LUYỆN TẬP
Làm bài nghị luận về tác phẩm truyện
(hoặc đoạn trích)

Luyện tập làm bài nghị luận
về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

I. LÝ THUYẾT:

?

KHỞI ĐỘNG
- Trước một đề nghị luận
về tác phẩm truyện (hoặc
đoạn trích) em sẽ tiến
hành làm theo các bước
như thế nào?

TRÒ CHƠI:

THI TUYỂN THỢ GIỎI

TRÒ CHƠI:

THI TUYỂN THỢ GIỎI
Trò chơi này yêu cầu như sau:
Bạn hãy chọn cho mình một ô số,
trong đó có ô câu hỏi mà bạn phải trả lời,
ô may mắn bạn được tặng điểm
Và ô không may mắn bạn sẽ bị mất lượt.

6
5

1
4

2
3

TRÒ CHƠI:

THI TUYỂN THỢ GIỎI

TÌM HIỂU ĐỀ - TÌM Ý.
Tìm hoa
Hút mật

-Đọc kỹ đề, gạch chân những từ ngữ
quan trọng.
-Xác định yêu cầu đề:
+ Thể loại.
+Nội dung.
+Phạm vi giới hạn.
-Tìm ý (từ phạm vi giới hạn và các
ngữ liệu liên quan)

TRÒ CHƠI:

THI TUYỂN THỢ GIỎI

CHỌN Ý – LẬP DÀN BÀI
Tập kết
Nguyên
liệu

-Chọn ý tiêu biểu, phù hợp.
-Lập dàn bài theo các bước:
+ Mở bài: Giới thiệu tác phẩm (hoặc đoạn trích),
nêu ý kiến đánh giá sơ bộ của mình.
+Thân bài: Nêu các luận đểim chính về nội dung
và nghệ thuật của tác phẩm; có phân tích, chứng
minh bằng các luận cứ tiêu biểu, xác thực
+Kết bài: Nêu nhận định, đánh giá chung của
mình về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)
*Cần thể hiện sự cảm thụ và ý kiến riêng của
người viết.
* Chú ý sự liên kết hợp lí, tự nhiên.

TRÒ CHƠI:

THI TUYỂN THỢ GIỎI

VIẾT BÀI
Xây
tổ

-Chọn lựa từ ngữ.
-Đặt câu.
-Dựng đoạn.
-Chú ý bố cục.
-Sự liên kết trong văn bản.
-Nghệ thuật tu từ.
-Cách lập luận.
-Cảm xúc cá nhân.

TRÒ CHƠI:

THI TUYỂN THỢ GIỎI

ĐỌC, KIỂM TRA, SỬA CHỮA.
Nghiệm thu
Công trình

-Đọc lại bài.
-Sửa chữa lỗi chính tả, lỗi câu, lỗi
đoạn.
-Sự mạch lạc. Liên kết trong bài
viết.
-Chú ý bố cục trình bày, sạch đẹp.

TRÒ CHƠI:

THI TUYỂN THỢ GIỎI

TRÒ CHƠI:

THI TUYỂN THỢ GIỎI

Chào bạn Ong thợ đáng yêu! Bạn đã may mắn chọn
được câu hỏi số 1 có nội dung như sau:
* Hãy cho biết bước đầu tiên của cách làm một bài
văn nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)?
* Nêu các thao tác trong bước đó?
* Cho biết nó ứng với phần nào sau đây:
a. Tìm hoa hút mật.
b. Tập kết nguyên vật liệu.
c. Xây tổ.
d. Nghiệm thu công trình.

TRÒ CHƠI:

THI TUYỂN THỢ GIỎI

Chào Bạn Ong thợ đáng yêu! Bạn đã may
mắn chọn được câu hỏi số 2 Đó là câu
hỏi đem lại sự may mắn cho bạn !

Chúc mừng bạn đã được tặng
thưởng 1 điểm

TRÒ CHƠI:

THI TUYỂN THỢ GIỎI

Chào bạn Ong thợ đáng yêu! Bạn đã may mắn chọn
được câu hỏi số 3 có nội dung như sau:
* Hãy cho biết bước thứ hai của cách làm một bài văn
nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)?
* Nêu các thao tác trong bước đó?
* Cho biết nó ứng với phần nào sau đây:
a. Tìm hoa hút mật.
b. Tập kết nguyên vật liệu.
c. Xây tổ.
d. Nghiệm thu công trình.

