CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
BUỔI HỌC NGÀY HÔM NAY

KHỞI ĐỘNG
Câu 1. Em có thích xem những bộ phim khoa học viễn tưởng không? Điều
em cảm thấy thú vị nhất khi xem những bộ phim đó là gì?

Câu 2. Em đã nhìn thấy con bạch tuộc
chưa? Hãy miêu tả hình dáng của nó.

TIẾT 29, 30,31: ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
BẠCH TUỘC
_Giuyn Véc-nơ_

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

III. TỔNG KẾT

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả
 Giuyn Véc-nơ (1828 – 1905).
 Quốc tịch: Pháp.
 Là người tiên phong trong thể loại văn học Khoa
học viễn tưởng và được coi là một trong những
"cha đẻ" của thể loại này.
 Ông là người có tác phẩm được dịch nhiều thứ
ba trên thế giới, những tác phẩm của ông cũng
được chuyển thể thành phim nhiều lần.

2. Tác phẩm

 Trích tiểu thuyết Hai vạn dặm dưới đáy biển.
 Sáng tác năm 1870.
 Hoàn cảnh sáng tác: Khi đó, tàu ngầm mới đang
được thử nghiệm ở mức độ sơ khai. Bạch tuộc cũng
chỉ mới được một số người đi biển bắt gặp.

3. Thể loại truyện khoa học viễn tưởng
Khái niệm: là những tác phẩm văn học mà tác giả tưởng tượng,
hư cấu dựa trên thành tựu của khoa học và công nghệ. 
Đề tài: gắn với các lĩnh vực khoa học như công nghệ tương lai,
du hành vũ trụ, người ngoài hành tinh, khám phá đại dương và
lòng Trái Đất.
Sự kiện: có thể bắt đầu từ sự kiện có thật. Từ đó, nhà văn hình
dung, tưởng tượng ra câu chuyện.

Tình huống trong truyện: khoa học viễn tưởng thường đột
ngột, bất ngờ, có phần li kì, mạo hiểm,...
Cốt truyện: gắn với các sự kiện khoa học và công nghệ; với
những sự kiện "đi trước thời gian", những tình huống táo bạo,
bất ngờ.
Nhân vật: thường là những người thông thái (nhà khoa học,
nhà phát minh,...) trong lĩnh vực (đề tài) mà tác phẩm đề cập.
Bối cảnh trong truyện khoa học viễn tưởng thường gắn với đề
tài của truyện.

3. Đọc văn bản
 Thể loại: truyện khoa học viễn tưởng
 Ngôi kể: ngôi thứ nhất → Câu chuyện trở nên chân thực, đáng tin.
 Bố cục:
Phần 1: Từ đầu .... đến "Đèn
trên trần bật sáng"

Hình ảnh con bạch tuộc khổng lồ.

Phần 2: Còn lại

Cuộc chiến của đoàn thủy thủ với
những con bạch tuộc khổng lồ.

3. Đọc văn bản

Sự kiện: Đoạn trích Bạch tuộc kể lại sự kiện tàu
No-ti-lớt gặp và chiến đấu với những con quái
vật bạch tuộc khổng lồ ở quần đảo Lu-cai.

Hãy sắp xếp các chi tiết, sự kiện theo thứ tự đúng để tóm
tắt văn bản:

5 a. Lũ bạch tuộc thất bại, lặn xuống biển sâu.
3 b. Những con bạch tuộc khổng lồ xuất hiện.
2 c. Cuộc nói chuyện giữa "tôi" và Nét về những con bạch tuộc khổng lồ.
1 d. Đoàn tàu No-ti-lớt lặn giữa biển.
4 e. Cuộc chiến giữa đoàn thủy thủ với những con bạch tuộc khổng lồ.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

Trả lời câu hỏi
Đọc văn bản phần (1), (2) và trả lời câu hỏi:
 Con tàu xuất hiện trong hoàn cảnh nào?
 Qua cuộc nói chuyện của nhân vật “tôi” và Nét Len,
em hình dung như thế nào về con bạch tuộc?
 Con bạch tuộc xuất hiện được tác giả miêu tả như
thế nào? Chi tiết nào cho thấy trí tưởng tượng rất
phong phú của nhà văn về bạch tuộc? Em có nhận
xét gì về cách miêu tả đó?

1. Hình ảnh con Bạch tuộc
 Hoàn cảnh xuất hiện: Tàu No-ti-

 Cuộc nói chuyện của Nét Len với

lớt lặn xuống biển, cách mặt biển

nhân vật tôi về những con bạch

một ngàn năm trăm mét.

tuộc: Là một con vật to lớn,
khổng lồ, rất đáng sợ và là bí ẩn
phía dưới đại dương.

1. Hình ảnh con Bạch tuộc
Chi tiết miêu tả con bạch tuộc:
 Con bạch tuộc dài chừng tám mét.
 Nó bơi lùi rất nhanh.
 Mát nó màu xanh xám, nhìn thẳng không động đậy.
 Tám chân từ đầu mọc ra, dài gấp đôi thân và luôn luôn uốn cong.
 Có hai trăm rưỡi cái giác ở trong vòi.
 Hàm răng giống cái mỏ vẹt bằng sừng, luôn luôn mở ra, khép lại.

1. Hình ảnh con Bạch tuộc
Chi tiết miêu tả con bạch tuộc:
 Lưỡi nó cũng bằng chất sừng, hàm răng nhọn, rung lên bần bật
mỗi khi thò ra khỏi mồm.
 Thân hình thoi.
 Nặng chừng hai mươi, hai lăm tấn.
 Màu sắc thay đổi từ xám chỉ sang nâu đỏ.
 Vòi bạch tuộc có khả năng mọc lại.

Nhận xét
 Con bạch tuộc được miêu tả rất cụ thể, chi tiết.
 Đây là một con vật rất to lớn, như một con quái vật
dưới biển sâu. Trong miêu tả của tác giả, có những
chi tiết giống với đặc điểm thực tế của loài bạch
tuộc, có những chi tiết mang tính tưởng tượng. 
Þ Bằng trí tưởng tượng rất phong phú, tác giả đã giúp
độc giả hình dung được một loài vật đáng sợ.

HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI
 Trình bày diễn biến của cuộc chiến. Kết quả
của cuộc chiến là gì?
 Qua văn bản, em cảm nhận được lòng dũng
cảm, tình yêu thương và tinh thần đồng đội
thể hiện trong văn bản như thế nào?
 Em có nhận xét gì về nghệ thuật kể chuyện
của tác giả qua đoạn văn.

Con bạch tuộc

Đoàn thủy thủ
 

6. Nhân vật: Thuyền trưởng Nê - mô chiến
đấu với con bạch tuộc
a/ Trước khi giáp chiến:
- Chân vịt ngừng quay, bạch tuộc mắc vào
cánh chân vịt làm tàu không chạy được
- Đạn có điện xuyên vào thân bạch tuộc

b/ Trong khi giáp chiến:
Con bạch tuộc

Đoàn thủy thủ

- Một cái vòi dài trườn xuống - Sẵn sàng giáp chiến với con bạch tuộc
dưới thang như một con rắn, khổng lồ.
hai chục cái vòi nữa thì ngoằn - Thuyền trưởng Nê-mô chặt đứt phăng
ngoèo ở phía trên.

cái vòi khủng khiếp.

- Hai cái vòi lao tới, nhấc bổng - Nê-mô đã xông đến và chặt đứt luôn cái vòi.
người thủy thủ lên.

- Viên thuyền phó, các thủy thủ và ba nhà
khoa học chiến đấu với những con bạch tuộc
khác

Con bạch tuộc

Đoàn thủy thủ

- Tám vòi thì bảy vòi bị chặt

- Thuyền trưởng và mọi người định

đứt, cái vòi còn lại vẫn quấn

lao đến cứu người thủy thủ

chặt người thủy thủ trên không
- Phun ra chất lỏng màu đen

- Ai nấy đều sôi sục căm thù

- Cuốn theo một người thủy thủ

- Nét phóng lao nhọn vào mắt bọn

xuống biển.

quái vật

Con bạch tuộc

Đoàn thủy thủ

- Một con bạch tuộc quật ngã - Nê-mô tới cứu kịp thời, cắm rìu vào
Nét, định nuốt chửng anh.
mồm quái vật
- Nét thoát chết, phóng ngập mũi lao vào
tim kẻ thù
- Lũ bạch tuộc chiến bại, phần - Đoàn thủy thủ chiến thắng, đứng lặng
bị chết, phần bị thương, lặn người nhìn xuống biển cả.
xuống biển sâu

