Tập làm văn
Luyện tập quan sát cây cối

Luyện tập miêu tả các bộ phận của cây cối



Thứ tư ngày 16 tháng 2 năm 2022
Tập làm văn
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
Luyện tập miêu tả các bộ phận của cây cối
KHỞI ĐỘNG
- Bài văn tả cây cối gồm mấy phần?
* Bài 1: Đọc lại 3 bài văn tả cây cối mới học (Sầu riêng, Bãi ngô, Cây gạo) và nhận xét:
e. Theo em, miêu tả một loài cây có điểm gì giống và điểm gì khác với miêu tả một cây cụ thể?
d. Trong ba bài văn trên, bài văn nào tả một loài cây, bài văn nào miêu tả một cây cụ thể?
c. Chỉ ra những hình ảnh so sánh, nhân hóa mà em thích. Theo em, các hình ảnh so sánh và nhân hóa này có tác dụng gì?
b. Các tác giả quan sát cây bằng những giác quan nào?
a. Tác giả mỗi bài văn quan sát cây theo trình tự như thế nào?
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
S/39
* Bài 1: Đọc lại 3 bài văn tả cây cối mới học (Sầu riêng, Bãi ngô, Cây gạo) và nhận xét:
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
c. Chỉ ra những hình ảnh so sánh, nhân hóa mà em thích. Theo em, các hình ảnh so sánh và nhân hóa này có tác dụng gì?
b. Các tác giả quan sát cây bằng những giác quan nào?
a. Tác giả mỗi bài văn quan sát cây theo trình tự như thế nào?
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
Sầu riêng trang 34
Sầu riêng
* Bài 1: Đọc lại 3 bài văn tả cây cối mới học (Sầu riêng, Bãi ngô, Cây gạo) và nhận xét:
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
c. Chỉ ra những hình ảnh so sánh, nhân hóa mà em thích.
b. Các tác giả quan sát cây bằng những giác quan nào?
a. Tác giả mỗi bài văn quan sát cây theo trình tự như thế nào?
b. Tác giả quan sát cây bằng những giác quan nào?
a. Tác giả quan sát cây theo trình tự như thế nào?
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
- Tác giả quan sát cây theo trình tự từng bộ phận của cây ( bao quát, hoa, trái, thân, cành và lá sầu riêng).
- Tác giả quan sát cây bằng : mắt, mũi, lưỡi.
Nhìn thấy hoa, quả, cành, lá,…
Cảm nhận hương thơm của hoa, trái,…
Biết vị ngọt, béo ngậy của sầu riêng.
C. Chỉ ra những hình ảnh so sánh, nhân hóa mà em thích.
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
+Trái sầu riêng: thơm mùi thơm của mít chín quyện với hương bưởi, béo cái béo của trứng gà, ngọt cái vị ngọt của mật ong già hạn, trái lủng lẳng dưới cành trông như những tổ kiến.
+ Hoa sầu riêng thơm ngát như hương cau, hương bưởi. Cánh hoa nhỏ như vảy cá, hao hao giống cánh sen con.
+ Thân cây: thiếu cái dáng cong, dáng nghiêng, chiều quằn, chiều lượn của cây xoài, cây nhãn.
* So sánh
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
Bãi ngô
trang 30
BÃI NGÔ
        Bãi ngô quê em ngày càng xanh tốt. Mới dạo nào cây ngô còn lấm tấm như mạ non. Thế mà chỉ ít lâu sau, ngô đã thành cây rung rung trước gió và ánh nắng. Những lá ngô rộng dài, trổ mạnh mẽ, nõn nà.
        Trên ngọn, một thứ búp như kết bằng nhung và phấn vươn lên. Những đàn bướm trắng, bướm vàng bay đến, thoáng đỗ rồi bay đi. Núp trong cuống lá, những búp ngô non nhú lên và lớn dần. Mình có nhiều khía vàng vàng và những sợi tơ hung hung bọc trong làn áo mỏng óng ánh.
        Trời nắng chang chang, tiếng tu hú gần xa ran ran. Hoa ngô xơ xác như cỏ may. Lá ngô quắt lại rủ xuống. Những bắp ngô đã mập và chắc, chỉ còn chờ tay người đến bẻ mang về.
Nguyên Hồng


Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
- Tác giả quan sát cây theo trình tự từng thời kì phát triển của cây ( Cây ngô từ lúc nhỏ tới lúc trưởng thành, cây ra hoa, ra bắp non và lúc thu hoạch).