TRÒ CHƠI:

THI TUYỂN THỢ GIỎI

Chào bạn Ong thợ đáng yêu! Bạn đã may mắn chọn
được câu hỏi số 4 có nội dung như sau:
* Hãy cho biết bước thứ ba của cách làm một bài văn
nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)?
* Nêu các thao tác trong bước đó?
* Cho biết nó ứng với phần nào sau đây:
a. Tìm hoa hút mật.
b. Tập kết nguyên vật liệu.
c. Xây tổ.
d. Nghiệm thu công trình.

TRÒ CHƠI:

THI TUYỂN THỢ GIỎI

Chào bạn Ong thợ đáng yêu! Bạn đã may mắn chọn
được câu hỏi số 5 có nội dung như sau:
* Hãy cho biết bước thứ tư của cách làm một bài văn
nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)?
* Nêu các thao tác trong bước đó?
* Cho biết nó ứng với phần nào sau đây:
a. Tìm hoa hút mật.
b. Tập kết nguyên vật liệu.
c. Xây tổ.
d. Nghiệm thu công trình.

TRÒ CHƠI:

THI TUYỂN THỢ GIỎI

Chào bạn Ong thợ đáng yêu! Bạn đã
chọn được câu hỏi số 6. Đó là câu hỏi
không đem lại sự may mắn cho bạn !

Bạn đã bị mất lượt!

Chúc bạn may mắn lần sau!

Bài 23 - Tiết 120

Luyện tập làm bài nghị luận
về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

I. LÝ THUYẾT:
II. LUYỆN TẬP:

?

LUYỆN TẬP
Đề: Cảm nhận của em về
đoạn trích “Chiếc lược
ngà” của Nguyễn Quang
Sáng.

Luyện tập làm bài nghị luận

Bài 23 - Tiết 120

về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

I. ÔN LẠI LÝ THUYẾT:
II. LUYỆN TẬP:
ĐỀ: Cảm nhận của em
về đoạn trích “Chiếc
lược ngà” của Nguyễn
Quang Sáng.

?

LUYỆN TẬP
Đề: Cảm nhận của em về
đoạn trích “Chiếc lược
ngà” của Nguyễn Quang
Sáng.

THẢO LUẬN NHÓM

Bài 23 - Tiết 120

Luyện tập làm bài nghị luận
về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

?

LUYỆN TẬP

Đề: Cảm nhận của em về đoạn trích “Chiếc lược
ngà” của Nguyễn Quang Sáng.

THẢO LUẬN NHÓM:

1. Tìm hiểu đề, tìm ý.
2. Lập dàn bài.
3. Xây dựng một đoạn văn ở phần mở
bài.
Thời gian thảo luận: 6 phút
Thời gian trình bày: 9 phút.

GỢI Ý:

TÌM HIỂU ĐỀ
-Đối tượng phân tích trong đoạn trích là ai?
-Tác phẩm nào? Tác giả? Hoàn cảnh sáng tác?
-Kiểu bài gì?
-Nội dung chính? Nghệ thuật chính?
LẬP DÀN BÀI
MỞ BÀI
-Nhắc lại phần lý thuyết về mở bài?
-Có thể đi từ giá trị chung của tác phẩm mà giới thiệu hai nhân
vật cần phân tích.
-Có thể từ hoàn cảnh chiến tranh chống Mỹ cứu nước gian lao
mà nêu bật lên 2 nhân vật cần phân tích.
-Có thể từ ý nghĩa của tình cảm cha con ruột thịt mà đề cập 2
nhân vật cần phân tích.

GỢI Ý:

THÂN BÀI
A. Nhân vật bé Thu:
a.-Câu chuyện diễn ra như thế nào khi ông Sáu phải xa nhà đi
kháng chiến?
b. -Trong tình huống bé Thu không nhận ra cha, bé Thu đã
phản ứng như thế nào? Đánh giá thái độ của bé Thu?
-Sự ương ngạnh của bé Thu có đáng trách không? Vì sao?
c.- Trong tình huống bé Thu đã nhận ra cha, bé Thu đã thể
hiện tình cảm của mình như thế nào? Phân tích cách tả của nhà
văn?
-Sự xúc động có tất yếu không?
d. - Em thử khái quát về tính cách của bé Thu?
B. Nhân vật ông sáu:
e.- Tình cảm ông Sáu khi xa con? Những chi tiết nào thể hiện
tình cảm của ông Sáu khi làm chiếc lược ngà?

