Khám phá thế giới hóa
học

Có những phản ứng xảy ra rất nhanh, quan sát được ngay
như phản ứng nổ, cháy,... và có những phản ứng xảy ra
sát hiện
các hình
. Em
cho như
chậm, sau mộtQuan
khoảng
thờitượng
gianở mới
quan
sáthãy
được
hiệntinh
tượngbột
nàolên
xảymen
ra nhanh,
em quan sát
phản ứng tạo biết
gỉ sắt,
rượu,...

Gỉ sắt
Lên men
rượu

được ngay?

Gỉ
sắt

Nến
cháy

Phản ứng nổ của pháo
hoa

Vậy đại lượng nào đặc
trưng cho sự nhanh chậm
của một phản ứng là gì ?

Yếu tố nào ảnh hưởng đến sự nhanh
chậm này

BÀI 7: TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CHẤT XÚC
TÁCĐỘ PHẢN
I. TỐC
ỨNG
Quan sát thí nghiệm 1: phản ứng của
CaCO3 với HCl
https://www.youtube.com/watch?v=Ov
BeigjIWE8&list=PPSV

1 .Phản ứng nào sảy ra nhanh hơn? Dựa vào đâu để
kết luận phản ứng nào xảy ra nhanh hơn?
2.Tốc độ phản ứng là gì?
Kết luận: Tốc độ phản ứng là đại lượng đặc trưng
cho sự nhanh hay chậm của một phản ứng hóa học.

II. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
ĐẾN TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG
1. Ảnh hưởng của nồng độ đến tốc
độ phản ứng
Quan sát thí nghiệm 1: phản ứng của CaCO3 với
HCl ở các nồng độ khác nhau:
https://www.youtube.com/watch?v=OvBeigjIWE8&l
ist=PPSV

HS: Thảo luận nhóm 2 người hoàn
thiện phiếu bài tập số 1

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Quan sát hiện
tượng

Kết luận về Tốc độ
phản ứng

CaCO3 + HCl 1,5 M

 

 

CaCO3 + HCl 0.5 M

 

 

Tốc độ phản ứng
tăng/giảm khi
 
nồng độ chất phản
ứng tăng/giảm

 

Thí nghiệm

Mối quan hệ:

Chất tham gia

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Thí

Chất tham

nghiệm

gia

CaCO3 +
HCl 1,5 M
CaCO3 +
HCl 0.5 M
Mối quan
hệ:

Nồng độ cao
Nồng độ thấp

Quan sát hiện tượng
 Có bọt khí thoát ra nhiều hơn
ống nghiệm kia, CaCO3 tan dần

Kết luận về Tốc
độ phản ứng
Phản ứng xảy ra
nhanh hơn

 Có bọt khí thoát ra nhiều ít hơn

 Phản ứng xảy ra
ống nghiệm kia , CaCO3 tan dần chậm hơn

Tốc độ phản ứng
 Tốc độ Phản ứng tăng khi nồng độ tăng và giảm khi
tăng/giảm khi
nồng độ chất phản ứng giảm
nồng độ chất
phản ứng
 
tăng/giảm

II. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH
HƯỞNG ĐẾN TỐC ĐỘ PHẢN
2.ỨNG
Ảnh hưởng của nhiệt độ đến tốc độ phản ứng
Quan sát thí nghiệm 2: Viên C sủi trong nước nóng và
nước lạnh
https://www.youtube.com/watch?v=7xPm0zZO5BI&list=
PPSV

• Chuẩn bị:
- 2 cốc nước( 1 cốc nước nóng và 1 cốc nước
lạnh )
- 2 viên C sủi . Tiến hành thả đồng thời 2 viên
C vào 2 cốc nước ở trên.

HS: Quan sát hiện tượng và điền vào phiếu học tập số 2

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Thí nghiệm

Nhiệt độ

C sủi trong nước
nóng
C sủi trong nước
lạnh

Mối quan hệ:

Tốc độ phản ứng
tăng/giảm khi nhiệt
độ tăng/giảm

Quan sát hiện tượng Kết luận về Tốc độ
(Tốc độ sủi bọt)
phản ứng

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Nhiệt độ

Quan sát hiện tượng Kết luận về Tốc độ
(Tốc độ sủi bọt)
phản ứng

Nhiệt độ cao

Sủi bọt nhanh hơn ,
màu sắc thay đổi
nhanh hơn

Tốc độ phản ứng sảy
ra nhanh hơn

C sủi trong nước
lạnh

Nhiệt độ thấp

Sủi bọt chậm hơn ,
màu sắc thay đổi
chậm hơn

Tốc độ phản ứng sảy
ra chậm hơn

Mối quan hệ:

Tốc độ phản ứng
tăng/giảm khi nhiệt
độ tăng/giảm

Tốc độ phản ứng tăng khi nhiệt độ tăng, tốc
độ phản ứng giảm khi nhiệt độ giảm

Thí nghiệm
C sủi trong nước
nóng

Câu hỏi 1 : Đại lượng nào được sử dụng để đặc trưng cho sự
nhanh hay chậm của một phản ứng hoá học?
 A. Tốc độ phản ứng

 B. Thời gian phản ứng

 C. Khối lượng chất phản ứng

 D. Nhiệt độ phản ứng

Câu hỏi 2: Phản ứng nào sau đây có tốc độ phản ứng được xem
là chậm nhất trong điều kiện bình thường?
 A. Đốt cháy cồn.
 C. Phản ứng trung hòa acid và base.

 B. Gỉ sét của kim loại.
 D. Phản ứng nổ của pháo hoa.

Câu hỏi 3: Vì sao khi nhóm bếp lửa bằng than, người ta thường quạt
mạnh để lửa cháy to và nhanh hơn?


A. Quạt giúp làm tăng nhiệt độ của than



C. Quạt giúp làm tăng diện tích bề mặt của than



B. Quạt giúp làm tăng nồng độ O2 tiếp xúc với than..



D. Quạt giúp làm giảm nồng độ O2 trong không
khí.

Câu hỏi 4 : Để hầm thịt hoặc nấu canh nhanh nhừ hơn, người ta thường

đun nóng ở nhiệt độ cao. Việc này đã tác động vào yếu tố nào để tăng tốc
độ phản ứng hóa học làm mềm thức ăn?
 A. Giảm diện tích bề mặt tiếp xúc
 C. Sử dụng chất xúc tác

 B. Tăng nồng độ chất phản ứng
 D. Tăng áp suất, nhiệt độ.

Câu hỏi 5: Trong thí nghiệm giữa kim loại Iron (Fe) với dung dịch

hydrochloric acid (HCl), khi sử dụng dung dịch HCl 1M thì tốc độ thoát
khí H2 nhanh hơn so với khi dùng dung dịch HCl 0.5M . Điều này chứng tỏ
yếu tố nào đã ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng?
 A. Nhiệt độ phản ứng.
 C. Nồng độ chất phản ứng.

 B. Diện tích bề mặt
 D. Chất xúc tác.

Câu hỏi 6 : Yếu tố nào sau đây không ảnh hưởng đến tốc độ của
một phản ứng hóa học??
 A. Thể tích của bình chứa (đối với phản ứng
không có chất khí)

 B. Thời gian phản ứng

 C. Khối lượng chất phản ứng

 D. Nhiệt độ phản ứng

Câu hỏi 7: Tại sao thực phẩm tươi sống thường được bảo quản
trong tủ lạnh?
 A. Để giảm diện tích bề mặt tiếp xúc của thực
phẩm với vi khuẩn.
 C. Để tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn có trong thực
phẩm

 B. Để làm giảm tốc độ các phản ứng hóa học gây hư
hỏng thực phẩm.
 D. Để tăng nồng độ oxy tiếp xúc với thực
phẩm.

Câu hỏi 8 : Trong các phát biểu sau, phát biểu nào đúng khi so
sánh ảnh hưởng của nồng độ và nhiệt độ đến tốc độ phản ứng?
 A. Tăng nhiệt độ chỉ làm tăng tần số va chạm mà
không ảnh hưởng đến năng lượng của các va chạm.

 C. Ảnh hưởng của nồng độ đến tốc độ phản
ứng luôn lớn hơn ảnh hưởng của nhiệt độ.

 B. Cả nồng độ và nhiệt độ đều ảnh hưởng
đến năng lượng hoạt hóa của phản ứng..
 D. Tăng nồng độ chủ yếu làm tăng tần số va chạm,
trong khi tăng nhiệt độ chủ yếu làm tăng tỉ lệ va chạm
có hiệu quả .

Câu hỏi 9 : Tại sao khi đốt cháy than (carbon) trong bình chứa khí
oxygen tinh khiết, than cháy sáng rực và mạnh mẽ hơn nhiều so với
khi cháy trong không khí?
 A. Vì nồng độ khí oxygen trong bình tinh
khiết cao hơn nhiều so với trong không khí.

