(Tiết 1)

Em có thể xác định những lực nào trong hình vẽ sau?
Hb. Lực hút của Trái
Đất tác dụng lên quả
bóng.

a)

b)

Ha. Lực hút của
nam châm tác
dụng lên ghim sắt.

Hc. Lực đẩy của gió
tác dụng lên cánh
buồm.

c)

Hd. Lực đẩy của
mặt vợt tác dụng
lên quả bóng. 

d)

I. Lực và sự đẩy, kéo
Mô tả bằng ngôn ngữ
hằng ngày các hiện tượng
vẽ trong hình.

I. Lực và sự đẩy, kéo

Dùng cụm từ “tác dụng lực” và “chuyển
động” để mô tả lại các hiện tượng trên?

Người mẹ tác dụng lực vào
chiếc xe đẩy làm chiếc xe đẩy
chuyển động.

I. Lực và sự đẩy, kéo
Kết luận:
- Tác dụng đẩy, kéo của vật này lên vật
khác gọi là lực.
- Khi vật A đẩy hoặc kéo vật B ta nói vật
A tác dụng lực lên vật B.
Tìm thêm ví dụ về lực trong đời sống
và dùng mẫu câu “ Vật A tác dụng
lực lên vật B” để mô tả?

Ở hình vẽ sau, ai tác dụng lực đẩy, lực kéo? Vì sao?

Bạn B

Bạn A

Kéo
Đẩy

Tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống trong các câu sau:

lực
đẩy
a/ Gió tác dụng vào buồm một …………….
lực kéo
b/ Đầu tàu tác dụng vào toa tàu một …………..

II. Tác dụng của lực
1. Lực và chuyển động của vật

Thảo luận nhóm để xác

- bắt đầu chuyển động

định xem: mỗi hình ứng với - chuyển động nhanh dần
tác dụng nào trong 5 tác - chuyển động chậm dần
dụng trong khung của lực - dừng lại
và tìm cụm từ thích hợp - đổi hướng chuyển động
cho các vị trí (1); (2); (3);
(4); (5) mô tả trong hình
40.2

a) Cầu thủ đá vào bóng đang đứng yên làm
bóng (1) bắt đầu chuyển động

b) Bóng đang lăn trên sân lực cản của cỏ
trên sân làm bóng (2) chuyển động chậm dần

c) Bóng đang bay về phía khung thành thì
bị hậu vệ phá sang trái. Lực của hậu vệ
làm bóng (3) đổi hướng chuyển động

d) Bóng bay vào trước khung thành, bị thủ
môn bắt dính. Lực của thủ môn làm bóng
(4) dừng lại

e) Bóng đang lăn trên sân thì một cầu thủ
chạy theo đá nối. Lực của cầu thủ này
làm bóng (5) chuyển động nhanh dần

*Ví dụ: Lực làm thay đổi tốc độ:
+ Lực tác dụng làm vật chuyển động chậm dần:
Ôtô đang chuyển động, khi hãm phanh, lực hãm đã làm
cho ô tô chuyển động chậm dần.
Hãy tìm thêm ví dụ về lực
+ Lực tác dụng làm vật đang đứng yên bắt đầu chuyển
làm thay đổi tốc độ,
động:
hướng
chuyển
động.
Con cá cắn vào chiếc
phao của
một cần
câu đang nổi,
bỗng chìm xuống nước. Lực của con cá đã làm cho chiếc phao
đang đứng yên bắt đầu chuyển động.
- Lực làm đổi hướng chuyển động:
+ Đàn chim nhạn đang bay sang phải, đột nhiên đổi hướng
sang bên trái do lực của cánh chim thay đổi hướng.
+ Khi đập mạnh quả bóng vào bức tường, quả bóng bật ngược
trở lại do lực của bức tường cản trở đường bay quả bóng.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4

lực đẩy
a)Tay ta tác dụng (1).......................lên
lò xo, làm cho lò xo
bị
biến
dạng
(2).......................
lực kéo
b)Tay ta tác dụng (3)....................lên
sợi dây cao su, làm cho sơi dây bị
biến dạng
(4).......................
lực đẩy
c)Vợt tác dụng (5)....................lên
quả bóng tenis, làm cho quả bóng
vừa biến đổi chuyển
(6).......................
động vừa biến dạng

c
)

? Lực do sàn nhà
tác dụng lên quả
bóng gây ra tác
dụng gì lên quả
bóng?