GỢI Ý:

THÂN BÀI (tt)
C. Nội dung - Nghệ thuật:
g.- Em thử khái quát về câu chuyện qua các câu hỏi
phân tích trên?
h. Câu chuyện đã được kể lại với nghệ thuật như thế
nào?
KẾT BÀI
-Kết bài tự nhiên hoặc mở rộng:
-Tóm tắt nội dung và nghệ thuật rồi khái quát lên ý
nghĩa thời đại của câu chuyện.
-Từ sự mất mát về tình cảm gia đình trong chiến tranh
mà nghĩ đến việc vun xới gia đình ngày nay.

Bài 23 - Tiết 120
LUYỆN TẬP

?

Luyện tập làm bài nghị luận
về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

Đề: Cảm nhận của em về đoạn trích “Chiếc lược ngà” của Nguyễn
Quang Sáng.

Đã hết thời gian thảo luận.
Mời các nhóm tiến hành trình bày

1. Tìm hiểu đề, tìm ý.
2. Lập dàn bài.
3. Xây dựng một đoạn văn ở phần mở bài.

Bài 23 - Tiết 120

LUYỆN TẬP

Luyện tập làm bài nghị luận
về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

Đề: Cảm nhận của em về đoạn trích “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng.

?

TÌM HIỂU ĐỀ
THAO TÁC

NỘI DUNG

Thao tác 1: Đọc kỹ đề, gạch - Cảm nhận của em về đoạn trích “Chiếc
chân từ ngữ quan trọng.
lược ngà' của Nguyễn Quang Sáng.
1. Thể loại: nghị luận (cảm nhận về một
đoạn trích).
Thao tác 2: xác định những 2. Nội dung: nhân vật ông Sáu và Bé Thu
- nhận xét, đánh giá về nội dung , nghệ
yêu cầu đề.
thuật đoạn trích.
3. Phạm vi giới hạn: đoạn trích “Chiếc
lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng.
Thao tác 3: Tìm ý, chọn ý.

Luyện tập làm bài nghị luận

Bài 23 - Tiết 120

LUYỆN TẬP

về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

Đề: Cảm nhận của em về đoạn trích “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng.

?

LẬP DÀN BÀI
THAO TÁC

NỘI DUNG

1.Nêu và giới hạn vấn đề.
2.Nhấn mạnh tầm
trọng của vấn đề.

A. Mở bài:

quan -

3.Trích dẫn (nếu có).
4.Phương hướng giải quyết
vấn đề.

Giới thiệu vài nét về tác giả, tác
phẩm, đoạn trích.

- Giá trị nội dung và nghệ thuật của
đoạn trích.

Luyện tập làm bài nghị luận

Bài 23 - Tiết 120

LUYỆN TẬP

về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

Đề: Cảm nhận của em về đoạn trích “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng.

?

LẬP DÀN BÀI
THAO TÁC

NỘI DUNG

1.Xác định hệ thống luận
điểm, luận cứ.
2.Nắm chủ đề của đoạn
trích.
3.Triển khai chủ đề thành
các khía cạnh (các phương
diện).
4.Đặc sắc nghệ thuật của
đoạn trích.
5. Liên hệ thực tế.

B. Thân bài:
1. Luận điểm 1: Tình cha con sâu nặng.
a. Luận cứ 1:
Tình cảm của bé Thu với cha.
- Trong hai ngày đầu.
- Trong hai ngày tiếp theo.
- Trong buổi chia tay.
* Khái quát về tính cách, tình cảm của bé Thu.
b. Luận cứ 2: Tình cảm của ông Sáu với con.
- Trong đợt nghỉ phép.
- Sau đợt nghỉ phép.
* Khái quát về tính cách, tình cảm của ông Sáu.

