Chào mừng các thầy cô
về dự giờ thăm lớp

Khởi
động

Đã bao giờ bạn đặt ra câu hỏi “khi mình đạp xe được một vòng thì bánh xe của
mình lăn được mấy vòng” không?

CẤU TRÚC BÀI HỌC

BÀI 7:
TRUYỀN
VÀ BIẾN
ĐỔI
CHUYỂN
ĐỘNG

I. Một số cơ cấu truyền chuyển động

II. Một số cơ cấu biến đổi chuyển
động
III. Thực hành: Tháo lắp và tính
toán tỉ số truyền của một số bộ
truyền động và biến đổi chuyển động

Tiết 1:

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

- Quan sát hình ảnh một người đạp xe, thảo
luận cặp đôi và trả lời các câu hỏi sau:
C1: Trên xe có trục giữa gắn với 2 bàn đạp và
trục bánh sau. Vậy người lái xe tác dụng lực
vào trục giữa thì tại sao trục sau lại chuyển
động được?
C2: Tại sao đĩa xích ở trục giữa lại to và có
nhiều răng hơn đĩa líp ở trục sau?
Þ C1: Trục sau chuyển động được là nhờ bộ xích truyền chuyển động
Þ C2: Đĩa xích lớn có nhiều răng hơn giúp cho chúng ta đạp được một vòng thì đĩa líp quay
được nhiều vòng giúp xe đi nhanh hơn.

I. Một số cơ cấu truyền chuyển động
 Truyền chuyển động là truyền và biến đổi tốc độ giữa các bộ phận của
máy đặt xa nhau.
 Một số cơ cấu truyền chuyển động:
- Truyền động ma sát
- Truyền động ăn khớp

1. Truyền động ma sát

Quan sát mô hình kết hợp thông tin SGK hoàn thành phiếu học tập số 1?

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
1. Bộ truyền động ma sát (truyền động đai) gồm những bộ phận nào?
……………………………………………………………………………….
2. Chiều quay của các bánh như thế nào.
……………………………………………………………………………….
3. Khi em quay bánh 1, tại sao bánh 2 quay theo.
………………………………………………………………………………
4. Em vận hành mô hình, quan sát xem bánh nào quay nhanh hơn? Vì sao?
………………………………………………………………………………
5. Kể một số máy quanh em có ứng dụng bộ truyền động đai?
………………………………………………………………………………...

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
1. Bộ truyền động ma sát (truyền động đai) gồm những bộ phận nào?
Bánh dẫn, bánh bị dẫn, dây đai.
2. Chiều quay của các bánh như thế nào.
Cùng chiều hoặc ngược chiều.
3. Khi em quay bánh 1, tại sao bánh 2 quay theo.
Khi bánh 1 quay nhờ dây đai đẩy lực cho bánh 2 quay theo.
4. Em vận hành mô hình, quan sát xem bánh nào quay nhanh hơn? Vì sao?
Bánh 2 quay nhanh hơn do kích thước nhỏ hơn
5. Kể một số máy quanh em có ứng dụng bộ truyền động đai?
Máy xay xát, máy nghiền bột, máy kéo….

1. Truyền động ma sát
a, Cấu tạo
1. Bánh dẫn

2. Bánh bị dẫn

3. Dây đai

b, Nguyên lý làm việc
Khi bánh dẫn 1 (có đường kính D1) quay với tốc độ n1 (vòng/phút), nhờ lực
ma sát giữ dây đai và hai bánh đai, bánh bị dẫn 2 (có đường kính D2) sẽ quay với
tốc độ n2 (vòng/phút), tỉ số truyền i được xác định bởi công thức:

c, Ứng dụng
Bộ truyền động đai có cấu tạo đơn giản, làm việc êm, có thể truyền chuyển động giữa
các trục cách xa nhau, nên được sử dụng rộng rãi trong nhiều loại máy khác nhau như
máy khâu, máy khoan, máy tiện, ô tô, máy kéo,...

Máy cưa gỗ, xẻ gỗ

2. Truyền động ăn khớp

Quan sát mô hình kết hợp thông tin SGK hoàn thành phiếu học tập số 2?

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
1. Bộ truyền động ăn khớp gồm những bộ phận nào?
……………………………………………………………………………….
2. Chiều quay của các bánh như thế nào.
……………………………………………………………………………….
3. Khi em quay bánh 1, tại sao bánh 2 quay theo.
………………………………………………………………………………
4. Em vận hành mô hình, quan sát xem bánh nào quay nhanh hơn? Vì sao?
………………………………………………………………………………
5. Kể một số máy quanh em có ứng dụng bộ truyền động ăn khớp?
……………………………………………………………………………….
..

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
1. Bộ truyền động ăn khớp gồm những bộ phận nào?
- Truyền động bánh răng: bánh dẫn và bánh bị dẫn.
- Truyền động xích: Đĩa dẫn, đĩa bị dẫn và xích.
2. Chiều quay của các bánh như thế nào.
Cùng chiều hoặc ngược chiều.
3. Khi em quay bánh 1, tại sao bánh 2 quay theo.
Khi bánh 1 quay nhờ ăn khớp giữa các răng (răng và mắt xích) làm
cho bánh 2 quay theo.
4. Em vận hành mô hình, quan sát xem bánh nào quay nhanh hơn? Vì sao?
Bánh 2 quay nhanh hơn do kích thước nhỏ hơn
5. Kể một số máy quanh em có ứng dụng bộ truyền ăn khớp?
Máy đạp, xe máy, đồng hồ….

