Luyện tập tả người
(Tả ngoại hình)

NĂM HỌC 2022 - 2023
Tác giả: Vũ Đức Tứ
Trường Tiểu học Đức Xuân – TP Bắc Kạn

Khởi động

Theo em cấu tạo của
bài văn tả người gồm
những phần nào?
Nêu nội dung chính của
từng phần.

Bài văn tả người thường có ba phần:
1. Mở bài: Giới thiệu người định tả.
2. Thân bài
a) Tả ngoại hình ( đặc điểm nổi bật về tầm
vóc, cách ăn mặc, khuôn mặt, mái tóc,
cặp mắt, hàm răng, ... ) .
b) Tả tính tình, hoạt động ( lời nói, cử chỉ,
thói quen, cách cư xử với người khác, ... )
3. Kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được
tả.

Thứ tư ngày 30 tháng 11 năm 2022
Tập làm văn

Luyện tập tả người
(Tả ngoại hình)

Bài 1: Chọn làm một trong hai bài tập sau:
- a) Đọc lại bài Bà tôi của Mác-xim Go-rơ-ki vừa học tuần
trước và trả lời câu hỏi:
- Đoạn 1 tả đặc điểm gì về ngoại hình của bà?
+ Tóm tắt các chi tiết được miêu tả ở từng câu .
+ Các chi tiết đó quan hệ với nhau như thế nào?
- Đọan 2 còn tả những đặc điểm gì về ngoại hình của bà?
Các đặc điểm đó quan hệ với nhau như thế nào Chúng
cho biết điều gì về tính tình của bà?
- b) Đoạn văn Chú bé vùng biển tả những đặc điểm nào về
ngoại hình của bạn Thắng? Những đặc điểm ấy cho biết
điều gì về tính tình của Thắng?

Bà tôi

Bà tôi ngồi cạnh tôi, chải đầu. Tóc bà đen và dày kì lạ,
phủ kín cả hai vai, xoã xuống ngực, xuống đầu gối. Một
tay khẽ nâng mớ tóc lên và ướm trên tay, bà tôi đưa một
cách khó khăn chiếc lược thưa bằng gỗ vào mớ tóc dày.
Giọng bà trầm bổng, ngân nga như tiếng chuông. Nó
khắc sâu vào trí nhớ tôi dễ dàng, và như những đoá hoa,
cũng dịu dàng, rực rỡ, đầy nhựa sống. Khi bà mỉm cười,
hai con ngươi đen sẫm nở ra, long lanh, dịu hiền khó tả,
đôi mắt ánh lên những tia sáng ấm áp, tươi vui. Mặc dù
trên đôi má ngăm ngăm đã có nhiều nếp nhăn, khuôn
mặt của bà tôi hình như vẫn tươi trẻ.

Theo Mac-xim Go-rơ-ki

Chú bé vùng biển
Thằng Thắng, con cá vược của thôn Bần và là
địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của bọn trẻ, lúc này
đang ngồi trên chiếc thuyền đậu ở ngoài cùng .Nó trạc
tuổi thằng Chân “phệ”nhưng cao hơn hẳn cái đầu.Nó
cởi trần, phơi nước da rám đỏ khỏe mạnh của những
đứa trẻ lớn lên với nắng, nước mặn và gió biển.Thân
hình nó rắn chắc, nở nang :cổ mập, vai rộng, ngực
nở căng, bụng thon hằn rõ những múi, hai cánh tay
gân guốc như hai cái bơi chèo, cặp đùi dế to, chắc
nình nịch.Thắng có cặp mắt to và sáng.Miệng tươi,
hay cười.cái trán hơi dô ra, trông có vẻ là một tay
bướng bỉnh, gan dạ.
Theo Trần Vân

Gợi ý :
* Đoạn 1: -Tả đặc điểm ngoại hình gì của bà?
-Tả chi tiết nào về ngoại hình của bà?(Tóm tắt các chi
tiết được miêu tả ở từng câu – Hãy đọc từng câu và
xác định ý chính, chi tiết, từ ngữ dùng để miêu tả).
-Xem các chi tiết đó có quan hệ với nhau như thế
nào?
*Đoạn 2: nêu tương tự ở đoạn 1và xem các chi tiết
ở đặc điểm có quan hệ với nhau như thế nào?
Những chi tiết đặc điểm đó cho biết điều gì về tính
tình của bà?

Gợi ý :
b) Đoạn văn Chú bé vùng biển tả
những đặc điểm nào về ngoại hình
của bạn Thắng? Những đặc điểm ấy
cho biết điều gì về tính tình của
Thắng?