Bài 40: LỰC LÀ GÌ?
Kết luận:

Lực tác dụng lên vật có thể làm cho vật bị (1).......................,
bị (2)..............................................................Hoặc
(3)....................................................
Biến dạng
vừa biến dạng vừa biến đổi chuyển động
biến đổi chuyển động

BÀI TẬP: Quan sát các hình ảnh dưới đây, điền các từ còn thiếu vào chỗ
trống.

1.Tay tác dụng lực
kéo làm các lò xo
Giãn ra
…………………….

2.Vận động viên tác
dụng lực làm cây sào
Bị biến dạng
………..
………….

3.Con ngựa tác dụng
lực vào xe làm xe
Chuyển động
……………………

4.Thủ môn tác dụng một
lực lên quả bóng khiến
cho quả bóng đang
chuyển động Bỗng
……..dừng lại

5.Chân cầu thủ tác dụng lên quả
bóng một lực làm quả bóng
Chuyển động
…………………………………
.

II. Tác dụng của lực
2. Lực và hình dạng của vật

Làm thí nghiệm theo nhóm.
Mô tả sự thay đổi hình dạng
của lò xo, sợi dây cao su khi
chịu tác dụng của lực.

1. Hãy tìm thêm ví dụ về lực làm thay đổi
hình dạng của vật

Vo tròn một tờ giấy.

Lấy tay bóp móp quả bóng làm
nó bị biến dạng.
Gió tác dụng lực làm cho cành cây
gãy.

2. Theo em, lực tác dụng lên vật có thể vừa làm
thay đổi chuyển động của vật, vừa làm biến dạng
vật không? Nếu có hãy cho ví dụ chứng minh

Quả bóng cao su rơi xuống mặt đất, lực
mà mặt đất tác dụng lên quả bóng sẽ vừa
làm biến dạng, vừa làm biến đổi chuyển
động của quả bóng.

2. Lực và hình dạng của vật

Kết luận:
- Lực tác dụng lên vật có thể làm biến
dạng vật.
Nếu không còn lực tác
dụng nữa thì vật sẽ như
thế nào?

Khi có lực
- Vật có thể
chuyển
động
nhanh dần
- Vật có thể
chuyển
động
chậm lại
- Vật có thể đổi
hướng chuyển
động
- Vật có
dừng lại

thể

Khi không có lực
 Vật không thể
chuyển
động
nhanh dần.
 Vật không thể
chuyển
động
chậm lại.
 Vật không thể
đổi
hướng
chuyển động.
 Vật không thể
dừng lại

Chuyển
động
với
tốc
độ
không đổi


 Chuyển
động thẳng
 Tiếp tục
chuyển
động

(Tiết 2)

Câu 1

KIỂM TRA BÀI CŨ

Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống: Khi lực sĩ bắt đầu
ném một quả tạ, lực sĩ đã tác dụng vào quả tạ một
………
A. Lực nâng
B. Lực kéo
C. Lực uốn
D. Lực đẩy
Câu 2

Phát biểu nào sau đây là không đúng?
A. Lực chỉ có tác dụng làm vật biến đổi chuyển động.
B. Tác dụng đẩy, kéo của vật này lên vật khác gọi là lực.
C. Lực được phân thành: lực không tiếp xúc và lực tiếp
xúc.
D. Lực có thể vừa làm cho vật biến dạng vừa làm cho
vật biến đổi chuyển động.

