Khi đi trên sàn nhà trơn ướt, ta có thể bị trượt ngã.
Em hãy giải thích
tại sao?
TIẾT 111 + 112 . BÀI 44:
LỰC MA SÁT
Hình 44.1 Thí nghiệm về lực ma sát
I. Lực ma sát là gì?
TIẾT 111 + 112. BÀI 44: LỰC MA SÁT
Lực do mặt bàn tác dụng lên bề mặt miếng gỗ tiếp xúc với mặt bàn làm miếng gỗ thay đổi chuyển động.
 Lực này được gọi là Lực ma sát
Hãy giải thích tại sao miếng gỗ đang chuyển động lại dừng lại?
1. Lực ma sát là lực tiếp xúc hay lực không tiếp xúc?
- Lực ma sát xuất hiện khi hai vật tiếp xúc bề mặt với nhau.
KẾT LUẬN.
Em Xác định phương và chiều của lực ma sát ?
- Lực ma sát có cùng phương nhưng ngược chiều với lực đẩy (cản trở chuyển động)
Quan sát hình a khi tác dụng lực vào thùng hàng mà nó vẫn đứng yên. Giữa mặt sàn và thùng hàng có xuất hiện lực ma sát không?
Nếu có theo em đây là lực ma sát gì?
Fk
Fms nghỉ
II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
1. Lực ma sát nghỉ
Độ lớn: Fmsn= Fk
- Lực ma sát nghỉ giữ cho vật đứng yên ngay cả khi nó bị kéo hoặc đẩy.
- Độ lớn: Fmsn= Ftd
Lực ma sát nghỉ giữ cho vật như thế nào?
Ví dụ lực ma sát nghỉ trong đời sống và kĩ thuật?
a. Bàn chân và mặt đường
b. Hàng hóa và băng chuyền
Quan sát hình b khi tác dụng lực đẩy vào thùng hàng lúc này thùng hàng chuyển động. Giữa mặt sàn và thùng hàng xuất hiện lực ma sát . Lực ma sát này gọi lực ma sát gì?
Fk
Fms trượt
2. Lực ma sát trượt
- Lực ma sát trượt xuất hiện khi một vật trượt trên bề mặt của vật khác
c. Thanh trượt và mặt băng
Ví dụ lực ma sát trượt trong đời sống và kĩ thuật?
a. Lưỡi dao và đá mài

b. Thanh gỗ và dao tiện
d. Dây curoa và bánh truyền
Trục bánh xe bò
Trục bánh xe đạp
Sự khác nhau giữa trục bánh xe bò ngày xưa và trục bánh xe đạp (xe ô tô )ngày nay là trục bánh xe ngày nay có ổ bi còn trục bánh xe bò không có ổ bi.
Mất hàng chục thế kỉ để tạo ra sự khác biệt giữa hai loại trục bánh xe -> Sự phát minh ra ổ bi
Ổ bi lắp ở trục quay có tác dụng gì? Tại sao việc phát minh ra ổ bi lại có ý nghĩa quan trọng đến sự phát triển của khoa hoc và công nghệ?
- Ổ bi lắ ở trục quay có tác dụng làm giảm ma sát 20 -30 lần do thay thế ma sát trượt bằng ma sát lăn của các viên bi.
- Nhờ sử dụng ổ bi đã giảm lực cản lên các vật chuyển động làm cho máy móc hoạt động dể dàng, giảm mòn, giảm nóng thiết bị, hiệu quả cao góp phần thúc đẩy sự phát triển của các ngành như động lực học, cơ khí, chế tạo máy…
III. Tác dụng của lực ma sát đối với chuyển động
Hãy chỉ ra lực ma sát trong các tình huống trong hình 44.6 và nói rõ nó có tác dụng cản trở hay thúc đẩy chuyển động.
Lực ma sát nghỉ
Lực ma sát trượt
Lực ma sát trượt
Lực ma sát xuất hiện giữa má phanh và vành bánh xe; giữa lốp và mặt đường
Lực ma sát giữa má phanh và vành bánh xe; giữa lốp và mặt đường làm dừng lại
Lực ma sát nghỉ có tác dụng ngăn thùng hàng chuyển động
Lực đẩy thắng được lực ma sát nghỉ làm thùng hàng chuyển động
Lực ma sát trượt
Do lực ma sát nghỉ giữa lốp xe và mặt đường chưa đủ mạnh để đẩy được xe đi
Tăng lực ma sat nghỉ để xe thoát ra khỏi sa lầy,bằng cách tăng đổ cát, đá, gạch vào vị trí dưới bánh xe
Lực ma sát nghỉ
Lực này có phương nằm ngang, chiều từ phải sang trái.
