NỘI DUNG CHÍNH
I. LỰC MA SÁT LÀ GÌ?
II. PHÂN LOẠI LỰC MA SÁT
III. TÁC DỤNG CỦA LỰC MA
SÁT ĐỐI VỚI CHUYỂN ĐỘNG
IV. MA SÁT TRONG AN
TOÀN GIAO THÔNG

Khi đi trên sàn đá hoa mới lau dễ bị ngã. Em có thể giải thích tại
sao không?

Vì lực ma sát giữa sàn nhà với chân
người rất nhỏ. Ma sát này là có ích
giúp cho người không bị trượt ngã.

I. Lực ma sát là gì?

Lực đẩy
Lực ma sát

Hình 44.1 Thí nghiệm về lực ma sát

Hãy giải thích tại sao miếng gỗ đang chuyển động lại dừng
lại?
Lực do mặt bàn tác dụng lên bề mặt miếng gỗ tiếp xúc với mặt
bàn làm miếng gỗ dừng lại.Lực ma sát

NGUYÊN NHÂN GÂY RA LỰC
MA SÁT

BỀ MẶT CỦA CÁC VẬT CÓ ĐỘ GỒ GHỀ NHẤT ĐỊNH

KHI 2 MẶT TIẾP XÚC VỚI NHAU

1. Lực ma sát là lực tiếp
xúc hay lực không tiếp
xúc?
Lực ma sát là lực tiếp xúc.
2. Xác định phương, chiều
của lực ma sát?
- Phương nằm ngang
- Chiều từ phải qua trái.

I. Lực ma sát là gì?

- Lực ma sát là lực tiếp xúc xuất
hiện ở bề mặt tiếp xúc giữa hai
vật.
- Lực ma sát có tác dụng cản
trở hoặc thúc đẩy chuyển
động.

Khi bóp phanh
mạnh, bánh xe
ngừng quay và
trượt trên mặt
đường.

Giữa mặt đường và bánh xe có xuất hiện lực ma sát
không? Nếu có theo em đây là lực ma sát gì?

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt
1. Lực ma sát trượt
Fk

Fms trượt

Þ Lực ma sát trượt là lực xuất hiện khi vật trượt trên
bề mặt của vật khác

Þ Ví dụ: tấm ván trượt trên nền đất.

Hãy tìm các VD khác về lực ma sát trượt trong đời sống và kĩ thuật.

Bánh xe ngừng quay trên mặt
đường khi phanh mạnh

Trượt tuyết.

Đẩy cái hòm trên mặt sàn

Ma sát trượt giữa dây cung ở cần kéo của đàn violon với dây
đàn.

Lực ma sát trượt trong đời sống và kĩ thuật

Lưỡi dao và đá mài

Thanh trượt và mặt băng

Thanh gỗ và dao tiện

Dây curoa và bánh truyền

Quan sát hình a khi tác dụng lực vào thùng hàng mà nó vẫn
đứng yên. Giữa mặt sàn và thùng hàng có xuất hiện lực ma
sát không?

2. Lực ma sát nghỉ.

Vật đứng yên chứng tỏ giữa mặt bàn với vật có một lực tác
dụng.
Fk
Fmsn

Lực ma sát nghỉ là lực giữ cho vật đứng yên
ngay cả khi nó bị kéo hoặc đẩy.

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt

2-Lực ma sát nghỉ:
- Chỉ xuất hiện khi có ngoại lực tác dụng lên
vật đang đứng yên.
- Giữ cho vật không bị trượt hoặc lăn khi vật
bị tác dụng của lực khác.

Hãy tìm các VD khác về lực ma sát nghỉ trong đời sống và kĩ thuật.

Ma sát giữa bàn chân với mặt
sàn khi di chuyển.
Ma sát ở băng truyền tải trong
các nhà máy.
Ma sát ở dây cu-roa.

Hãy lấy ví dụ về lực ma sát nghỉ trong đời sống và trong kĩ
thuật?

- Lực ma sát nghỉ giữa
bàn chân và mặt đường
- Lực ma sát nghỉ giúp
ta cầm nắm mọi vật dễ
dàng hơn

Lực ma sát lăn sinh ra khi một vật lăn trên bề
mặt của vật khác .

Fms

*Chú ý : Ngoài lực ma sát trượt và ma sát
nghỉ còn có lực ma sát lăn

III.TÁC DỤNG CỦA LỰC MA SÁT ĐỐI VỚI CHUYỂN ĐỘNG

Hiện tượng

Lực ma sát
xuất hiện

Lực ma
sát trượt

Lực ma
sát nghỉ

Lực ma
sát trượt

Tác dụng cản trở hay thúc đẩy
- Lực ma sát xuất hiện giữa má phanh và
vành bánh xe; giữa lốp và mặt đường.
- Lực ma sát giữa má phanh và vành bánh
xe; giữa lốp và mặt đường làm dừng lại.

