Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết trang
122)

Em hãy nêu cấu tạo
của một bài văn tả
người?

CẤU TẠO CỦA BÀI VĂN TẢ NGƯỜI

Bài văn tả người thường có ba phần:
1.Mở bài: Giới thiệu người định tả.
2.Thân bài:
a) Tả ngoại hình (đặc điểm nổi bật về tầm
vóc, cách ăn mặc, khuôn mặt, mái tóc, cặp
mắt, hàm răng,…)
b) Tả tính tình, hoạt động (lời nói, cử chỉ,
thói quen, cách cư xử với người khác,…).
3. Kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được tả.

Bài 1. Quan sát tranh:

Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

- Bài văn tả những đặc điểm ngoại
hình nào của người bà?
Bài văn tả mái tóc, đôi mắt, khuôn
mặt, giọng nói của người bà.

Những đặc điểm ngoại hình của người bà:
Mái tóc
- đen, dày kì lạ, phủ kín hai vai, xõa
xuống ngực, xuống đầu gối; mớ tóc
dày khiến bà đưa chiếc lược thưa
bằng gỗ một cách khó khăn.

Đôi mắt
(Khi bà mỉm cười) Hai con ngươi đen
sẫm nở ra, long lanh, dịu hiền khó tả,
ánh lên những tia sáng ấm áp, tươi vui.
Khuôn mặt
Đôi má ngăm ngăm, đã có nhiều nếp
nhăn nhưng khuôn mặt bà hình như vẫn
tươi trẻ.

Giọng nói
Trầm bổng, ngân nga như tiếng
chuông; khắc sâu vào trí nhớ cậu
bé; dịu dàng, rực rỡ, đầy nhựa
sống như những đóa hoa.

Nhận xét:
Tác giả ngắm bà rất kĩ và đã chọn lọc
những chi tiết tiêu biểu về ngoại hình
của bà để miêu tả. Bài văn vì thế ngắn
gọn mà sống động, khắc họa rất rõ hình
ảnh của người bà trong tâm trí bạn đọc,
đồng thời bộc lộ tình yêu của cháu đối
với bà qua từng lời tả.

2) Đọc và ghi lại những chi tiết tả người thợ
rèn đang làm việc trong bài văn: Người thợ rèn

Những chi tiết tả người thợ rèn đang làm
việc:
- Bắt lấy thỏi thép hồng như bắt một con
cá sống
- Quai những nhát búa hăm hở (khiến
con cá lửa vùng vẫy, quằn quại, giãy
đành đạch, vảy bắn tung tóe thành
những tia lửa sáng rực,…)

Những chi tiết tả người thợ rèn đang
làm việc:
- Quặp thỏi sắt trong đôi kìm sắt dài,
dúi đầu nó vào giữa đống than hồng;
lệnh cho thợ phụ thổi bễ.

- Lôi con cá lửa ra, quật nó lên đe, vừa
hằm hằm quai búa choang choang vừa
nói rõ to: “Này… Này… Này…”
- Trở tay ném thỏi sắt đánh xèo một
tiếng vào chậu nước đục ngầu.
- Liếc nhìn lưỡi rựa như một kẻ chiến
thắng, lại bắt đầu cuộc chinh phục mới.

Em có nhận xét gì về cách miêu tả anh
thợ rèn đang làm việc của tác giả?
(tác giả đã quan sát và chọn lọc các chi
tiết như thế nào?)

Tác giả đã quan sát rất kĩ hoạt động của
người thợ rèn; miêu tả quá trình thỏi thép
hồng qua bàn tay anh đã biến thành một
lưỡi rựa vạm vỡ, duyên dáng. Thỏi thép
hồng được ví như một con cá bướng bỉnh,
hung dữ; anh thợ rèn như một người chinh
phục mạnh mẽ, quyết liệt. Người đọc bị cuốn
hút bởi cách tả của tác giả.
Bài văn hấp dẫn, sinh động.

*Khi quan sát viết một bài văn tả
người, cần lưu ý:
- Xác định mục đích rõ ràng để tập
trung quan sát ngoại hình, hoạt động
của nhân vật.
- Tập trung quan sát kĩ đối tượng
định tả. Vận dụng nhiều giác quan để
quan sát.

- Quan sát, chọn lọc để đưa vào bài
những chi tiết tiêu biểu, nổi bật, gây ấn
tượng.
- Khi viết cần kết hợp với nhận xét, liên
tưởng, ví von… đồng thời kín đáo thể
hiện cảm xúc của mình với nhân vật.

Tác dụng của việc quan sát và
chọn lọc chi tiết để tả người là gì?

Tác dụng:
- Tìm ra điểm riêng biệt, tiêu biểu
khi miêu tả sẽ làm cho đối tượng
này không giống với đối tượng
khác. Không lan man, dài dòng, bài
viết sẽ hấp dẫn hơn.

Về nhà quan sát và ghi lại có chọn
lọc kết quả quan sát một người mà
em thường gặp (ví dụ: thầy cô,
hàng xóm,...) để lập dàn ý cho bài
văn tả người trong tiết tập làm văn
Luyện tập tả người (Tả ngoại hình)