V Â T

L Ý 8

Kiểm tra bài cũ
1.Thế nào là hai lực cân bằng ? Dưới tác dụng của
hai lực cân bằng vật sẽ chuyển động như thế nào?
2 .Hãy giải thích vì sao khi ngồi trên xe , khi xe rẽ
phải thì người ta sẽ ngã về phía trái?
+ Khi ô tô đột ngột rẽ phải do quán tính hành khách
chưa kịp đổi hướng ngay được mà vẫn tiếp tục chạy
theo hướng cũ nên bị nghiêng người sang trái

Gồm có 3 câu hỏi:
Chia lớp thành 6 nhóm:
Nhóm 1+2 trả lời câu 1
Nhóm 3+4 trả lời câu 2
Nhóm 5+6 trả lời câu 3
* Mỗi câu trả lời đúng
được 2 điểm cộng!

Thế nào là hai lực cân bằng ?
Hai lực cân bằng là
+hai lực cùng đặt lên một vật,
+ có cường độ bằng nhau,
+ phương nằm trên cùng một đường thẳng,
+chiều ngược nhau.
Câu hỏi

Đáp án

Một vật đang chuyển động, nếu chịu tác
động của các lực cân bằng thì..................
Tiếp tục chuyển động thẳng đều

Câu hỏi

Đáp án

Thế nào là quán tính?
Quán tính là tính giữ nguyên vận tốc của vật

Câu hỏi

Đáp án

Tai sao mặt lốp xe không làm nhẵn?
Tại sao mặt dưới của đế giày lại gồ ghề?

Trục bánh xe bò

Trục bánh xe đạp

BÀI 6:

BÀI 6: LỰC MA SÁT

I. Khi nào có lực ma sát :

THẾ NÀO LÀ LỰC MA
SÁT?

BÀI 6: LỰC MA SÁT

I. Khi nào có lực ma sát :

+Lực ma sát là lực xuất hiện tại bề mặt tiếp xúc của
các vật, có tác dụng cản trở chuyển động của vật.

1. Lực ma sát trượt

+Bóp phanh, vành bánh chuyển động chậm lại là do đâu?

+ Do có lực sinh ra khi má phanh ép lên vành
bánh, ngăn cản chuyển động.

+Lực này được gọi là lực ma sát trượt.

+ Nếu bóp phanh mạnh, bánh xe ngừng quay và trượt
trên mặt đường. Lực ma sát trượt đã xuất hiện giữa vật
nào và vật nào? Như vậy lực ma sát trượt xuất hiện
trong trường hợp nào?

+ Lực ma sát trượt xuất hiện giữa bánh xe và mặt đường.
Lực ma sát trượt xuất hiện khi một vật trượt trên bề mặt
một vật khác.

BÀI 6: LỰC MA SÁT

I. Khi nào có lực ma sát

+Lực ma sát là lực xuất hiện tại bề mặt tiếp xúc của
các vật, có tác dụng cản trở chuyển động của vật.

1. Lực ma sát trượt
+Lực ma sát trượt sinh ra khi một vật trượt trên bề mặt của
vật khác, có tác dụng cản trở chuyển động của vật

C1 :Hãy tìm ví dụ về lực ma sát
trượt trong đời sống và kĩ thuật
+Bánh xe ngừng quay trượt trên
mặt đường khi thắng mạnh

+Trượt tuyết

+Trục quạt bàn với ổ trục

- Hòn bi đang lăn trên sàn từ từ dừng lại. Tại sao?

BÀI 6: LỰC MA SÁT

I. Khi nào có lực ma sát :

1. Lực ma sát trượt:
+Lực ma sát trượt sinh ra khi một vật trượt trên bề mặt của
vật khác, có tác dụng cản trở chuyển động của vật
2. Lực ma sát lăn:

- Hòn bi đang lăn trên sàn từ từ dừng lại. Tại sao?
+Do có lực ma sát lăn tác dụng lên hòn bi và cản
trở chuyển động của nó.
- Vậy lực ma sát lăn xuất hiện trong trường hợp nào?
Có tác dụng gì?