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 3
Khi vật đang đứng yên, chịu tác dụng của một lực
duy nhất, thì vật sẽ như thế nào?
A. Vẫn đứng yên.
B. Chuyển động nhanh dần.
C. Chuyển động chậm dần.
D. Chuyển động nhanh dần sau đó chậm dần.
Câu 4
Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống: Khi chiếc lò xo bị tay
ta tác dụng và có chiều dài ngắn hơn so với chiều dài ban đầu
của nó, thì khi đó lò xo chịu tác dụng của ………
A. Lực nâng
B. Lực kéo
C. Lực nén
D. Lực đẩy

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 5
Phát biểu nào sau đây là phát biểu đúng?
A. Lực là nguyên nhân làm thay đổi chuyển động
của vật.
B. Lực là nguyên nhân gây ra chuyển động của vật.
C. Lực chỉ có thể làm vật thay đổi chuyển động.
D. Cả A và B đúng
Câu 6
Việc làm nào dưới đây không cần dùng tới lực?
A. Cầm bút viết bài
B. Chơi nhảy dây
C. Bế em bé
D. Đọc một trang sách

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 7
Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống: Lực của lực sĩ
cử tạ tác dụng lên quả tạ, đưa quả tạ lên cao là
một………..
A. Lực kéo
B. Lực nâng
C. Lực đẩy
D. Lực nén
Câu 8
Quả bóng đang bay tới cầu gôn thì bị thủ môn bắt được. Lực
của người thủ môn đã làm quả bóng bị … .
A. Biến dạng.
B. Thay đổi chuyển động.
C. Biến dạng và thay đổi chuyển động.
D. Dừng lại.

III. Lực tiếp xúc và lực không tiếp xúc
- Lực tiếp xúc: Hình c và d.
Vì: + quả bóng phải tiếp xúc
với mặt vợt thì mặt vợt mới
sinh ra lực đẩy đẩy quả bóng
bay ngược trở lại.
+ Gió tiếp xúc với cánh
Trong các lực ở hình
buồm mới sinh ra lực đẩy
bên, lực nào là lực
đẩy thuyền chuyển động.
tiếp xúc, lực nào là
- Lực
tiếp
xúc:
Hình a, b.
lựckhông
không
tiếp
xúc?
Vì: 
+ Lực hút của nam châm:
không tiếp xúc với vật mà vẫn
làm ghim sắt chuyển động. 
+ Lực hút của Trái Đất:
không tiếp xúc với vật mà vẫn
làm quả bóng rơi xuống.

III. Lực tiếp xúc và lực không tiếp xúc

Tìm thêm những ví dụ về
lực tiếp xúc và lực không
tiếp xúc.

Người thợ rèn dùng búa
đập vào thanh sắt nung.

 Ví dụ về lực tiếp xúc:

Cần cẩu di chuyển hàng hóa từ nơi
này sang nơi khác.

Bài tập 4. Lấy ví dụ về lực tiếp xúc và lực không tiếp xúc?
VD về lực tiếp xúc

Lấy ví dụ về lực tiếp xúc và lực không tiếp xúc?
VD về lực không tiếp xúc

 Ví dụ về lực không tiếp xúc:

Tay bật công tắc điện.
Lực hút giữa Mặt Trăng và Trái
Đất, giúp Mặt Trăng luôn quay
quanh Trái Đất.

 Nam châm để
gần các đinh sắt.

Thí nghiệm 1:

1. Tại sao lò xo không làm xe chuyển động được?
Vì khi xe đặt ở vị trí A, lò xo
bật ra không chạm đến xe.

2. Phải đặt xe ở khoảng nào khi lò xo bung ra
sẽ làm cho xe chuyển động? Tại sao?
Đặt xe tại vị trí B, vì khi lo xo bật ra sẽ chạm
vào xe.

Thí nghiệm 2:

Có phải chỉ khi đẩy xe B cho
tới khi tiếp xúc với xe A thì
mới làm xe B bắt đầu chuyển
động không? Tại sao?

- Lực lòLực
xo lò
tácxodụng
lên xelênAxe
ở thí
1 là
tác dụng
A ởnghiệm
thí
lực tiếp xúc. Lò xo phải tiếp xúc với xe A mới
nghiệm 1 và lực xe B tác dụng
làm cho xe A chuyển động được.
xe A ở thílên
nghiệm
gì nghiệm 2
- Lực xelên
B tác dụng
xe A2ởcóthí
nhau?
là lực không tiếp khác
xúc. Xe
B không cần tiếp xúc
với xe A mà vẫn làm cho xe A chuyển động
được.

