VIDEO

TIẾT 73-74

PHAN BỘI CHÂU
(1867 – 1940)

PHAN BỘI CHÂU
(1867 – 1940)

Có 10 câu hỏi liên quan
đến phần Tiểu dẫn và
Chú thích
Mỗi câu hỏi có thời gian
suy nghĩ và trả lời là 15
giây.

TÌM HIỂU
CHUNG

Vui lòng không sử dụng
các tài liệu liên quan
Tự tin để trả lời chính
xác, nhận điểm cộng

1. Phan Bội Châu biệt hiệu
là gì?

Sào Nam

2. Phan Bội Châu quê ở đâu?

Làng Đan Nhiễm;
Nam Đàn; Nghệ An

3. Phan Bội Châu là một trong
những nhà nho Việt Nam nuôi
ý tưởng gì?

Đi tìm một con đường
cứu nước mới

4. Phan Bội Châu đã lập nên tổ
chức hội nào?

Duy Tân hội

5. Duy Tân hội là tổ chức hội
như thế nào?

Tổ chức cách mạng theo
đường lối dân chủ tư sản
đầu tiên ở Việt Nam

6. Duy Tân hội chủ chương thực
hiện phong trào nào?

Duy Tân và xuất dương
sang Nhật Bản (1905)

7. Những tác phẩm của Phan Bội
Châu trong thời gian ở nước
ngoài?

- Việt Nam vong quốc
sử (1905)
- Hải ngoại huyết thư
(1906)
- Ngục trung thư
(1914)

8. Những tác phẩm của Phan Bội
Châu trong thời kì bị giam lỏng ở
Huế?

- Phan Bội Châu niên biểu
(1929)
- Phan Sào Nam văn tập
- Phan Sào Nam tiên sinh

9. Trong mấy chục năm đầu thế kỉ
XX, Phan Bội Châu được đánh giá
như thế nào?

- Cây bút xuất sắc
nhất của thơ văn
cách mạng

10. Bài thơ Lưu biệt khi xuất
dương được sáng tác trong hoàn
cảnh nào?

- Viết năm 1905.
Trước khi lên
đường sang Nhật

I. TÌM HIỂU CHUNG:
1/ Tác giả:
-

Tên thật:Phan Văn San (1867 - 1940),
Hiệu: Sào Nam,
Quê: huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.
Từng đậu giải nguyên

- Phan Bội Châu không chỉ là một lãnh tụ cách mạng, mà còn là
một nhà văn lớn.
- Với tư duy nhạy bén, không ngừng đổi mới sáng tạo, ông đã làm
rung động biết bao con tim bằng những vần thơ sục sôi nhiệt
huyết.

2/ Bài thơ:
a) Hoàn cảnh sáng tác:
Năm 1905, trước lúc lên đường sang Nhật Bản,
ông làm bài thơ này để từ giã bạn bè, đồng chí.
b) Thể thơ:
Thất ngôn bát cú Đường luật

II.ĐỌC – HIỂU
Phiên âm chữ Hán:

Sinh vi nam tử yếu hi kì,
Khẳng hứa càn khôn tự chuyển di.
Ư bách niên trung tu hữu ngã,
Khởi thiên tải hậu cánh vô thùy.
Giang sơn tử hĩ sinh đồ nhuế,
Hiền thánh liêu nhiên tụng diệc si!
Nguyện trục trường phong Đông hải khứ,
Thiên trùng bạch lãng nhất tề phi.

Dịch thơ:

Làm trai phải lạ ở trên đời,
Há để càn khôn tự chuyển dời.
Trong khoảng trăm năm cần có tớ,
Sau này muôn thuở, há không ai?
Non sông đã chết, sống thêm nhục,
Hiền thánh còn đâu, học cũng hoài!
Muốn vượt bể Đông theo cánh gió,
Muôn trùng sóng bạc tiễn ra khơi

THẢO LUẬN NHÓM

ĐỀ

Tư duy mới
mẻ, khát
vọng hành
động của
nhà chí sĩ
cách mạng
trong buổi
ra đi tìm
đường được
biểu lộ
trong 2 câu
thơ đầu như
thế nào?

Quan
niệm
của cụ
Phan về
chí làm
trai có gì
mới mẻ,
táo bạo
so với
tiền
nhân?

THỰC
Em hiểu
khoảng
trăm
năm là
gì? Cái
"tôi"
xuất
hiện
như thế
nào?