 B. Vì trong không khí có khí nitrogen kìm
hãm phản ứng

 C. Vì diện tích tiếp xúc của than trong bình
oxygen lớn hơn.

 D. Vì nhiệt độ trong bình oxygen tinh khiết
cao hơn.

) ) ) ) ) ) ) ) )

) ) ) ) ) ) ) ) )

Thank
You
CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG NGHE !!

II. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH
HƯỞNG ĐẾN TỐC ĐỘ PHẢN
3.ỨNG
Ảnh hưởng của diện tích tiếp xúc đến tốc độ
phản ứng

Quan sát thí nghiệm 3:
https://www.youtube.com/watch?v=s7OwrrC5T0E

HS: Quan sát hiện tượng và điền vào
phiếu học tập số 3

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Thí nghiệm

Kích thước

Vỏ trứng nghiền nhỏ
Vỏ trứng có kích
thước lớn

Mối quan hệ:

Tốc độ phản ứng
tăng/giảm khi diện
tích tiếp xúc
tăng/giảm

Kết luận về Tốc độ
Quan sát hiện tượng
phản ứng

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Quan sát hiện
tượng

Kết luận về Tốc độ
phản ứng

Vỏ trứng nghiền nhỏ Kích thước

Bọt khí bay ra
nhanh và nhiều

Tốc độ phản ứng sảy

Vỏ trứng có kích
thước lớn

Kích thước lớn

Bọt khí bay ra
chậm hơn và ít

Tốc độ phản ứng sảy

Mối quan hệ:

Tốc độ phản ứng
tăng/giảm khi diện tích
tiếp xúc tăng/giảm

Tốc độ phản ứng tăng khi diện tích tiếp xúc
tăng, giảm khi diện tích tiếp xúc giảm

Thí nghiệm

Kích thước

ra nhanh hơn

ra chậm hơn

II. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH
HƯỞNG ĐẾN TỐC ĐỘ PHẢN
4.ỨNG
Ảnh hưởng của chất xúc tác đến tốc độ phản
ứng

Quan sát thí nghiệm 4:
https://www.youtube.com/watch?v=js6rCsSMoJI

Phản
ứng:

HS: Quan sát hiện tượng và điền vào phiếu học tập số 4

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
Thí nghiệm
H2O2
H2O2 có chất xúc tác
MnO2
Mối quan hệ: của tốc độ
phản ứng và chất xúc tác

Quan sát hiện tượng

Kết luận về Tốc độ phản
ứng

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
Thí nghiệm

Quan sát hiện tượng

H2O2

Hầu như không thấy
hiện tượng

H2O2 có chất xúc tác
MnO2
Mối quan hệ: của tốc độ
phản ứng và chất xúc tác

Bọt khí bay ra nhanh
hơn, sảy ra mãnh liệt

Kết luận về Tốc độ phản
ứng
Tốc độ phản ứng sảy rất
chậm
Tốc độ phản ứng sảy ra
nhanh

Chất xúc tác làm tăng tốc độ phản ứng nhưng
không bị thay đổi cả về khối lượng và tính
chất hóa học

III. LUYỆN TẬP

Trò chơi : VÒNG QUAY
MAY MẮN

5

6

7

8

9

20

50

4

40

3

80
70

2

10

60

1

30

VÒNG QUAY
MAY MẮN

QUAY

1 .Phát biểu nào dưới đây là đúng khi nói về chất xúc tác? Phát biểu
nào dưới đây là đúng khi nói về chất xúc tác?
A. Chất xúc tác là chất làm tăng tốc độ phản
ứng nhưng sau phản ứng nhưng không bị
thay đổi cả về khối lượng và tính chất hóa
học

B. Chất xúc tác là chất làm tăng tốc độ phản
ứng, có khối lượng thay đổi trong quá trình
phản ứng

C. Chất xúc tác là chất tham gia trực tiếp
vào phản ứng hóa học, làm gảm tốc độ
phản ứng

D. Chất xúc tác là chất tham gia gián tiếp
vào phản ứng hóa học, làm tăng tốc độ phản
ứng

QUAY VỀ

2. Điền và hoàn thiện khái niệm về chất xúc tác sau.
"Chất xúc tác là chất làm ...(1)... tốc độ phản ứng nhưng ...(2)... trong quá trình
phản ứng“ ?

A.

(1) thay đổi, (2) không bị tiêu hao.  

C. (1) thay, (2) bị tiêu hao không nhiều.

B. (1) tăng, (2) không bị tiêu hao.

D. (1) tăng, (2) khối lượng giảm.

QUAY VỀ

3. Để xác định tốc độ phản ứng, người ta dùng cách nào sau đây?