- Tác giả quan sát cây bằng : mắt, tai
Nhìn thấy được cây ngô từ lúc lấm tấm đến khi ra hoa, ra bắp và thu hoạch.
Để nghe tiếng chim hót trong vòm lá.
. Chỉ ra những hình ảnh so sánh, nhân hóa mà em thích.
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
+ Cây ngô lúc còn nhỏ lấm tấm như mạ non.
+ Hoa ngô lúc còn nhỏ búp như kết bằng nhung.
* Hình ảnh nhân hóa:
* Hình ảnh so sánh:
+ Búp ngô non núp trong cuống lá. Bắp ngô chờ tay người đến hái.
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
Cây gạo trang 32

Cây gạo
       Cây gạo già mỗi năm lại trở lại tuổi xuân, cành nặng trĩu những hoa đỏ mọng và đầy tiếng chim hót. Chỉ cần một làn gió nhẹ hay một đôi chim mới đến là có ngay mấy bông gạo lìa cành. Những bông hoa rơi từ trên cao, đài hoa nặng chúi xuống, những cánh hoa đỏ rực quay tít như chong chóng nom thật đẹp.
      Hết mùa hoa, chim chóc cũng vãn. Cây gạo chấm dứt những ngày tưng bừng ồn ã, lại trở về với dáng vẻ xanh mát, trầm tư. Cây đứng im cao lớn, hiền lành, làm tiêu cho những con đò cập bến và cho những đứa con về thăm quê mẹ.
      Ngày tháng đi thật chậm mà cũng thật nhanh. Những bông hoa đỏ ngày nào đã trở thành những quả gạo múp míp, hai đầu thon vút như con thoi. Sợi bông trong quả đầy dần, căng lên; những mảnh vỏ tách ra cho các múi bông nở đều, chín như nồi cơm chín đội vung mà cười, trắng lóa. Cây gạo như treo rung rinh hàng ngàn nồi cơm gạo mới.
Theo Vũ Tú Nam



* Bài 1: Đọc lại 3 bài văn tả cây cối mới học(Sầu riêng, Bãi ngô, Cây gạo) và nhận xét:
3. Chỉ ra những hình ảnh so sánh, nhân hóa mà em thích.
2. Các tác giả quan sát cây bằng những giác quan nào?
1. Tác giả mỗi bài văn quan sát cây theo trình tự như thế nào?
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
Cây gạo trang 32
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
- Tác giả quan sát cây theo trình tự từng thời kì phát triển của cây ( cây gạo vào mùa hoa, lúc hết mùa hoa, lúc quả đã già).
- Tác giả quan sát cây bằng : mắt, tai
Nhìn thấy được cây gạo khi vào mùa hoa, lúc hết mùa hoa và quả đã già.
Để nghe tiếng tu hú gọi mùa trái chín.
3. Chỉ ra những hình ảnh so sánh, nhân hóa mà em thích.
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
+ Cánh hoa rụng quay tít như chong chóng.
+ Quả gạo múp míp hai đầu thon vút như con thoi. Khi quả gạo già và nở bung ra, cây gạo như treo rung rinh hàng ngàn nồi cơm gạo mới
+ Quả gạo chín nở bung ra như nồi cơm chín đội vung mà cười. Cây gạo già mỗi năm lại trở lại tuổi xuân. Sau mùa hoa, cây trở về dáng vẻ trầm tư và đứng im, hiền lành.
* Hình ảnh nhân hóa:
* Hình ảnh so sánh:
4. Theo em, các hình ảnh so sánh và nhân hóa tác giả sử dụng trong bài văn có tác dụng gì?
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
- Các hình ảnh so sánh và nhân hóa này có tác dụng làm cho bài văn miêu tả thêm cụ thể, sinh động, hấp dẫn và gần gũi với người đọc.
Cây gạo
5. Trong ba bài văn trên, bài văn nào miêu tả một loài cây, bài văn nào miêu tả một cây cụ thể?
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
Bãi ngô
Sầu riêng
Tả một loài cây cụ thể
Tả một cây cụ thể
6. Theo em, miêu tả một loài cây có điểm gì giống và điểm gì khác với miêu tả một cây cụ thể?
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
*Giống: Đều phải quan sát kĩ và sử dụng mọi giác quan, tả các bộ phận của cây, tả khung cảnh xung quanh cây, dùng các biện pháp so sánh, nhân hóa để khắc họa sinh động, chính xác các đặc điểm của cây, bộc lộ tình cảm của người miêu tả.