Luyện tập làm bài nghị luận

Bài 23 - Tiết 120

LUYỆN TẬP

về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

Đề: Cảm nhận của em về đoạn trích “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng.

?

LẬP DÀN BÀI
THAO TÁC

1.Xác định hệ thống luận
điểm, luận cứ.
2.Nắm chủ đề của đoạn
trích.
3.Triển khai chủ đề thành
các khía cạnh (các phương
diện).
4.Đặc sắc nghệ thuật của
đoạn trích.
5. Liên hệ thực tế.

NỘI DUNG
2. Luận điểm 2: Nghệ thuật kể chuyện.
a. Luận cứ 1: Cốt truyện, tình huống truyện,
chi tiết nghệ thuật.
b. Luận cứ 2: Nghệ thuật kể chuyện (ngôi kể
thứ nhất, người kể chủ động)
c. Luận cứ 3: Nghệ thuật xây dựng nhân vật.
d. Luận cứ 4: Ngôn ngữ.
C. Kết bài:
- Tư tưởng chủ đề của đoạn trích.
- Tình cảm gia đình thời hiện đại.

* LƯU Ý:
Khi dựng đoạn, viết văn cần chú ý
việc dùng từ, đặt câu, liên kết câu, kiểu đoạn
văn –Diễn dịch, quy nạp, song hành, móc
xich, tổng-phân-hợp, các biện pháp tu từ
nghệ thuật, phép lập luận (Suy lí, quy nạp,
diễn dịch, so sánh, nhân quả, tổng - phân hợp … )

Luyện tập làm bài nghị luận

Bài 23 - Tiết 120

về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

I. ÔN LẠI LÝ THUYẾT:
II. LUYỆN TẬP:
ĐỀ: Cảm nhận của em
về đoạn trích “Chiếc
lược ngà” của Nguyễn
Quang Sáng.

?

CỦNG CỐ
NHẬN DIỆN ĐOẠN VĂN

Đọc đoạn văn sau và cho biết đoạn
văn nằm ở phần nào trong dàn ý của
bài. Nhận xét cách viết đoạn văn?

Bài 23 - Tiết 120

?

Luyện tập làm bài nghị luận
về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

CỦNG CỐ - NHẬN DIỆN ĐOẠN VĂN
Đọc đoạn văn sau và cho biết đoạn văn nằm ở phần nào
trong dàn ý của bài. Nhận xét cách viết đoạn văn?

“Chi tiết chiếc lược ngà như là một điểm nhấn cho giai điệu
của bài ca về tình cha con trong chiến tranh, là chi tiết tuyệt
hay. Nó cho thấy sự kiên nhẫn của bé Thu, nó là sự an ủi của
anh Sáu trong những ngày xa con sau đó. Nó nối hai câu
chuyện: chuyện cha con anh Sáu, chuyện người kể chuyện là
bác Ba. Nhưng trước hết chi tiết chiếc lược ngà là chi tiết bất
ngờ: Khi anh Sáu dồn hết tâm sức để có một kỉ vật chờ ngày
thực hiện lời hứa với con thì bom đạn kẻ thù đã không cho
anh làm việc đó. Bất ngờ nhưng nó cũng phản ánh hiện thực
đau xót của chiến tranh”.

Hướng dÉn häc ë nhµ.
-Nắm lại kiến thức về nghị luận văn học.
-Hoàn thành bài viết số 6, nộp đúng thời hạn.
Soạn bài “Sang thu” - Hữu Thỉnh
+ Nắm mục tiêu bài học (Kết quả cần đạt, sgk/ 70).
+ Đọc bài thơ, chú thích (), từ khó.
+ Thực hiện trả lời câu hỏi phần Đọc - Hiểu văn bản
(sgk/71)
+ Thực hiện phần luyện tập sgk/ 72.
VẤN ĐỀ THẢO LUẬN:
•Đề tài mùa thu đã trở thành phổ biến trong thi ca. em hãy
đọc (kể tên) những bài viết về mùa thu mà em biết?
•Trong khổ cuối bài thơ, tác giả đã có những câu thơ thể
hiện những suy ngẫm cá nhân về mối quan hệ giữa thời
gian và sự trưởng thành, giữa sự biến đổi của cuộc đời với
sự chín chắn, từng trải của con người. Em thử lí giải xem?