TIẾT 114, 115 – tập làm văn

LUYỆN TẬP LÀM BÀI NGHỊ
LUẬN VỀ TÁC PHẨM
TRUYỆN HOẶC ĐOẠN TRÍCH

I. Ôn tập lý thuyết:
1. Khái niệm :
Nghị luận về một tác phẩm truyện (hoặc
đoạn trích) là trình bày những nhận xét, đánh giá
của mình về nhân vật, sự kiện, chủ đề hay nghệ
thuật của một tác phẩm cụ thể.
2. Các bước làm bài nghị luận về tác phẩm truyện
(hoặc đoạn trích) :
a. Tìm hiểu đề và tìm ý
b. Lập dàn ý
c. Viết bài
d. Đọc lại bài viết và sửa chữa.

II. Luyện tập:

Đề bài: Cảm nhận của em về đoạn trích
“Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng.
1. Tìm hiểu đề và tìm ý:
a. Tìm hiểu đề:
- Kiểu đề: Nghị luận về một đoạn trích tác phẩm truyện
- Vấn đề nghị luận: Nhận xét, đánh giá về nội dung
và nghệ thuật của đoạn trích.
- Hình thức nghị luận: Nêu cảm nhận.
- Giới hạn: Trong đoạn trích “Chiếc lược ngà”

b. Tìm ý:
- Hoàn cảnh sáng tác, chủ đề?
- Nội dung đoạn trích? Tình cha con sâu sắc.
+ Thái độ và hành động của bé Thu và sau khi
nhận ông Sáu là cha?
+ Tình cảm ông Sáu dành cho con trong đợt nghỉ
phép và những ngày ở chiến khu?
- Nghệ thuật?
+ Xây dựng cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật.
+ Sử dụng ngôi kể?
+ Ngôn ngữ?
- Nhận định đánh giá về nội dung và nghệ thuật
của tác phẩm?

2. Lập dàn ý:
a. Mở bài: Giới thiệu tác giả, hoàn cảnh
sáng tác của tác phẩm: Chiếc lược ngà và
đánh giá về tình cha con giữa bé Thu và
ông Sáu.

b. Thân bài: Triển khai những cảm nhận về nội dung và nghệ
thuật của tác phẩm.
- Luận điểm 1: Tình cha con sâu sắc giữa bé Thu và ông Sáu.
+ Luận cứ 1: Thái độ và hành động của bé Thu trước khi
nhận ông Sáu là cha.
+ Luận cứ 2: Thái độ và hành động của bé Thu sau khi nhận
ông Sáu là cha.
 Nhận xét, đánh giá nhân vật bé Thu.
+ Luận cứ 3: Tình cảm của ông Sáu dành cho con trong đợt
nghỉ phép.
+ Luận cứ 4: Tình cảm ông Sáu dành cho con trong những
ngày ở chiến khu.
 Nhận xét, đánh giá nhân vật ông Sáu

- Luận điểm 2: Nghệ thuật.
+ Luận cứ 1: Xây dựng cốt truyện, tình
huống truyện hợp lí, bất ngờ.
+ Luận cứ 2: Xây dựng tâm lý nhân vật
sinh động, hấp dẫn.
+ Luận cứ 3: Sử dụng ngôi kể thứ nhất.
+Luận cứ 4: Ngôn ngữ giản dị mang đậm
màu sắc Nam Bộ.

c. Kết bài: Nhận định, đánh giá về nội
dung và nghệ thuật của tác phẩm.

Mở bài 1:
Tôi đã từng rơi nước mắt trước những tình cảm cha con thật cảm
động và cao thượng… Người cha, với biết bao gánh nặng cuộc đời
không ai khổ bằng, với bao nhiêu công ơn lớn lao mà mây trời
lồng lộng cũng không phủ kín. Đừng bao giờ nghĩ rằng tình phụ tử
không thiêng liêng và cao cả, không ấm áp và đẹp đẽ như tình mẫu
tử, nếu ai có những suy nghĩ đó thì chắc chắn sẽ có một cách nhìn
khác về tình cha con qua truyện ngắn “Chiếc lược ngà”, được nhà
văn Nguyễn Quang Sáng khắc họa thành công nhân vật bé Thu
thật ấn tượng và tinh tế, nổi bật hơn là tình cảm cha con hết sức
sâu nặng, thiêng liêng và cao đẹp dù là trong cảnh ngộ éo le của
chiến tranh khắc nghiệt.

Mở bài 2:
Tình phụ tử là thứ tình cảm vô cùng thiêng liêng và cao
cả. Nếu tình mẫu tử là "nước trong nguồn" êm ái, nhẹ
nhàng thì tình cảm cha dành cho con là "núi Thái Sơn", vĩ
đại, mạnh mẽ, bền bỉ và dài lâu. Với sự chiêm nghiệm đó,
Nguyễn Quang Sáng đã viết tác phẩm Chiếc lược ngà, một
truyện ngắn gây xúc động lòng người về tình cảm của cha
con ông Sáu và bé Thu trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt.
Vỏn vẹn trong vài ngày ông Sáu về thăm nhà, đoạn trích
ngắn từ câu chuyện đã lấy đi bao nước mắt người đọc, thấu
cảm về tình cha con, tình yêu thương gia đình máu mủ ruột
già không gì có thể so sánh được và đặc biệt là tình cảm
bền bỉ bé Thu dành cho người cha của mình.

Kết bài:
“Chi tiết chiếc lược ngà như là một điểm nhấn cho
giai điệu của bài ca về tình cha con trong chiến
tranh, là chi tiết tuyệt hay. Nó cho thấy sự kiên nhẫn
của bé Thu, nó là sự an ủi của anh Sáu trong những
ngày xa con sau đó. Nó nối hai câu chuyện: chuyện
cha con anh Sáu, chuyện người kể chuyện là bác Ba.
Nhưng trước hết chi tiết chiếc lược ngà là chi tiết bất
ngờ: Khi anh Sáu dồn hết tâm sức để có một kỉ vật
chờ ngày thực hiện lời hứa với con thì bom đạn kẻ
thù đã không cho anh làm việc đó. Bất ngờ nhưng
nó cũng phản ánh hiện thực đau xót của chiến
tranh”.

Tiết 46
Văn bản:

1- Bài vừa học:

BÀI THƠ
VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH

I. Tìm hiểu chung
- NắmII.được
cách
Đọc hiểu
văn làm
bản bài nghị
(hoặc đoạn
1. Đọc trích)
- Tìm hiểu chú thích
2. Nhan đề bài thơ
3. Phân tích

-Phạm Tiến Duật-

luận về tác phẩm truyện

3.1. Hình
những chiếc
2- Bài sắp
học:ảnhMÂY
VÀxeSÓNG/ sgk/ 86.

-

không kính
Hiện thực khốc liệt thời
Vài nét
về tác giả, tác phẩm?
chiến tranh: bom đạn kẻ thù,
những con đường ra trận để
Đọc và
trảtích
lờitrêncâu
hỏichiếc
phần Đọc-hiểu/
lại dấu
những
xe không kính.

sgk/ 86 88