*Khác: Tả cả loài cây cần chú ý đến các đặc điểm phân biệt loài cây này với loài cây khác. Tả một cái cây cụ thể phải chú ý đến đặc điểm riêng của cây đó, đặc điểm làm nó khác các cây cùng loại.
* Khi quan sát một cây để tả, ta có thể quan sát từng bộ phận của cây hoặc quan sát từng thời kì phát triển của cây.
* Khi quan sát một cây để tả, ta có thể kết hợp các giác quan để quan sát.
* Bài 1: Đọc lại 3 bài văn tả cây cối mới học(Sầu riêng, Bãi ngô, Cây gạo) và nhận xét:
Giống nhau
- Đều phải quan sát kĩ và sử dụng mọi giác quan; tả các bộ phận; tả khung cảnh xung quanh cây; dùng biện pháp so sánh, nhân hoá để khắc hoạ sinh động, chính xác đặc điểm của cây; bộc lộ tình cảm của người miêu tả.
Khác nhau :
Tả các loài cây cần chú ý đến đặc điểm phân biệt loài cây này với các loài cây khác.
Tả một cây cụ thể phải chú ý đến đặc điểm riêng của cây đó - đặc điểm làm nó khác biệt với các cây cùng loại.
*Tả một cây cụ thể chú ý đặc điểm riêng biệt của loài cây đó.
Chú ý:
* Khi quan sát một cây để tả, ta có thể quan sát từng bộ phận của cây hoặc quan sát từng thời kì phát triển của cây.
*Khi quan sát một cây để tả, ta có thể kết hợp các giác quan để quan sát.
*Khi quan sát ta kết hợp sử dụng các hình ảnh so sánh, nhân hóa.
*Tả một loài cây chú ý đặc điểm phân biệt giữa loài cây này và loài cây khác.
c. Cái cây em quan sát có gì khác với những cây khác cùng loại.
Bài 2: Quan sát một cây mà em thích trong khu vực trường em (hoặc nơi em ở) và ghi lại những gì em đã quan sát được.
Chú ý kiểm tra xem:
a. Trình tự quan sát của em có hợp lí không?
b. Em đã quan sát bằng những giác quan nào?
Cây phượng vĩ
Cây bàng
Cây đa
Cây xoan
Cây bóng mát
Cây mít
Cây dừa
Cây ăn quả
Hoa hồng
Cây hoa đào
Cây hoa quỳnh
Cây hoa
Cây mai vàng
* Nhận xét:
- Ghi chép có bắt nguồn từ thực tế quan sát không?
- Trình tự quan sát có hợp lí không?
- Những giác quan nào bạn đã sử dụng khi quan sát?
- Cái cây bạn quan sát có khác gì với các cây cùng loại?
Bài 2: Quan sát một cây mà em thích trong khu vực trường em(hoặc nơi em ở) và ghi lại những gì em đã quan sát được.
Luyện tập miêu tả các bộ phận của cây cối
Bài 1: Dưới đây là một số đoạn văn tả lá, thân và gốc một số loài cây. Theo em, cách tả của tác giả trong mỗi đoạn văn có gì đáng chú ý?
a/ Tả lá cây : Lá bàng
Có những cây mùa nào cũng đẹp như cây bàng. Mùa xuân, lá bàng mới nảy trông như những ngọn lửa xanh. Sang hè, lá lên thật dày, ánh sáng xuyên qua chỉ còn là màu ngọc bích. Khi lá bàng ngả sang màu lục, ấy là mùa thu. Sang đến những ngày cuối đông, mùa của lá rụng, nó lại có vẻ đẹp riêng. Những lá bàng mùa đông đỏ như đồng ấy, tôi có thể nhìn cả ngày không chán. Năm nào tôi cũng chọn lấy mấy lá thật đẹp về phủ một lớp dầu mỏng, bày lên bàn viết. Bạn có biết nó gợi lên chất liệu gì không? Chất sơn mài.
Màu lục: Màu xanh sẫm pha vàng
b/ Tả thân cây và gốc cây
Cây sồi già
Bên vệ đường, sừng sững một cây sồi. Đó là một cây sồi lớn, hai người ôm không xuể, có những cành có lẽ phải gãy từ lâu, vỏ cây nứt nẻ đầy vết sẹo. Với những cánh tay to xù xì không cân đối, với những ngón tay quều quào xoè rộng, nó như một con quái vật già nua cau có và khinh khỉnh đứng giữa đám bạch dương tươi cười.