Tương tự như câu a : Nêu đặc điểm
của từng câu văn – Tìm những từ
ngữ-hình ảnh để miêu tả ngoại hình
của Thắng và qua những đặc điểm ấy,
em sẽ biết được tính tình của Thắng
như thế nào?

Bà tôi
Đoạn 1 tác giả tả chi tiết nào về ngoại
hình của bà?

* Đoạn 1: Tả mái tóc của người bà qua con mắt
nhìn của đứa cháu là một cậu bé :
-Câu 1- Mở đoạn: Giới thiệu bà ngồi cạnh cháu chải
đầu.
-Câu 2: Cảm nhận về mái tóc của bà với đặc điểm:
đen, dày kì lạ.
- Câu 3: Tả độ dày của mái tóc qua cách bà chải đầu
và từng động tác(nâng mớ tóc lên, ướm trên tay,
đưa một cách khó khăn chiếc lược thưa bằng gỗ
vào mớ tóc dày).

-Em hãy cho biết câu nào tả khái quát,
câu nào tả cụ thể, chi tiết nào làm rõ
cho chi tiết nào? Các chi tiết đó có
quan hệ với nhau như thế nào?
* Câu 1 tả khái quát, câu 2 và câu 3 tả
cụ thể. Ba câu, ba chi tiết, chi tiết sau
làm rõ chi tiết trước. Các chi tiết đó
có quan hệ chặt chẽ với nhau.

b) Đoạn văn Chú bé vùng biển tả
những đặc điểm nào về ngoại hình
của bạn Thắng?
Những đặc điểm ấy cho biết điều gì
về tính tình của Thắng?

Chú bé vùng biển
Thằng Thắng, con cá vược của thôn Bần và là địch thủ
bơi lội đáng gờm nhất của bọn trẻ, lúc này đang ngồi trên
chiếc thuyền đậu ở ngoài cùng .Nó trạc tuổi thằng Chân
“phệ”nhưng cao hơn hẳn cái đầu.Nó cởi trần, phơi nước da
rám đỏ khỏe mạnh của những đứa trẻ lớn lên với nắng, nước
mặn và gió biển.Thân hình nó rắn chắc, nở nang :cổ mập, vai
rộng, ngực nở căng, bụng thon hằn rõ những múi, hai cánh
tay gân guốc như hai cái bơi chèo, cặp đùi dế to, chắc nình
nịch.Thắng có cặp mắt to và sáng.Miệng tươi, hay cười.cái
trán hơi dô ra, trông có vẻ là một tay bướng bỉnh, gan dạ.
Theo Trần Vân

Những đặc điểm về ngoại hình của bạn Thắng:
Câu 1 Chi tiết được miêu tả
Giới thiệu chung về Thắng
con cá vược, có tài bơi lội
Câu 2 Chi tiết được miêu tả
Tả chiều cao của Thắng
Từ ngữ hình ảnh để miêu tả
hơn hẳn các bạn một cái đầu

Câu 3 Chi tiết được miêu tả
Tả nước da của Thắng
Từ ngữ hình ảnh để miêu tả
rám đỏ vì lớn lên với nắng, nước mặn và
gió biển

Câu 4 Chi tiết được miêu tả
Tả thân hình
Từ ngữ hình ảnh để miêu tả
rắn chắc nở nang: cổ mập, vai rộng,
ngực nở, bụng thon, hai cánh tay gân
guốc, đùi dế to, chắc

Câu 5 Chi tiết được miêu tả
Tả cặp mắt
Từ ngữ hình ảnh để miêu tả
to và sáng
Câu 6 Chi tiết được miêu tả
Tả cái miệng
Từ ngữ hình ảnh để miêu tả
tươi, hay cười

Câu 7 Chi tiết được miêu tả
Tả trán
Từ ngữ hình ảnh để miêu tả
Trán dô, bướng bỉnh

Những đặc điểm về ngoại hình của bạn Thắng:
Giới thiệu chung con cá vược, có tài bơi lội
về Thắng
Tả chiều cao hơn hẳn các bạn một cái đầu
Tả nước da rám đỏ vì lớn lên với nắng,
nước mặn và gió biển
Tả thân hình rắn chắc nở nang: cổ mập, vai
rộng, ngực nở, bụng thon, hai
cánh tay gân guốc, đùi dế to,
chắc

Những đặc điểm về ngoại hình của bạn Thắng:
Tả cặp mắt
Tả cái miệng
Tả trán

to và sáng
tươi, hay cười
dô, bướng bỉnh

Tính tình
Những đặc điểm ấy cho biết Thắng là
một cậu bé thông minh, bướng bỉnh, gan
dạ.