A. Đo sự thay đổi của thể tích chất khí,
khối lượng chất rắn hoặc nồng độ chất tan
trong một đơn vị thời gian

B. Đo khối lượng các chất tham gia

C. Đo thể tích các chất tham gia

D. Đo thời gian xảy ra phản ứng

QUAY VỀ

4. Để đánh giá mức độ diễn ra nhanh hay chậm của phản ứng hóa học
người ta dùng khái niệm nào sau đây?

A. Tốc độ trung bình. 

B. Phản ứng thuận nghịch.

C. Tốc độ phản ứng

D. Cân bằng hóa học

QUAY VỀ

5 . Sự thay đổi nào dưới đây không làm tăng tốc độ phản ứng xảy ra
giữa dây magnesium (Mg) và dung dịch hydrochloric acid (HCl)?
A. Tăng nồng độ của hydrochloric
acid.

B. Cuộn dải magnesium thành một
quả bóng nhỏ.

C. Nghiền mảnh magnesium thành
bột.

D. Tăng nhiệt độ của hydrochloric
acid.

QUAY VỀ

6. Quả pháo hoa khi được bắn lên sẽ bốc cháy nhanh và nổ ra thành

những chùm ánh sáng đẹp mắt. Vì sao khi sản xuất pháo hoa người ta
thường sử dụng các nguyên liệu ở dạng bột?
A . Nguyên liệu ở dạng bột có khối
lượng nhẹ hơn

C. Nguyên liệu dạng bột có chất xúc
tác

B. Nguyên liệu dạng bột có nhiệt độ
cao hơn.
D. Nguyên liệu ở dạng bột có diện tích
tiếp xúc lớn hơn

QUAY VỀ

7. Dùng không khí nén thổi vào lò cao để đốt cháy than cốc (trong sản
xuất gang), yếu tố nào đã được sử dụng để làm tăng tốc độ phản ứng ?
A. Nồng độ.
C. Diện tích tiếp xúc.

QUAY VỀ

B. Nhiệt độ, áp suất.
D. Xúc tác.

8. Viên than tổ ong(như hình bên) thường được sản xuất với nhiều lỗ
nhỏ. Theo em, các lỗ nhỏ đó được tạo ra với mục đích chính nào sau
đây?
A. Tăng nhiệt độ khi than cháy

B. Giúp viên than trông đẹp mắt hơn

C. Làm tăng diện tích bề mặt của than
với oxygen khi cháy

D. Làm giảm trọng lượng viên than

QUAY VỀ

9. Cấu tạo than tổ ong có những lỗ nhỏ trên bề mặt có tác dụng gì ?

A. Tăng diện tích tiếp xúc giữa than với
không khí

B. Tăng tính thẩm mỹ

C. Tăng khối lượng than

D. Giảm khối lượng than tiết kiệm chi
phí sản xuất
QUAY VỀ

III. VẬN DỤNG ( bài tập về
nhà)
Câu 1: Cho a g kim loại Zn dạng hạt vào lượng dư dung dịch HCl 2M, phương trình hóa
học xảy ra như sau:
Zn + 2HCl → ZnCl2 + H2
Tốc độ khí H2 thoát ra như thế nào khi thay đổi các yếu tố dưới đây
a) Thay hạt Zn bằng bột Zn
b) Thay dung dịch HCl 2M bằng dung dịch HCl 1M
c) Thực hiện phản ứng ở nhiệt độ cao hơn bằng cách đun nóng nhẹ dung dịch HCl.

III. VẬN DỤNG ( bài tập về
nhà)

Câu hỏi 2: "Thông thường, khi muốn tắt một ngọn nến, ta có thể thổi nhẹ. Tuy
nhiên, tại sao hành động tương tự (dùng gió/quạt) lại là 'điều cấm kỵ' đối với một
đám cháy xăng dầu? Hãy vận dụng kiến thức về nồng độ chất phản ứng để giải
thích sự khác biệt này và đề xuất giải pháp dập lửa đúng đắn nhất."

Câu hỏi 3: "Trong một buổi diễn tập phòng cháy chữa cháy, khi xử lý tình huống
khay xăng bốc cháy, bạn Nam đề xuất: 'Nên bật quạt thông gió thật mạnh để tản
nhiệt nhanh, đám cháy sẽ tắt'. Bạn Bắc lại cho rằng: 'Phải dùng chăn ướt trùm kín
ngay lập tức'.
Theo em, ý kiến của bạn nào đúng, bạn nào sai? Hãy dùng kiến thức về các yếu tố
ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng để biện luận cho câu trả lời của mình."