Bấy giờ đã là đầu tháng sáu. Mới sau có một tháng, cây sồi già đã thay đổi hẳn, toả rộng thành vòm lá xum xuê xanh tốt thẫm màu, đang say sưa ngây ngất, khẽ đung đưa trong nắng chiều. Không còn thấy những ngón tay co quắp, những vết sẹo và vẻ ngờ vực, buồn rầu trước kia. Xuyên qua lớp vỏ cứng già hàng thế kỉ, những khóm lá non xanh tươi đã đâm thẳng ra ngoài. Thật khó lòng tin được chính cây sồi già cằn cỗi kia đã sinh ra chùm lá non xanh mơn mởn ấy.
Bài 1 : Cách tả của tác giả trong mỗi đoạn văn có gì đáng chú ý? (tác giả tả bộ phận nào của cây, tả theo trình tự nào, tìm hình ảnh so sánh và nhân hóa?)
Lá bàng
Có những cây mùa nào cũng đẹp như cây bàng. Mùa xuân, lá bàng mới nảy trông như những ngọn lửa xanh. Sang hè, lá lên thật dày, ánh sáng xuyên qua chỉ còn là màu ngọc bích. Khi lá bàng ngả sang màu lục, ấy là mùa thu. Sang đến những ngày cuối đông, mùa của lá rụng, nó lại có vẻ đẹp riêng. Những lá bàng mùa đông đỏ như đồng ấy, tôi có thể nhìn cả ngày không chán. Năm nào tôi cũng chọn lấy mấy lá thật đẹp về phủ một lớp dầu mỏng, bày lên bàn viết. Bạn có biết nó gợi lên chất liệu gì không? Chất sơn mài.


Cây sồi già
Bên vệ đường, sừng sững một cây sồi. Đó là một cây sồi lớn, hai người ôm không xuể, có những cành có lẽ phải gãy từ lâu, vỏ cây nứt nẻ đầy vết sẹo. Với những cánh tay to xù xì không cân đối, với những ngón tay quều quào xoè rộng, nó như một con quái vật già nua cau có và khinh khỉnh đứng giữa đám bạch dương tươi cười.
Bấy giờ đã là đầu tháng sáu. Mới sau có một tháng, cây sồi già đã thay đổi hẳn, toả rộng thành vòm lá xum xuê xanh tốt thẫm màu, đang say sưa ngây ngất, khẽ đung đưa trong nắng chiều. Không còn thấy những ngón tay co quắp, những vết sẹo và vẻ ngờ vực, buồn rầu trước kia. Xuyên qua lớp vỏ cứng già hàng thế kỉ, những khóm lá non xanh tươi đã đâm thẳng ra ngoài. Thật khó lòng tin được chính cây sồi già cằn cỗi kia đã sinh ra chùm lá non xanh mơn mởn ấy.
1.Tác giả miêu tả bộ phận nào của cây?
2.Tác giả miêu tả theo trình tự nào?
3. Tìm những hình ảnh so sánh và nhân hóa trong các đoạn văn.
4. Những hình ảnh so sánh và nhân hóa có tác dụng gì?
Bài 1 : Cách tả của tác giả trong mỗi đoạn văn có gì đáng chú ý?
1.Tác giả miêu tả bộ phận nào của cây?
Tả lá bàng
-Đoạn b :
- Đoạn a :
cây sồi già ( thân, cành, lá )
2.Tác giả miêu tả theo trình tự nào?
a/Tả sự thay đổi màu sắc của lá bàng theo thời gian bốn mùa: Xuân- Hạ- Thu- Đông.
b/Tả sự thay đổi của cây sồi già từ mùa đông sang mùa xuân:
Mùa đông cây sồi nứt nẻ, đầy sẹo. Sang mùa xuân, cây sồi toả rộng thành vòm lá xum xuê, bừng dậy một sức sống bất ngờ.
3. Tìm những hình ảnh so sánh và nhân hóa trong các đoạn văn.
Hình ảnh so sánh:
a)Lá bàng mới nảy trông như những ngọn lửa xanh. Lá bàng mùa đông đỏ như đồng.
b)Nó như một con quái vật già nua, cau có và khinh khỉnh đứng giữa đám bạch dương tươi cười
Hình ảnh nhân hoá làm cho cây sồi già như có tâm hồn của người: Mùa đông, cây sồi già cau có, khinh khỉnh, vẻ ngờ vực, buồn rầu. Xuân đến, nó say sưa, ngây ngất, khẽ đung đưa trong nắng chiều.