* Tất cả những đặc điểm
miêu tả ngoại hình của
Thắng có quan hệ chặt chẽ
với nhau, bổ sung cho
nhau, chúng không chỉ làm
rõ về bề ngoài của Thắng là
một đứa trẻ lớn lên ở vùng
biển, bơi lội rất giỏi, có sức
khỏe dẻo dai mà còn cả tính
tình của Thắng : thông minh,
bướng bỉnh .

1. Bà tôi
* Đoạn 1: Tả mái tóc của người bà
qua con mắt nhìn của đứa cháu là
một cậu bé.
* Đoạn 2: Tả giọng nói, đôi mắt, đôi
má, khuôn mặt của bà.
- Từ đặc điểm ngoại hình đã khắc
họa được tính tình của bà dịu dàng,
tươi trẻ, yêu đời, lạc quan .

2.Chú bé vùng biển
-Những đặc điểm về chiều cao,
nước da, thân hình, cặp mắt, cái
miệng, trán...…của Thắng cho biết
thắng là cậu bé khỏe mạnh, cứng
cỏi, vui vẻ, bướng bỉnh và gan dạ.
……

- Khi tả ngoại hình của nhân vật cần lưu ý
điều gì?
Kết luận: Khi tả ngoại hình nhân vật, cần chọn
tả những chi tiết tiêu biểu. Những chi tiết
miêu tả phải có quan hệ chặt chẽ với nhau, bổ
sung cho nhau, giúp khắc họa rõ hình ảnh
nhân vật. Bằng cách tả như vậy, chúng ta sẽ
hình dung không chỉ nói về ngoại hình của
nhân vật mà còn thấy cả nội tâm, tính tình của
nhân vật …

Bài 2: Lập dàn ý cho bài văn tả một người
mà em thường gặp
Cấu tạo của bài văn tả người
Mở bài: Giới thiệu người định tả
Thân bài: Tả ngoại hình (đặc điểm nổi bật về tầm
vóc, cách ăn mặc, khuôn mặt, mái tóc, cặp mắt,
hàm răng, …)
Tả tính tình, hoạt động ( lời nói, cử chỉ, thói quen,
cách cư xử với người khác, …)
3. Kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được tả

Bài 2: Lập dàn ý cho bài văn tả
một người mà em thường gặp

Dàn ý bài văn tả cô giáo
1.MB :Hàng ngày đến trường, em thường gặp cô
giáo …Cô giáo dạy em hồi lớp Bốn.
2. TB:-Cô ….rất trẻ. Cô năm nay khoảng hơn ba
mươi tuổi ….
- Dáng người thon thả, mảnh mai, trông cô
rất hiền …..
- Đến lớp, cô thường mặc những chiếc áo dài
nhung rất sang…..
- Cô luôn mang đôi giày cao gót màu nâu dễ
thương …….

- Mái tóc cô dài, đen mượt. cô thường kẹp chiếc
kẹp màu hồng……
-Đôi mắt to, tròn, đen lay láy như biết nói, biết
cười…….
- Cô luôn nhìn chúng em với ánh mắt ấm áp,
tin cậy………
-Mỗi khi cô cười để lộ ra hàm răng trắng, đều
như những hạt bắp……….
-Cô rất vui vẻ nhưng cô cũng rất nghiêm
khắc………

-Giọng nói của cô truyền cảm, giảng bài rất dễ
hiểu……
-Cô luôn quan tâm đến các bạn có hoàn cảnh
khó khăn, học yếu……..
-Cô vui vẻ, đoàn kết tương thân tương trợ lẫn
nhau……….
- Cô luôn là tấm gương sáng cho chúng em
noi theo…..
3.KB: Em rất kính yêu cô…Em coi cô như người
mẹ thứ hai của em………

mái tóc

Nụ cư
ờ

i

Tả
Ngoại hình
vóc
dáng

ử
C

ôn
khu
mặt

m
hà g
n
ă
r

ỉ
ch

Gợi ý

a.Tả hình dáng:
- Người đó khoảng bao nhiêu tuổi?
- Hình dáng của người đó có gì nổi
bật(khuôn mặt, cặp mắt, nước da, tay,
chân)...?
- Vóc dáng của người đó thế nào?(cao,
thấp, to con, nhỏ nhắn, mảnh mai, …)

- Gương mặt, mái tóc, mũi, trán có điểm
gì ấn tượng với em?
- Cách ăn mặc thế nào?
b. Tả tính tình:
- Người đó không thích những việc gì?
- Người đó cư xử, nói năng với mọi
người, với em thế nào?...
- Em nghĩ gì về tính tình người đó?

*Chú ý chọn những chi tiết, đặc điểm
tiêu biểu, ấn tượng về hình dáng và
tính tình của người định tả để đưa
vào dàn ý.