Có tác dụng làm người chuyển động về phía trước.
Nhận xét:
Lực ma sát có tác dụng thúc đẩy hoặc cản trở chuyển động
IV. Ma sát trong an toàn giao thông
1. - Khía rãnh trên vỏ lốp xe giúp …………………giữa bánh xe và mặt đường khiến xe chuyển động nhanh thì động năng …....................
tăng lực ma sát
dễ dàng
1. Tại sao trên mặt lốp xe lại có các khía rãnh (hình 44.7)? Đi xe mà lốp có các khía rãnh đã bị mòn thì có an toàn không? Tại sao?
- Đi xe mà lốp có các khía rãnh đã bị mòn thì………………… lốp xe bị mòn đã làm giảm lực ma sát giữa bánh xe và mặt đường khiến xe sẽ trơn trượt gây …....................
không an toàn
tai nạn giao thông
Khi phanh gấp,…..………………..giữa lốp xe và đường rất lớn do đó …………………và để lại một vệt đen dài trên đường nhựa.
lực ma sát trượt
2. Tại sao khi phanh gấp, lốp xe ô tô để lại một vệt đen dài trên đường nhựa?
lốp xe bị mòn
3. Hãy giải thích ý nghĩa của biển báo chỉ dẫn tốc độ giới hạn chạy trên đường cao tốc mô tả trong hình 44.8
Đường cao tốc,
Tốc độ tối thiểu 70km/h.
Tốc độ tối đa 120km/h
Tốc độ tối đa khi trời mưa 100km/h.
tác dụng thúc đẩy chuyển động
tác dụng cản trở chuyển động
BÀI TẬP
Câu 1: Trường hợp nào sau đây lực xuất hiện không phải là lực ma sát?
A. Lực xuất hiện khi lốp xe trượt trên mặt đường.
B. Lực xuất hiện làm mòn đế giầy.
C. Lực xuất hiện khi lò xo bị nén hay bị dãn.
D. Lực xuất hiện giữa dây curoa với bánh xe truyền chuyển động.
Câu 2: Lực ma sát trượt xuất hiện trong trường hợp nào sau đây?
A. Ma sát giữa các viên bi với ổ trục xe đạp, xe máy.
B. Ma sát giữa cốc nước đăt trên mặt bàn với mặt bàn.
C. Ma sát giữa lốp xe với mặt đường khi xe chuyển động.
D. Ma sát giữa ma phanh với vành xe khi bóp nhẹ phanh.
Khoanh tròn chữ cái đứng trước câu trả lời mà em chọn là “Đúng”
Nếu không có lực ma sát thì phấn không viết được lên bảng vì bảng trơn, nhẵn quá.
Cách làm tăng: Tăng độ nhám bề mặt bảng để tăng ma sát trượt giữa viên phấn với bảng.
Nếu không có lực ma sát giữa mặt răng của ốc và vít thì ốc dễ bị lỏng khi rung động còn diêm không nóng lên để phát ra lửa.
Cách làm tăng: Tạo ren cho ốc và vít, làm nhám mặt sườn bao diêm.
Nếu không có lực ma sát thì ô tô không dừng lại được.
Cách làm tăng: Tăng độ sâu khía rãnh mặt lốp xe, làm phanh cho xe.

Bài 2. Hãy giải thích các hiện tượng sau và cho biết trong các hiện tượng này ma sát có ích hay có hại:
Khi đi trên sàn đá hoa mới lau dễ bị ngã.
c. Giày đi mãi đế bị mòn.
d. Mặt lốp ô tô vận tải phải có khía sâu hơn mặt lốp xe đạp.
e. Phải bôi nhựa thông vào dây cung ở cần kéo nhị (đàn cò).
b. Ô tô đi vào chỗ bùn lầy, có khi bánh quay tít mà xe không tiến lên được
Ma sát có hại
Ma sát có hại
Ma sát có hại
Ma sát có lợi
Ma sát có lợi
HOẠT ĐỘNG VỀ NHÀ
Chúc các em học tốt!