Từ câu
khẳng
định
chuyển
sang câu
phủ
định có
ý nghĩa
gì?

LUẬN
Tác giả
đặt ra
những
vấn đề gì
mới ở
hai câu
5-6

Tại sao
nói quan
niệm và
tư duy
của Phan
Bội Châu
hết sức
mới mẻ?

KẾT

Nhận xét Hai câu
về cách
kết thể
dùng từ hiện khát
ngữ, hình
vọng
ảnh, giọng
hành
điệu?
động và
So sánh tư thế của
với
người ra
nguyên đi như thế
tác?
nào?

II.Đọc – hiểu
1. Hai câu đầu:
- Tác giả nêu lên quan niệm mới: là đấng nam nhi phải sống hiển hách, mong

muốn làm nên điều kì lạ “yếu hi kì” tức là phải sống cho phi thường chủ động
xoay chuyển trời đất “càn – khôn”
 Khát vọng sống mạnh mẽ, táo bạo và đầy nhiệt huyết. Câu thơ thể hiện một
tư thế, một tâm thế đẹp về chí nam nhi phải tin tưởng ở mức độ và tài năng
của mình.
=> Tuyên ngôn về chí làm trai.

1. “Trừ độc, trừ tham, trừ bạo ngược
Có nhân, có chí, có anh hùng”
(Nguyễn Trãi- Bảo kính cảnh giới số 5)
2. “Công danh nam tử còn vương nợ
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ Hầu”
(Phạm Ngũ lão- Tỏ lòng)
3. “Làm trai sống ở trong trời đất
Phải có danh gì với núi sông”
(Nguyễn Công Trứ- Chí làm trai)

THẢO LUẬN NHÓM

ĐỀ

Tư duy mới
mẻ, khát
vọng hành
động của
nhà chí sĩ
cách mạng
trong buổi
ra đi tìm
đường được
biểu lộ
trong 2 câu
thơ đầu như
thế nào?

Quan
niệm
của cụ
Phan về
chí làm
trai có
gì mới
mẻ, táo
bạo so
với tiền
nhân?

THỰC
Em
hiểu
khoảng
trăm
năm là
gì? Cái
"tôi"
xuất
hiện
như thế
nào?

Từ câu
khẳng
định
chuyển
sang câu
phủ
định có
ý nghĩa
gì?

LUẬN

KẾT

Tại sao
Tác giả
nói quan
đặt ra
niệm và
những
tư duy
vấn đề của Phan
gì mới ở Bội Châu
hai câu
hết sức
mới mẻ?
5-6

Nhận xét về Hai câu kết
cách dùng từ
thể hiện
ngữ, hình
khát vọng
ảnh, giọng
hành động
điệu?
và tư thế
So sánh với của người
nguyên tác?
ra đi như
thế nào?

II.Đọc – hiểu
2. Hai câu thực:
- “khoảng trăm năm”: của một đời người
- “Tu hữu ngã” (phải có trong cuộc đời)  ý thức trách nhiệm của cái tôi cá
nhân trước thời cuộc, không chỉ là trách nhiệm trước hiện tại mà còn trách
nhiệm trước lịch sử của dân tộc (nghìn năm sau)
- Tác giả lại chuyển giọng nghi vấn (cánh vô thuỳ - há không ai?). Đó chỉ là
cách nói nhằm khẳng định cương quyết hơn khát vọng sống hiển hách, phi
thường, phát huy hết tài năng trí tuệ dâng hiến cho đời.
 Đó là ý thức sâu sắc thể hiện vai trò cá nhân trong lịch sử: sẵn sàng gánh
vác mọi trách nhiệm mà lịch sử giao phó.

THẢO LUẬN NHÓM

ĐỀ

Tư duy mới
mẻ, khát
vọng hành
động của
nhà chí sĩ
cách mạng
trong buổi
ra đi tìm
đường được
biểu lộ
trong 2 câu
thơ đầu như
thế nào?

Quan
niệm
của cụ
Phan về
chí làm
trai có
gì mới
mẻ, táo
bạo so
với tiền
nhân?

THỰC
Em
hiểu
khoảng
trăm
năm là
gì? Cái
"tôi"
xuất
hiện
như thế
nào?

Từ câu
khẳng
định
chuyển
sang câu
phủ
định có
ý nghĩa
gì?