- Mắt Nê – mô ứa lệ

c/ Cuộc giáp chiến kết thúc:
- Đàn bạch tuộc hung hãn, tàn bạo, sẵn sàng giết
chết đoàn thủy thủ nhưng cuối cùng nhận kết cục
thua trận, phải chạy trốn xuống biển.
- Đoàn thủy thủ dũng cảm, kiên cường chống lại lũ
quái vật biển sâu

7. Những chi tiết hư cấu:
• Tàu No-ti-lớt lặn xuống sâu hai, ba ngàn mét.
ÞKhi tác phẩm ra đời, tàu ngầm mới đang được thử
nghiệm ở mức độ sơ khai nhưng tác giả đã tưởng
tượng đến viễn cảnh chiếc tàu có thể lặn được thực
tế ở độ sâu hai, ba ngàn mét.

7. Những chi tiết hư cấu:
• Chi tiết miêu tả những con bạch tuộc: lao nhọn, súng bắn
đều vô hiệu, bạch tuộc rất to lớn, khổng lồ, vòi của bạch
tuộc có khả năng mọc lại, đặc điểm của loài bạch tuộc, ...
Þ Lúc này, chỉ một số người đi biển mới nhìn thấy bạch tuộc,
nhưng tác giả đã có thể hình dung được những đặc điểm cụ
thể của loài bạch tuộc (về kích cỡ), tưởng tượng ra trận chiến
giữa chúng với đoàn thủy thủ.

7. Những chi tiết hư cấu:
- Tàu No-ti-lớt lặn xuống sâu hai, ba ngàn mét.
- Chi tiết miêu tả những con bạch tuộc: lao nhọn,
súng bắn đều vô hiệu, bạch tuộc rất to lớn, khổng
lồ, vòi của bạch tuộc có khả năng mọc lại, đặc
điểm của loài bạch tuộc, ...

8. Thông điệp, bài học:

- Khi gặp khó khăn hay hiểm nguy, hãy dũng cảm đối
mặt, hãy chiến đấu với những thử thách đến cùng.
- Biết yêu thương, chia sẻ, giúp đỡ mọi người.
- Đoàn kết để tạo nên sức mạnh vượt qua khó khăn,
thử thách.

Tác giả đã dựa trên những thành tựu của khoa học và
công nghệ cùng với những hiểu biết của mình và trí
tưởng tượng phong phú để sáng tạo nên một câu chuyện
kịch tính, li kì, hấp dẫn, mở ra một thế giới mới mẻ, thú
vị cho độc giả.

III. TỔNG KẾT

1. Nội dung
Văn bản kể về cuộc chiến đấu dũng cảm của đoàn
thủy thủ trên tàu No-ti-lớt với quái vật của biển cả những con bạch tuộc khổng lồ, hung dữ. Qua đó,
độc giả thấy được lòng dũng cảm, kiên cường,
trách nhiệm, tinh yêu thương và tinh thần đồng đội
của những người thủy thủ.

2. Nghệ thuật
 Ngôi kể thứ nhất làm câu chuyện chân thực, bộc
lộ cảm xúc của người kể chuyện.
 Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, thú vị.
 Từ ngữ giàu gợi hình gợi cảm.
 Sử dụng nhiều từ ngữ bộc lộ cảm xúc, những câu
cảm thán.

LUYỆN TẬP
Nhân vật nào trong đoạn trích Bạch tuộc để lại cho em nhiều
ấn tượng nhất? Hãy miêu tả (khoảng 4 - 5 dòng) hoặc vẽ
trên giấy chân dung nhân vật này.

VẬN DỤNG
Từ câu chuyện trên, em rút ra bài học gì khi gặp những tình huống khó
khăn và thử thách nguy hiểm trong cuộc sống?
Gợi ý:
 Khi gặp khó khăn hay hiểm nguy, hãy dũng cảm đối mặt, "chiến đấu"
với những thử thách đến cùng. Chiến thắng sẽ thuộc về những người
kiên cường, dũng cảm, mạnh mẽ.
 Đoàn kết sẽ tạo nên sức mạnh để vượt qua khó khăn, thử thách.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

• Ôn lại kiến thức đã học.
• Soạn trước bài Chất làm gì?

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG
NGHE BÀI GIẢNG