
Kỹ năng sử dụng tiếng Việt.
Kỹ năng làm việc với sách giáo khoa.
VII. Bài tập giáo viên
Xét cấu trúc logic bài
Sưu tầm những hình ảnh,
phim về tập tính ở động vật
3. Xây dựng PHT
4. Sơ đồ
4. Thí nghiệm
VIII.KIẾN THỨC BỔ SUNG
Hỏi đáp về tập tính động vật – PGS.TS VŨ QUANG MẠNH
Cơ sở di truyền tập tính – PHAN CỰ NHÂN
Di truyền học tập tính – PHAN CỰ NHÂN-TRẦN ĐÌNH MIÊN
Internet
Sinh học 11 cơ bản
SGV sinh học 11 cơ bản
Sinh học 11 nâng cao
SGV sinh học 11 nâng cao

Cảm ơn cô và các bạn đã theo dõi!!!
V. PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TỪNG MỤC KIẾN THỨC
phim về tập tính động vật
BỘ CÂU HỎI ĐỊNH HƯỚNG
Dựa vào tư liệu của đoạn phim,kết hợp với nội dung trong SGK hãy cho
biết tập tính là gì?
Có mấy loại tập tính? Đó là những loại nào?
Tập tính bẩm sinh là gì? Cho ví dụ về tập tính bẩm sinh
Tập tính học được là gì? Cho ví dụ về tập tính học được
Ngoài hai loại tập tính trên ta còn có loại tập tính nào khác? Cho ví dụ về
loại tập tính đó
Trả lời câu hỏi lệnh trong SGK
Các tập tính có cơ sở thần kinh là gì?
Bộ phận nào có vai trò trong việc thực hiện phản xạ?
Mô tả quá trình thành lập phản xạ qua cung phản xạ
Hoàn thành sơ đồ câm
Theo dõi thí nghiệm cho biết số lượng các xynáp và mức độ phức tạp của
tập tính có mối quan hệ như thế nào?
BỘ CÂU HỎI ĐỊNH HƯỚNG
Tập tính bẩm sinh có cơ sở thần kinh là gì?
Phản xạ không điều kiện là gì? Cho ví dụ minh họa
Tập tính bẩm sinh từ khi sinh ra đã có vậy do yếu tố nào quyết định mà
dẫn đến đặc tính này?
Tập tính bẩm sinh do KG qui định điều này giúp tập tính bẩm sinh có thêm
đặc điểm gì nổi bật?
Tập tính học được có cơ sở thần kinh là gì?
Như thế nào là phản xạ có điều kiện? Cho ví dụ minh họa
Thực chất của quá trình hình thành phản xạ có điều kiện là gì?
Từ đó hãy cho biết thực chất của quá trình hình thành tập tính học
được là gì?
Tập tính học được có đặc điểm gì nổi bật so với tập tính bẩm sinh?
Tại sao lại có đặc điểm này?
Tập tính được qui định bởi hệ thần kinh vậy ở một số tập tính như tập tính
sinh sản và tập tính bẩm sinh thì ngoài yếu tố thần kinh ra còn có yếu tố
nào cùng qui định sự hình thành tập tính và yếu tố này có sự mối quan hệ
với hệ thần kinh như thế nào trong việc hình thành tập tính?


Hệ
thần kinh
Tìm hình về tập tính học được
Tìm hình giun
Sách lớp 8
Chuỗi tập tính học được
CÁC BÀI TRÊN MẠNG ĐÂU
?
?
?
?
Hệ
thần kinh
Con mồi
Thị giác
Khứu giác
Cơ
xương
Bắt mồi
cơ sở thần kinh của tập tính
Hệ
thần kinh
Thị giác
Thính giác
Khứu giác
Chủ
Cơ
xương
Vẫy đuôi
Sủa
Nhảy
PX3
PX1
PX2
tập tính học được
Hệ
thần kinh
Hormone sinh dục
thụ quan
Cơ quan thực hiện
đào hố
bắt sâu bướm
đốt sâu
bỏ vào tổ
đẻ trứng
bịt tổ lại
bỏ đi
PX3
PX1
PX4
PX2
PX5
PX6
PX7
tập tính bẩm sinh
Đường LHTT đang hình thành
PXCĐK tiết nước bọt với ánh đèn được thành lập