4. Những hình ảnh so sánh và nhân hóa có tác dụng gì?
Những hình ảnh so sánh và nhân hóa có tác dụng: nêu bật vẻ đẹp riêng của cây, khiến chúng trở nên gần gũi, thân thuộc với con người và làm cho bài văn thêm sinh động hơn.
CÂU HỎI
LÁ BÀNG
CÂY SỒI GIÀ
Tác giả miêu tả bộ phận nào của cây ?
thân , vỏ , cành
Tác giả miêu tả theo trình tự nào?
Tác giả miêu tả theo trình tự thời gian ( mùa Đông sang mùa Xuân )
Tác giả đã dùng những biện pháp nào để miêu tả ?
So sánh : Mùa xuân, lá bàng mới nảy trông như những ngọn lửa xanh
-So sánh : nó như một con quái vật già nua, cau có
-Nhân hóa : mùa xuân say sưa ngây ngất, khẽ đung đưa trong nắng chiều .
lá bàng
Tác giả miêu tả theo trình tự thời gian ( Bốn mùa : Xuân , Hạ , Thu , Đông )
Khi quan sát cây cối, ta cần chú ý điều gì ?
Quan sát theo một trình tự hợp lí; sử dụng các giác quan khi quan sát.
Vận dụng biện pháp so sánh và nhân hóa khi viết văn miêu tả có tác dụng làm cho sự vật được miêu tả trở nên cụ thể, gần gũi, sinh động hơn và như thế bài văn sẽ hay hơn, sinh động hơn.
Bài 2: Viết một đoạn văn tả lá, thân hay gốc của một cây mà em yêu thích.
THỰC HÀNH VIẾT BÀI
Bài 2 : Tả lá chuối
Nhìn từ xa, cây chuối như một chiếc ô xanh mát rượi. Cây chuối có nhiều tàu lá, có tàu đã già khô bị gió đánh rách ngang và rũ xuống gốc. Các tàu lá còn xanh thì liền tấm, to như cái máng nước. Tàu trên ngọn, lá còn cuộn, chưa mở hết, trông như một chiếc loa màu xanh rung rung trước gió.
Bài 2: Tả thân, lá cây mít:
Trước sân nhà em có trồng một cây mít. Thân cây to bằng một vòng tay của em, màu nâu sẫm. Cành lá xum xuê. Lá mít dày, xanh mướt, hình bầu dục to bằng bàn tay. Lúc già, lá chuyển màu vàng rồi vàng sậm và rụng xuống, trở về với đất mẹ.
Bài 2: Tả thân , gốc cây dừa
Thoạt nhìn, cây dừa như một chiếc ô khổng lồ, phủ bóng mát cả một góc vườn. Gốc dừa to như cột nhà, rễ tua tủa ăn sâu, bám chắc vào lòng đất.Thân dừa cao, màu nâu, không thẳng như thân chuối mà có dáng nghiêng nghiêng.
Bài 2:Tả lá dừa:
Trên ngọn dừa, lá mọc thành từng tàu xòe đều ra xung quanh. Có những tàu dài đến hai, ba mét. Lá dừa xanh bóng, mọc xuôi theo cuống. Nhìn từ xa, chúng giống như những chiếc lược khổng lồ chải vào mây xanh.
Bài 2: Tả thân, lá cúc:
Cúc mọc thành bụi, thân mềm, thanh mảnh. Lá cúc to bằng nửa bàn tay, xẻ thành những đường cong mềm mại, mọc so le trên thân. Khóm cúc chỉ cao độ năm sáu tấc, mọc loà xoà tạo nên một vẻ đẹp tự nhiên. Đầu mỗi cành là một chùm nụ với hàng chục chiếc xinh xinh giống như những cúc áo màu xanh nhạt. Dăm ba chiếc nụ hé nở với những cánh vàng e ấp.
Khi quan sát cây cối, ta cần chú ý điều gì?
Quan sát theo một trình tự hợp lí; sử dụng các giác quan khi quan sát.
Vận dụng biện pháp so sánh và nhân hóa khi viết văn miêu tả có tác dụng làm cho sự vật được miêu tả trở nên cụ thể, gần gũi, sinh động hơn và như thế bài văn sẽ hay hơn, hấp dẫn hơn.