Lực ma sát nghỉ có tác
dụng ngăn thùng hàng
chuyển động
Lực đẩy thắng được lực
ma sát nghỉ làm thùng
hàng chuyển động

Hiện tượng

Lực ma sát
xuất hiện

Lực ma
sát
trượt

Lực ma
sát nghỉ

Tác dụng cản trở hay thúc đẩy
- Do lực ma sát nghỉ giữa lốp xe và
mặt đường chưa đủ mạnh để đẩy
được xe đi
- Tăng lực ma sat nghỉ để xe thoát
ra khỏi sa lầy,bằng cách tăng đổ
cát, đá, gạch vào vị trí dưới bánh
xe

- Lực này có phương nằm
ngang, chiều từ phải sang
trái.
- Có tác dụng làm người
chuyển động về phía trước.

III. Tác dụng của lực ma sát đối với
chuyển động
- Lực ma sát có tác dụng cản trở hoặc
thúc đẩy chuyển động.
VD:
- Khi phanh xe làm cản trở chuyển động.
- Khi đẩy bàn thúc đẩy chuyển động.  

IV. Ma sát trong an toàn giao thông

1. Tại sao trên mặt lốp xe lại có các khía rãnh (hình 44.7)? Đi
xe mà lốp có các khía rãnh đã bị mòn thì có an toàn không?
Tại sao?
=> Mặt lốp xe có các khía rãnh để tăng lực ma sát giữa
bánh xe và mặt đường. Khi các khía rãnh bị mòn, bánh xe
sẽ bị chơn trượt trên mặt đường => gây nguy hiểm

2. Tại sao khi phanh gấp, lốp xe ô tô để lại một vệt
đen dài trên đường nhựa?

Câu 3. Hãy giải thích ý nghĩa của biển
báo
Biển báo

Giải thích ý nghĩa

Biển báo hiệu đường cao
tốc.
Biển báo tốc độ tối đa 120km/h,
tốc độ tối thiểu 70km/h.

Biển báo tốc độ tối đa khi trời
mưa là 100km/h.

IV. Ma sát trong an toàn giao thông
- Lực ma sát giữa bánh xe và mặt đường giữ cho
bánh xe lặn trên đường không bị trượt
- Khi xe dừng, đỗ trên dốc, lực ma sát góp phần giữ
cho xe không bị trượt
- Rãnh, gai trên vỏ lốp xe giúp tăng ma sát giữa
bánh xe và mặt đường để xe dễ dàng chuyển động
không bị trượt trên đường

Lực ma sát nghỉ
giữ cho vật
đứng yên ngay
cả khi nó bị kéo
hoặc đẩy
Độ lớn:
Fmsn= Ftd

Lực ma sát
trượt xuất hiện
khi vật trượt
trên bề mặt của
vật khác

GHI NHỚ

Lự
cm

as

át
l

ăn

Lực ma sát lăn
sinh ra khi một
vật lăn trên bề
mặt của vật
khác .

Hãy giải thích các hiện
tượng sau:

Khi đi trên sàn đá hoa
mới lau dễ bị ngã
Giải thích: Vì lực

ma sát giữa sàn
nhà với chân người
rất nhỏ. Ma sát này
là có ích giúp cho
người không bị
trượt ngã.

. Giày đi mãi đế bị mòn.
Giải thích :Vì lực ma sát giữa
đế giày và mặt đường làm mòn
đế giày
Ma sát trong trường hợp này
có hại

Khoanh tròn chữ cái đứng trước câu trả lời mà em chọn là “Đúng”
Câu 1: Trường hợp nào sau đây lực xuất hiện không phải là lực ma sát?
A. Lực xuất hiện khi lốp xe trượt trên mặt đường.
B. Lực xuất hiện làm mòn đế giầy.
C. Lực xuất hiện khi lò xo bị nén hay bị dãn.
D. Lực xuất hiện giữa dây curoa với bánh xe truyền chuyển động.
Câu 2: Lực ma sát trượt xuất hiện trong trường hợp nào sau đây?
A. Ma sát giữa các viên bi với ổ trục xe đạp, xe máy.
B. Ma sát giữa cốc nước đăt trên mặt bàn với mặt bàn.
C. Ma sát giữa lốp xe với mặt đường khi xe chuyển động.
D. Ma sát giữa ma phanh với vành xe khi bóp nhẹ phanh.

Câu3: Cách nào sau đây giảm được ma
sát?
A. Tăng độ nhám của bề mặt tiếp xúc.
B. Tăng độ nhẵn giữa các mặt tiếp xúc.
C. Tăng lực ép lên mặt tiếp xúc.
D. Tăng diện tích bề mặt tiếp xúc.

Câu 4: Chọn đáp án đúng. Lực ma sát nghỉ xuất hiện khi
A. Quyển sách để yên trên mặt bàn nằm nghiêng
B. Ô tô đang chuyển động, đột ngột hãm phanh 
C. Quả bóng bàn đặt trên mặt nằm ngang nhẵn bóng
D. Xe đang xuống dốc
Câu 5:đạp Trong các trường hợp sau, trường hợp nào lực
ma sát có hại?
A. Em bé đang cầm chai nước trên tay.
B. Ốc vít bắt chặt vào với nhau.
C. Con người đi lại được trên mặt đất.
D. Lốp xe ôtô bị mòn sau một thời gian dài sử dụng.

TIẾT HỌC KẾT THÚC