2. Truyền động ăn khớp
a, Cấu tạo
- Truyền động bánh răng: bánh dẫn và bánh bị dẫn.
- Truyền động xích: Đĩa dẫn, đĩa bị dẫn và xích.
b, Nguyên lý làm việc
Khi bánh dẫn hoặc đĩa dẫn (1) (có số răng z1) quay với tốc độ n1 (vòng/phút), nhờ
ăn khớp giữa hai bánh răng (hoặc giữa xích và đĩa xích), bánh bị dẫn hoặc đĩa bị
dẫn (2) (có số răng z2) sẽ quay với tốc độ n2 (vòng/phút), tỉ số truyền i được xác
định bởi công thức:

c, Ứng dụng
- Bộ truyền động bánh răng dùng để truyền chuyển động quay giữa các
trục song song hoặc vuông góc nhau, có tỉ số truyền xác định và
được dùng trong nhiều hệ thống truyền động của các loại máy, thiết
bị khác nhau như: đồng hồ, hộp số xe máy, ôtô,...
- Bộ truyền động xích dùng để truyền chuyển động quay giữa hai trục
cách xa nhau có tỉ số truyền xác định như xe đạp, xe máy, máy nâng
chuyển,…

Bộ truyền động xích
trong xe đạp, xe máy.

Bộ truyền động xích ở máy gặt đập liên hoàn

Tiết 2:

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

II. Một số cơ cấu biến đổi chuyển động

1. Cơ cấu tay quay con trượt

H 7.4 b

H 7.4 a

Trục khuỷu 1 Tay quay AB
Thanh truyền Thanh truyền
2
BC
Pit tông 3

Con trượt C

Xi lanh 4

Giá đỡ

Thảo luận

C1: Mô tả cấu tạo cơ cấu tay quay con trượt.
C2: Vận hành mô hình cơ cấu tay quay con trượt, quan sát, nêu
nguyên lí làm việc của cơ cấu.
C3: Kể tên một số máy có ứng dụng các cơ cấu trên.

1. Cơ cấu tay quay con trượt
a, Cấu tạo
Tay quay, thanh truyền, con trượt và giá đỡ.
b, Nguyên lí làm việc
Khi tay quay (1) quay quanh trục A, đầu B của thanh truyền chuyển động tròn, làm
cho con trượt (3) chuyển động tịnh tiến qua lại trên giá đỡ (4). Nhờ đó chuyển
động tròn của tay quay được biến thành chuyển động tịnh tiến qua lại của con
trượt.
c, Ứng dụng
Cơ cấu trên thường được dùng ở các máy khâu đạp chân, máy cưa gỗ, máy hơi
nước, các máy có động cơ đốt trong,...

2. Cơ cấu tay quay thanh lắc:

1- CD
2- CB
3- AB

Thảo luận

C1: Mô tả cấu tạo cơ cấu tay quay thanh lắc.
C2: Vận hành mô hình cơ cấu tay quay thanh lắc, quan
sát, nêu nguyên lí làm việc của cơ cấu.
C3: Kể tên một số máy có ứng dụng các cơ cấu trên.

2. Cơ cấu tay quay thanh lắc:
a, Cấu tạo
Tay quay, thanh truyền, thanh lắc và giá đỡ.
b, Nguyên lí làm việc
Khi tay quay AB quay đều quanh trục A thông qua thanh truyền BC, làm
thanh lắc CD lắc qua lắc lại quanh trục D một góc xác định.
c, Ứng dụng
Cơ cấu tay quay thanh lắc được ứng dụng trong nhiều loại máy như: máy dệt,
máy khâu đạp chân, xe tự đẩy,...

III. Thực hành: Tháo lắp và tính toán tỉ số truyền của một số bộ
truyền động và biến đổi chuyển động
TRÌNH TỰ THỰC HÀNH
a, Đo đường kính bánh đai, đếm số răng của các bánh răng
ghi số liệu đo và đếm được vào báo cáo thực hành.
b, Lắp ráp các bộ truyền và biến đổi chuyển động
- Lắp ráp bộ truyền đai.
- Lắp ráp bộ truyền bánh răng.
- Lắp ráp cơ cấu tay quay con trượt.
c) Kiểm tra tỉ số truyền
Đánh dấu vào một điểm của bánh bị dẫn, quay bánh dẫn một vòng và đếm số vòng quay
của bánh bị dẫn sau đó ghi kết quả vào phiếu báo cáo thực hành.

BÁO CÁO THỰC HÀNH
Thông số

Bánh dẫn

Đường kính
bánh đai

D1=?

Tỉ số truyền lí
Bánh bị dẫn
thuyết
D2 = ?

 
=?
 

Số răng của
cặp bánh răng

Z1=?

Z2 = ?

 
=?
 

Tỉ số truyền
thực tế

=?
 

=? 

VẬN DỤNG - MỞ RỘNG

Bài tập: Một bộ truyền động đai gồm bánh dẫn có
đường kính 40 cm, quay với tốc độ 60 vòng/phút,
truyền chuyển động cho bánh bị dẫn có đường kính
16 cm. Tính tốc độ quay của bánh bị dẫn

Tóm tắt:
D1=40 cm, n1=60
vòng/phút
D2=16 cm
n2 = ?

Giải
ADCT
Thay số vào ta được = 150 (vòng/phút)
Vậy bánh bị dẫn quay với tốc độ 150 vòng/phút.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
 Về nhà học bài và trả lời toàn bộ
câu hỏi SGK
 Đọc và xem trước bài 8 SGK:
Gia công cơ khí bằng tay.