TỔNG KẾT BÀI HỌC
Tác dụng đẩy kéo của vật này lên vật khác
gọi là lực
Khi vật A đẩy hoặc kéo vật B ta nói vật A
tác dụng lên lực lên vật B
Lực tác dụng lên vật có thể làm thay đổi tốc
độ, hướng chuyển động, biến dạng vật
Lực được phân thành lực tiếp xúc, lực
không tiếp xúc

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Chọn câu em cho là đúng nhất

Câu 1: Khi đang chuyển động, nếu không còn lực tác
dụng nữa thì vật
A

B

C
D

dừng lại
chuyển động chậm dần rồi dừng lại
không dừng lại

tiếp tục chuyển động thẳng với tốc độ không đổi

Câu 2: Một học sinh đá vào một quả bóng cao su đang
nằm yên trên mặt đất. Điều gì sẽ xảy ra sau đó:

A

Quả bóng bị biến dạng

B

Quả bóng vẫn đứng yên

C
D

Quả bóng vừa biến dạng vừa biến đổi chuyển động.

Quả bóng chỉ bị biến đổi chuyển động.

Câu 2: Trường hợp nào sau đây liên quan đến lực tiếp xúc?

A

Một hành tinh chuyển động xung quanh một ngôi sao.

B

Một vận động viên nhảy dù rơi trên không trung.

C

D

Thủ môn bắt được bóng trước khung thành.

Quả táo rơi từ trên cây xuống.

Câu 3: Trong các hoạt động sau, hoạt động nào xuất
hiện lực không tiếp xúc?

A

Bạn Lan dùng tay bẻ cong chiếc thước nhựa.

B

Nam châm hút viên bi sắt.

C

D

Người thợ đóng cọc xuống đất.

Người dọn hàng đẩy thùng hàng trên sàn.

BÀI TẬP TỰ LUẬN
Bài 1: Dựa vào việc quan sát các hình vẽ dưới đây để điền dấu “X”
vào các ô trống của Bảng xác định loại lực và tác dụng của lực.

Bảng xác định loại lực và tác dụng của lực
Loại lực
Hiện
tượng
Hình a

Đẩy

X
X

Hình b
Hình c

Biến đổi
chuyển
động

Biến
dạng

X

X

X

X

X

Tiếp xúc

X

Hình d
Hình e

Kéo

Không tiếp
xúc

X
X

X

Tác dụng

X
X

X

X

Bài 2: Người thủ môn đã bắt được
bóng khi đối phương sút phạt. Em hãy
cho biết lực của bóng tác dụng lên tay
thủ môn và lực của thủ môn tác dụng
lên bóng là lực hút hay lực đẩy, lực
tiếp xúc hay không tiếp xúc.

Đều là lực đẩy và đều là lực tiếp xúc.

* Hoạt động luyện tập:
Câu 1: Lực nào sau đây không phải là lực đẩy?
A. Lực của vận động viên đẩy tạ dùng để ném quả
tạ. 
B. Lực của tay học sinh tác dụng làm bay tàu bay
giấy. 
C. Lực của tay học sinh tác dụng vào cặp khi xách
cặp đến trường 
D. Lực của lò xo bị ép tác dụng vào tay người. 

Câu 2: Lực nào sau đây không phải lực kéo?
A. Lực của vật treo trên sợi dây tác dụng vào sợi
dây. 
B. Lực của không khí tác dụng vào quả bóng làm
quả bóng bay lên.
C. Lực của tay người tác dụng vào lò xo làm lò xo
dãn ra. 
D. Lực của lò xo tác dụng vào tay khi nó đang bị
dãn. 

Câu 3: Công việc nào dưới đây không
cần dùng đến lực?
A. Xách 1 xô nước.
B. Nâng một tấm gỗ.
C. Đẩy 1 chiếc xe.
D. Đọc một trang sách.