Luyện từ
và câu

• Học sinh phân biệt được nghĩa gốc và nghĩa
chuyển của từ.
• Học sinh đặt câu để phân biệt nghĩa gốc và
nghĩa chuyển của từ.
• Học sinh sử dụng được từ điển để phân biệt
các nghĩa của từ.

v
à

Đọc các câu thơ, câu văn sau và thực hiện yêu
cầu:

Việt Nam đất nước ta ơi
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp
hơn.
Nguyễn Đình Thi

Đọc các câu thơ, câu văn sau và thực hiện yêu
cầu:

Nắng đã chiếu sáng loà cửa biển.
Anh Đức

Đọc các câu thơ, câu văn sau và thực hiện yêu
cầu:

Trên quảng trường Ba Đình, cả biển người, cả rừng
cờ hoa hướng về lễ đài hân hoan vẫy chào Bác.
Phan
Anh

Đọc các câu thơ, câu văn sau và thực hiện yêu
cầu:

Từ “biển” trong câu nào được dùng với nghĩa gốc? Từ
“biển” trong câu nào được dùng với nghĩa chuyển?
Đặt một câu có từ “biển” được dùng với nghĩa
chuyển.

Luật chơi
• Cả lớp bắt nhịp một bài hát, cả lớp sẽ cùng hát theo và cùng
chuyền bông hoa đi.
• Khi bài hát kết thúc, học sinh nào cầm bông hoa trên tay thì
sẽ trả lời câu hỏi sửa bài.
• Nếu trả lời đúng sẽ nhận được quà. Nếu trả lời sai sẽ nhường
quyền trả lời cho học sinh nào xung phong.

Đọc các câu thơ, câu văn sau và thực hiện yêu
cầu:

Việt Nam đất nước ta ơi
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp
hơn.
Nguyễn Đình Thi
Từ “biển” trong câu a được dùng với
nghĩa chuyển

Đọc các câu thơ, câu văn sau và thực hiện yêu
cầu:

Nắng đã chiếu sáng loà cửa biển.
Anh Đức

Từ “biển” trong câu b được dùng với
nghĩa gốc

Đọc các câu thơ, câu văn sau và thực hiện yêu
cầu:

Trên quảng trường Ba Đình, cả
biển người, cả rừng cờ hoa
hướng về lễ đài hân hoan vẫy
chào Bác.
Phan Anh
Từ “biển” trong câu c được dùng với
nghĩa chuyển

Nghĩa
gốc

vùng nước mặn rộng
lớn trên bề mặt Trái
Đất.
biển lúa

Nghĩa
chuyển

chỉ số lượng nhiều
biển
người

Đọc các câu thơ, câu văn sau và thực hiện yêu
cầu:

Đặt câu có từ “biển” được dùng với nghĩa chuyển

Biển người trẩy hội chùa Hương trong
ngày đầu khai hội.

Đọc các câu thơ, câu văn sau và thực hiện yêu
cầu:

Đặt câu có từ “biển” được dùng với nghĩa chuyển

Biển lúa vàng ươm chín thơm ngát hương
trời.

Bài 2: Đặt câu có từ “nhanh” với mỗi nghĩa sau:
a. Có tốc độ, nhịp độ trên mức bình thường, trái
ngược với “chậm”.
b. Tỏ ra có khả năng tiếp thu, phản ứng ngay tức
khắc hoặc trong một thời gian rất ngắn.

Tìm từ có tiếng “nhanh” ứng với mỗi nghĩa sau:
a. Có tốc độ, nhịp độ trên mức bình thường, trái ngược với
“chậm”.
b. Tỏ ra có khả năng tiếp thu, phản ứng ngay tức khắc
hoặc trong một thời gian rất ngắn.

Luật chơi
Chia lớp thành 2 nhóm, Cả hai đội cùng
lên bảng ghi đáp án.
Em thứ nhất ghi xong đáp án rồi
chuyền cho em thứ hai ghi tiếp.
Nhóm nào ghi nhanh hơn và ghi
đúng đáp án hơn sẽ chiến thắng.

Tìm từ có tiếng “nhanh” ứng với mỗi nghĩa sau:
a. Có tốc độ, nhịp độ trên mức bình thường, trái ngược với
“chậm”.
Đi
nhanh

Chạy nhanh

Tốc độ
nhanh

b. Tỏ ra có khả năng tiếp thu, phản ứng ngay tức khắc hoặc trong
một thời gian rất ngắn.

phản ứng nhanh

đầu óc nhanh nhạy

Đặt câu có từ “nhanh” với mỗi nghĩa sau:
a. Có tốc độ, nhịp độ trên mức bình thường, trái ngược với
“chậm”.
b. Tỏ ra có khả năng tiếp thu, phản ứng ngay tức khắc
hoặc trong một thời gian rất ngắn.

Đặt câu có từ “nhanh” với mỗi nghĩa sau:
a. Có tốc độ, nhịp độ trên mức bình thường, trái ngược với
“chậm”.

Tiếng trống trường đã vang, các bạn học
sinh chạy nhanh đến lớp để vào học.

Đặt câu có từ “nhanh” với mỗi nghĩa sau:
b. Tỏ ra có khả năng tiếp thu, phản ứng ngay tức khắc
hoặc trong một thời gian rất ngắn.

Bạn An có đầu óc nhanh nhạy trong việc học
toán.
Chú cảnh sát phản ứng nhanh không
cho tên trộm trốn thoát.

Bài 3:
a. Tra từ điển để tìm nghĩa gốc và 2 – 3 nghĩa
chuyển của các từ sau:

Đầ
u

Ca
o

a. Tra từ điển để tìm nghĩa gốc và 2 – 3 nghĩa chuyển
của các từ sau:

Nghĩa gốc: Phần trên cùng của cơ thể con
người, hay phần trước nhất của thân thể động
vật, nơi có bộ óc và nhiều giác quan khác.

Đầ
u

Nghĩa chuyển:
Phần trước nhất hoặc phần trên cùng của
một số vật đối lập với đuôi (đầu máy bay)
Phần có điểm xuất phát của một khoảng
không gian hoặc thời gian, đối lập với “cuối”
(đầu đường)

a. Tra từ điển để tìm nghĩa gốc và 2 – 3 nghĩa chuyển
của các từ sau:

Ca
o

Nghĩa gốc: Có khoảng cách bao nhiêu đó từ
đầu này đến cuối đầu kia, theo chiều thẳng
đứng.
Nghĩa chuyển:
Có chiều cao lớn hơn mức bình thường
hoặc lớn hơn so với những vật khác (giày cao
cổ);
Hơn hẳn mức trung bình về số lượng hay
chất lượng, trình độ, giá cả,… (tuổi cao);…)

b. Đặt câu để phân biệt các nghĩa tìm được của mỗi từ

Đầ
u

Ca
o

b. Đặt câu để phân biệt các nghĩa tìm được của mỗi từ

Đầ
u

Nghĩa gốc:
Đầu chú chó có đội một chiếc mũ trông thật đáng
yêu.
Nghĩa chuyển:
Ba đang đứng ở đầu đường để đón em đi học về.

b. Đặt câu để phân biệt các nghĩa tìm được của mỗi từ

Ca
o

Nghĩa gốc:
Cột cờ cao chót vót đứng giữa sân trường.
Nghĩa chuyển:
Chiếc xe đạp này giá rất cao.

DẶN DÒ
GV ĐIỀN VÀO ĐÂY
GV ĐIỀN VÀO ĐÂY
GV ĐIỀN VÀO ĐÂY