LUẬN

KẾT

Tại sao
Tác giả
nói quan
đặt ra
niệm và
những
tư duy
vấn đề của Phan
gì mới ở Bội Châu
hai câu
hết sức
mới mẻ?
5-6

Nhận xét về Hai câu kết
cách dùng từ
thể hiện
ngữ, hình
khát vọng
ảnh, giọng
hành động
điệu?
và tư thế
So sánh với của người
nguyên tác?
ra đi như
thế nào?

II.Đọc – hiểu
3. Hai câu luận:
- Nêu lên tình cảnh của đất nước: “non sông đã chết” và
đưa ra ý thức về lẽ vinh nhục gắn với sự tồn vong của đất
nước, dân tộc.
- Đề xuất tư tưởng mới mẻ, táo bạo về nền học vấn cũ:
“hiền thánh còn đâu học cũng hoài”
=> Bộc lộ khí phách ngang tàng, táo bạo, quyết liệt của
một nhà cách mạng tiên phong: đặt nhiệm vụ giải phóng
dân tộc lên trên hết.

THẢO LUẬN NHÓM

ĐỀ

Tư duy mới
mẻ, khát
vọng hành
động của
nhà chí sĩ
cách mạng
trong buổi
ra đi tìm
đường được
biểu lộ
trong 2 câu
thơ đầu như
thế nào?

Quan
niệm
của cụ
Phan về
chí làm
trai có
gì mới
mẻ, táo
bạo so
với tiền
nhân?

THỰC
Em
hiểu
khoảng
trăm
năm là
gì? Cái
"tôi"
xuất
hiện
như thế
nào?

Từ câu
khẳng
định
chuyển
sang câu
phủ
định có
ý nghĩa
gì?

LUẬN

KẾT

Tại sao
Tác giả
nói quan
đặt ra
niệm và
những
tư duy
vấn đề của Phan
gì mới ở Bội Châu
hai câu
hết sức
mới mẻ?
5-6

Nhận xét về Hai câu kết
cách dùng từ
thể hiện
ngữ, hình
khát vọng
ảnh, giọng
hành động
điệu?
và tư thế
So sánh với của người
nguyên tác?
ra đi như
thế nào?

Muốn vượt bể Đông theo cánh gió,
Muôn trùng sóng bạc tiễn ra khơi.

II.Đọc – hiểu
4. Hai câu kết:
- “Trường phong”(ngọn gió dài)
- “Thiên trùng bạch lãng” (ngàn lớp sóng bạc)
 Hình tượng kì vĩ.
- Tư thế: “nhất tề phi”: “cưỡi sóng đạp gió” oai phong lẫm liệt.
=> Hình ảnh đầy lãng mạn hào hùng, đưa nhân vật trữ tình vào tư thế vượt
lên thực tại đen tối với đôi cánh thiên thần, vươn ngang tầm vũ trụ. Đồng
thời thể hiện khát vọng lên đường của bậc đại trượng phu hào kiệt sẵn sàng
ra khơi giữa muôn trùng sóng bạc tìm đường cứu sống giang sơn đất nước.

III. TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật

Sử dụng hiệu quả nhiều biện
pháp tu từ.
Hình ảnh lãng mạn, kì vĩ, giàu
chất sử thi.
Giọng điệu hào hùng, khí thế,
đầy nhiệt huyết.

2. Nội dung

Khẳng định chí
làm trai và khát
vọng lên đường
cứu nước của nhà
thơ.

1. Phong trào đi về hướng đông
6

1

2. Quê hương của tác giả bài thơ đang học
2

6
3. Tổ chức yêu nước chống Pháp tiến bộ
9

3

4. Đưa nước ta thoát khỏi áp bức, bóc lột
4

7
5.Đối tượng được đưa đi Đông du

5

CAÂU CHUÛ ÑEÀ

9
Tên tác giả bài thơ “Xuất dương lưu biệt”
11

TRÒ CHƠI Ô CHỮ KÌ DIỆU

1
2
3

H

4
5

T

N
Ộ
C
H

Đ
G
I
Ứ
A

Ô
H
D
U
N

N G
Ệ A
U
Y
N Ư
H N

D
N
T
Ớ
I



U



Â
C
Ê

N




N



Caâu chuû ñeà goàm 11 chöõ caùi
CAÂU CHUÛ ÑEÀ

P H

A N

B

Ộ

I

C

H

Â

U

BÀI TẬP
-

Vẽ sơ đồ tư duy bài học.
Suy nghĩ của em về vai trò của thế hệ trẻ ngày nay trong công cuộc xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc.