Chỉ dùng một thuốc thử hãy trình bày phương pháp
hóa học nhận biết: benzen, toluen và stiren?
Kiểm tra bài cũ
Đáp án:
- Dùng KMnO4 ở nhiệt độ thường nhận biết stiren
- Dùng KMnO4 ở nhiệt độ cao nhận biết toluen
- Còn lại là benzen không phản ứng
BÀI 49:
LUYỆN TẬP
SO SÁNH ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC VÀ TÍNH CHẤT
CỦA HIĐROCACBON THƠM VỚI
HIĐROCACBON NO VÀ KHÔNG NO
I. KIẾN THỨC CẦN NẮM VỮNG
Bảng so sánh đặc điểm cấu trúc và tính chất của 3 loại hiđrocacbon
Đặc điểm cấu trúc và
khả năng phản ứng
H
H
Có vòng benzen
- Trong vòng có hệ liên hợp π chung bền hơn liên kết π riêng rẽ nên dễ thế, khó cộng
Chỉ có liên kết đơn
- Không có trung tâm phản ứng nên có phản ứng thế và thường tạo hỗn hợp sản phẩm
Có liên kết bội (liên kết đôi, liên kết ba)
- Trung tâm phản ứng ở vị trí liên kết π kém bền, phản ứng đặc trưng là phản ứng cộng.
Phản ứng thế
Phản ứng thế
Phản ứng cộng
Phản ứng oxi hóa
Phản ứng cộng
Phản ứng oxi hóa
Quy tắc thế ở vòng benzen
R: Nhóm đẩy electron gồm :gốc Ankyl, - OH, -NH2; - OCH3; - X …
R: Nhóm hút electron gồm : - NO2; - COOH; - CHO; - CN …
P-
O-
O-
m-
m-
Vấn đề 1: Bài tập định tính
Bài 1: Trình bày phương pháp hóa học nhận biết:
a. etan, etilen và etin
b. Heptan, hept-1-en và toluen
II. BÀI TẬP
Đáp án:
- Dùng AgNO3/NH3 nhận biết etin do tạo kết tủa vàng, hai chất còn lại không phản ứng.
- Dùng dd KMnO4 nhận biết etilen do làm mất màu thuốc tím, chất còn lại không phản ứng.
- Chất còn lại là etan
b. - Dùng KMnO4 ở điều kiện thường, nhận biết hept-1-en
- Dùng KMnO4 ở nhiệt độ cao, nhận biết toluen
- Còn lại là heptan không phản ứng
Vấn đề 2: Bài tập định lượng
Bài 1: Dẫn 6,72 lít hỗn hợp khí X gồm metan, etilen và axetilen đi qua dung dịch brom dư thấy thoát ra 1,68 lít khí. Mặt khác dẫn 6,72 lít hỗn hợp khí X qua dung dịch AgNO3/NH3 dư thấy có 28,8 gam kết tủa.
Viết phương trình phản ứng xảy ra
b. Tính % thể tích mỗi khí trong X.
Đáp án:
X qua dung dịch brom dư, etilen và axetilen phản ứng bị giữ lại, khí thoát ra là metan.
X qua dung dịch AgNO3/NH3 dư có kết tủa do axetilen phản ứng.
Có 3 phản ứng
b. % thể tích: %CH4 = 25%; %C2H2 = 40%; %C2H4 = 35%
Bài 2: Đốt cháy hoàn toàn hidrocacbon X, sản phẩm thu được dẫn qua dung dịch Ba(OH)2 dư thấy có 29,55 gam kết tủa và khối lượng dung dịch giảm 19,35 gam. Tìm công thức phân tử của X?
Đáp án:
- Đốt cháy X thu được CO2 và H2O
- Kết tủa tạo ra do CO2 tác dụng với Ba(OH)2
- Khối lượng dung dịch giảm = mCO2 + mH2O – mkết tủa
- So sánh số mol CO2 và H2O kết luận là ankan
- Giải bài toán đốt cháy thông thường tìm X là C3H8
Giải :
Chọn phương án b, vì ankan có nhiều trong dầu mỏ
Pthh :
C6H14
C6H6 + 4H2
C7H16
C6H5-CH3 + 4H2
Bài 1 (8/207)
Dầu mỏ hiện nay khai thác được chứa rất ít benzen. Hãy chọn phương án nào sản xuất benzen dưới đây? Vì sao? Viết phương trình hóa học của phản ứng xảy ra
Vấn đề 3: Liên hệ thực tế
Bài 2 (7/207):
Nhà máy khí Dinh Cố có 2 sản phẩm chính: Khí hóa lỏng cung cấp cho thị trường và khí đốt cung cấp cho nhà máy điện Phú Mỹ
Thành phần chính của mỗi sản phẩm đó là gì?
Có nên chuyển tất cả lượng khí khai thác được thành khí hóa lỏng hay không ?
Đáp án:
a. Khí hóa lỏng: C3H8 và C4H10
Khí đốt: CH4
b. Không nên do CH4 có nhiệt độ sôi rất thấp phải làm lạnh và nén ở áp suất cao, bảo quản tốn kém.
CỦNG CỐ VÀ BÀI TẬP VỀ NHÀ :
Câu 1:
Hiđrocacbon (X) có công thức phân tử C8H10 không làm mất màu nước brom, khi bị hiđro hóa thì chuyển thành 1,4-đimetylhexan.Công thức cấu tạo và tên của (X) là trường hợp nào sau đây :
a.
b.
c.
d.
stiren
o-xilen
p-xilen
m-xilen
Câu 2:
Cho các chất lỏng sau : hept-1-en, etylbenzen, benzen. Chỉ được dùng một thuốc thử để nhận biết, thuốc thử đó là :
Câu 3:
CH3
Cl
Cho dãy chuyển hóa sau :
X
Y
NO2
X,Y lần lượt là những chất nào sau đây :
a.
CH3-[CH2]5-CH3
b.
CH3-[CH2]5-CH3
CH3
NO2
c.
COOK
d.
CH3-[CH2]5-CH3
NO2
Câu 4:
Hai hiđrocacbon A và B đều có CTPT C6H6 , A có mạch cacbon không phân nhánh, A làm mất màu dung dịch bromvà dung dịch thuốc tím ở điều kiện thường; B không phản ứng với 2 dung dịch trên nhưng tác dụng được với hiđro dư tạo ra C có CTPT C6H12, A tác dụng được với dd AgNO3 trong NH3 dư tạo thành kết tủa D có CTPT C6H4Ag2. Vậy A, B lần lượt là những chất nào sau đây:
a.
c.
d.
b.
CH≡C-CH2-CH2-C≡CH
(Hex-1,5-điin)
Xiclohexan
Benzen
CH≡C-CH2-C≡C-CH3
(Hex-1,4-điin)
Xiclohexen
CH≡C-CH=CH-CH=CH2
(Hex-1,3-đien-5-in)
Benzen
CH2=CH-CH2-CH2-CH=CH2
(Hex-1,5-đien)
Câu 5:
Chọn câu trả lời đúng trong các câu sau :
Nhà máy “lọc dầu” là nhà máy chỉ lọc bỏ tạp chất có trong dầu mỏ.
A.
B.
C.
D.
Nhà máy “lọc dầu” là nhà máy chỉ sản xuất xăng dầu.
Nhà máy “lọc dầu” là nhà máy chế biến dầu mỏ thành các sản phẩm khác nhau.
Sản phẩm của nhà máy “lọc dầu” đều là chất lỏng.
Câu 6:
Hiđrocacbon X là đồng đẳng của benzen có chứa 90,56%C về khối lượng. X tác dụng với brom ( tỉ lệ mol 1:1) có hoặc không có bột sắt trong mỗi trường hợp đều chỉ tạo được một dẫn xuất brom duy nhất.
a. Xác định công thức cấu tạo đúng của X, gọi tên
b. Y là một đồng phân của X, thỏa mãn sơ đồ sau:
Xác định Y, K và viết các phương trình hóa học theo sơ đồ trên.
Tiết học kết thúc