UBND PHƯỜNG TÂN HIỆP

TRƯỜNG TIỂU HỌC KHÁNH BÌNH

MÔN: TIẾNG VIỆT LỚP 5
(LUYỆN TỪ VÀ CÂU)

Giáo viên dạy: Phạm Khánh Linh

1

Tại sao người em lại hiểu lầm ý của
người anh?

Thứ ba, ngày 21 tháng 10 năm 2025

2

1

Đọc đoạn thơ và các nghĩa của từ mắt rồi trả lời câu hỏi.

Xe có (1)mắt đèn
Chân người: mắt cá
(2)
Mắt chim, hình tròn
(3)
Mắt người, hình lá.
(Phạm Hổ)

Mắt
- Nghĩa 1: Cơ quan để nhìn của người
hay của động vật.
- Nghĩa 2: Chỗ lòi ra, giống hình con
mắt của một số vật.

a. Tìm nghĩa thích hợp cho từ mắt được in đậm.
b. Trong các nghĩa của từ mắt nêu trên, nghĩa nào là nghĩa gốc, nghĩa nào là
nghĩa được phát triển từ nghĩa gốc (nghĩa chuyển)?
c. Các nghĩa trên của từ mắt có liên hệ với nhau như thế nào?

HOẠT ĐỘNG NHÓM ĐÔI
Trao đổi với bạn cùng bàn và hoàn thành phiếu thảo
luận sau:

THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI

HOẠT ĐỘNG NHÓM ĐÔI
Trao đổi với bạn cùng bàn và hoàn thành phiếu thảo
luận sau:

Nghĩa gốc: cơ quan để nhìn
của người hay động vật.

Nghĩa chuyển: chỗ
lồi ra, giống hình con
mắt ở một số vật.

Mắt (dứa)

Mắt (na)

Mắt (xích)

2

Xác định nghĩa của từ biển trong những câu thơ, câu ca dao dưới
đây và cho biết nghĩa nào là nghĩa gốc, nghĩa nào là nghĩa
chuyển.
a. Việt Nam đất nước ta ơi
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn.
                                                (Nguyễn Đình Thi)

b. Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
                                                (Huy Cận)
c. Công cha như núi ngất trời.
Nghĩa mẹ như nước ngời ngời biển Đông.
(Ca dao)

THẢO LUẬN NHÓM BA

a

Việt Nam đất nước ta ơi
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn.
                               (Nguyễn Đình Thi)

b
Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
                                           (Huy Cận)

c
c. Công cha như núi ngất trời.
Nghĩa mẹ như nước ngời ngời Biển Đông.
(Ca dao)

c
c. Công cha như núi ngất trời.
Nghĩa mẹ như nước ngời ngời Biển Đông.
(Ca dao)

a. Việt Nam đất nước ta ơi
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn.
                                     (Nguyễn Đình Thi)
b. Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
                                     (Huy Cận)
c. Công cha như núi ngất trời.
Nghĩa mẹ như nước ngời ngời Biển Đông.
dao)

(Ca

3

Từ lưng trong mỗi đoạn thơ dưới đây được dùng với nghĩa gốc hay
nghĩa chuyển? Nêu các nghĩa của từ đó.
a. Trăng tròn như quả bóng
Lơ lửng treo lưng trời.
(Nguyễn Ngọc Hưng)
b. Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ
Em ngủ ngoan em đừng làm mẹ mỏi
Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi
Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng.
(Nguyễn Khoa Điềm)

THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI

a. Trăng tròn như quả bóng
Lơ lửng treo lưng trời.
(Nguyễn Ngọc Hưng)

b. Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ
Em ngủ ngoan em đừng làm mẹ mỏi
Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi
Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng.
(Nguyễn Khoa Điềm)

3

Từ lưng trong mỗi đoạn thơ dưới đây được dùng với nghĩa gốc hay
nghĩa chuyển? Nêu các nghĩa của từ đó.
a. Trăng tròn như quả bóng
Lơ lửng treo lưng trời.
(Nguyễn Ngọc Hưng)
b. Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ
Em ngủ ngoan em đừng làm mẹ mỏi
Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi
Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng.
(Nguyễn Khoa Điềm)

b. Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ
Em ngủ ngoan em đừng làm mẹ mỏi
Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi
Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng.
(Nguyễn Khoa Điềm)

4

Đặt câu với từ ấm để phân biệt các nghĩa của từ đó.
Nghĩa 1: có nhiệt độ cao hơn mức trung bình

ấm

một chút (thường mang lại cảm giác dễ chịu).
Nghĩa 2: có tác dụng mang lại cảm giác êm dịu,
dễ chịu.

TẠM BIỆT