Fms

+Vậy lực ma sát lăn sinh ra khi một vật lăn trên bề
mặt một vật khác ,có tác dụng cản trở chuyển động
lăn của quả bóng

BÀI 6: LỰC MA SÁT

I. Khi nào có lực ma sát

1. Lực ma sát trượt:
+Lực ma sát trượt sinh ra khi một vật trượt trên bề mặt của
vật khác, có tác dụng cản trở chuyển động của vật
2. Lực ma sát lăn:
+Lực ma sát lăn sinh ra khi một vật lăn trên bề mặt của vật
khác, có tác dụng cản trở chuyển động của vật

Các ổ bi của
bộ phận quay

C2: Hãy tìm
ví dụ về ma
sát lăn trong
đời sống và Bánh xe

kĩ thuật

chạy trên
đường

Đẩy vật nặng
trên các con lăn

C3:Trong các trường hợp ở hình 6.1 dưới đây, trường
hợp nào có lực ma sát trượt, trường hợp nào có lực
ma sát lăn?

Hình 6.1a
Có ma sát trượt

Hình 6.1b
Có ma sát lăn

C3: Qua đó em có nhận xét gì về cường độ(độ lớn) lực
ma sát trượt, ma sát lăn?

Có ma sát trượt

Có ma sát lăn

Hai trường hợp trên chứng tỏ: độ lớn ma sát lăn
rất nhỏ so với ma sát trượt
Người ta chứng minh rằng nếu thay ma sát trượt bằng
ma sát lăn có thể giảm ma sát đến 30 lần

Hai loại ma sát trượt và ma sát lăn có gì giống
nhau ( sinh ra khi nào, tác dụng gì, chiều ra sao?)
Đều sinh ra khi vật này chuyển động trên bề mặt của vật khác.
Đều có tác dụng ngăn cản chuyển động, vì vậy lực ma sát luôn
ngược chiều chuyển động của vật.

Vậy nếu một vật đứng yên có chịu tác dụng của lực
ma sát không?

BÀI 6: LỰC MA SÁT

I. Khi nào có lực ma sát

1. Lực ma sát trượt:
+Lực ma sát trượt sinh ra khi một vật trượt trên bề mặt của
vật khác, có tác dụng cản trở chuyển động của vật
2. Lực ma sát lăn:
+Lực ma sát lăn sinh ra khi một vật lăn trên bề mặt của vật
khác, có tác dụng cản trở chuyển động của vật
3. Lực ma sát nghỉ:

HÌNH 6.2

BÀI 6: LỰC MA SÁT

I. Khi nào có lực ma sát

1. Lực ma sát trượt:
+ Lực ma sát trượt sinh ra khi một vật trượt trên bề mặt của
vật khác, có tác dụng cản trở chuyển động của vật
2. Lực ma sát lăn:
+ Lực ma sát lăn sinh ra khi một vật lăn trên bề mặt của vật
khác, có tác dụng cản trở chuyển động của vật
3. Lực ma sát nghỉ:
+ Lực ma sát nghỉ sinh ra giữ cho vật không trượt khi vật
bị tác dụng của lực khác.

Khi tăng lực kéo lên vật thì số chỉ của lực kế
tăng dần, nhưng vật vẫn đứng yên. Rút ra nhận
xét gì về độ lớn của lực ma sát nghỉ
Điều này cho biết: Lực ma sát nghỉ có cường độ
thay đổi theo lực tác dụng lên vật.

C5: Hãy tìm các ví dụ khác về lực ma sát
nghỉ trong đời sống và kĩ thuật
Ma sát giữa bàn chân với mặt sàn khi
đi tới
Ma sát ở băng truyền tải trong
các nhà máy

Ma sát của dây cu-roa

BÀI 6: LỰC MA SÁT

I. Khi nào có lực ma sát

1. Lực ma sát trượt:
+Lực ma sát trượt sinh ra khi một vật trượt trên bề mặt của
vật khác, có tác dụng cản trở chuyển động của vật
2. Lực ma sát lăn:
+Lực ma sát lăn sinh ra khi một vật lăn trên bề mặt của vật
khác, có tác dụng cản trở chuyển động của vật
3. Lực ma sát nghỉ:
+Lực ma sát nghỉ sinh ra giữ cho vật không trượt khi vật bị
tác dụng của lực khác.

II.Lực ma sát trong đời sống và kĩ thuật

a. Ma sát trượt.

b. Ma sát lăn

c. ma sát nghỉ

C6. Hãy nêu tác hại của lực ma sát và các
biện pháp làm giảm lực ma sát trong các
trường hợp sau:

a) Xích xe đạp

b) Ổ bi

c) Đẩy thùng đồ

a) Xích xe đạp
Tác hại:. Lực ma sát trượt làm mòn xích, đĩa.

Biện pháp: Tra dầu mỡ thường xuyên.

b) Ổ bi

Tác hại:. Lực ma sát trượt của trục làm mòn trục và
cản trở chuyển động quay của bánh xe.
Biện pháp: Thay bằng trục quay có ổ bi.

c) Đẩy thùng đồ
Tác hại:. Lực ma sát trượt cản trở chuyển động
của thùng hàng khi đẩy.
Biện pháp: Dùng bánh xe thay thế ma sát
trượt bằng ma sát lăn.

C7. Hãy quan sát các trường hợp sau Hãy
nêu lợi ích và tìm cách tăng lực ma sát
trong những trường hợp này. Nếu không có
lực ma sát thì sẽ xảy ra hiện tượng gì?

Ích lợi: Làm phấn bám được lên bảng, làm mòn phấn
Cách làm tăng:Tăng độ nhám bề mặt tiếp xúc

Ích lợi: Làm vít và ốc giữ chặt vào nhau, làm
nóng chỗ tiếp xúc để đốt diêm.
Cách làm tăng: Tạo ren cho ốc và vít, làm
nhám bề mặt vỏ diêm

Ích lợi: Làm ô tô đứng và di chuyển được ở trên
đường một cách an toàn.
Cách làm tăng: Tạo rãnh cho lốp xe, làm phanh
cho xe.

BÀI 6: LỰC MA SÁT

I. Khi nào có lực ma sát

1. Lực ma sát trượt:
+Lực ma sát trượt sinh ra khi một vật trượt trên bề mặt của
vật khác, có tác dụng cản trở chuyển động của vật
2. Lực ma sát lăn:
+Lực ma sát lăn sinh ra khi một vật lăn trên bề mặt của vật
khác, có tác dụng cản trở chuyển động của vật
3. Lực ma sát nghỉ:
+Lực ma sát nghỉ sinh ra giữ cho vật không trượt khi vật bị
tác dụng của lực khác.

II.Lực ma sát trong đời sống và kĩ thuật

+Lực ma sát có thể có hại hoặc có lợi

III. Vận dụng

C8:

C8. Hãy giải thích các hiện tượng
sau và cho biết trong các hiện
tượng này ma sát có lợi hay có hại:

a.Khi đi trên sàn đá hoa
mới lau dễ bị ngã:

Ma sát có lợi

b. Ô tô đi vào chỗ bùn
lầy, có khi bánh xe
quay tít mà xe không
tiến lên được

Ma sát có lợi

c. Giày đi mãi đế bị mòn:

Ma sát có hại

d. Phải bôi nhựa thông vào
dây cung ở cần kéo nhị
(đàn cò).

Ma sát có lợi

C9. Ổ bi có tác dụng gì? Tại sao việc phát minh ra
ổ bi lại có ý nghĩa quan trọng đến sự phát triển
của khoa hoc và công nghệ?