LUYỆN TẬP THAO TÁC
LẬP LUẬN SO SÁNH
Khởi động:
1. Nhắc lại mục đích của thao tác lập luận so sánh?
So sánh là làm sáng rõ đối tượng đang nghiên cứu trong tương quan với các đối tượng khác.

2. Yêu cầu của thao tác lập luận so sánh là gì?
-Khi so sánh, phải đặt các đối tượng vào cùng một bình diện, đánh giá trên cùng một tiêu chí mới thấy được sự giống nhau và khác nhau của chúng.
- Phải làm sáng tỏ luận điểm của người viết .
Hoạt động 2:Bài tập
BÀI TẬP 1:
Tìm hiểu tâm trạng của nhân vật trữ tình (khi về thăm quê) trong hai bài thơ:
- “Khi đi trẻ, lúc về già,
Giọng quê vẫn thế, tóc đà khác bao.
Trẻ con nhìn lạ không chào
Hỏi rằng khách ở chốn nào lại chơi”
( Hạ Tri Chương)
- “Trở lại An Nhơn tuổi lớn rồi
Bạn chơi ngày nhỏ chẳng còn ai
Nền nhà nay dựng cơ quan mới
Chẳng lẽ thăm quê lại hỏi người”
(Chế Lan Viên)
1. Điểm giống nhau:
a. Cả hai tác giả đều rời quê hương ra đi lúc còn trẻ và trở về lúc tuổi đã cao:
-“Khi đi trẻ, lúc về già”
(Hạ Tri Chương)
“Trở lại An Nhơn tuổi lớn rồi”
(Chế Lan Viên)
1. Điểm giống nhau:
b. Cả hai đều nhận thấy mình xa lạ ngay trên chính quê hương:
- “Trẻ con nhìn lạ không chào
Hỏi rằng khách ở chốn nào lại chơi”
(Hạ Tri Chương)
 Không còn ai nhận ra mình
- “Bạn chơi ngày nhỏ chẳng còn ai
Nền nhà nay dựng cơ quan mới
Chẳng lẽ thăm quê lại hỏi người”
(Chế Lan Viên)
 Quê hương đã biến đổi sau chiến tranh, không còn cảnh cũ người xưa
2. Kết luận:
Hai nhà thơ, hai con người ở hai thời đại khác nhau, nhưng cảm xúc về nỗi lòng của người xa xứ ngày trở về đều có nét giống nhau. Đọc người xưa cũng là dịp để hiểu người nay sâu sắc hơn.


BÀITẬP2:

Học cũng như trồng cây, mùa xuân ra hoa, mùa thu được quả.
1. Học và trồng cây đều có ích như nhau:
Học: mang lại tri thức để thực hành trong đời sống.
Trồng cây: cho hoa, quả, cho môi trường trong sạch, điều hoà khí hậu
2.Học và trồng cây đều cần có thời gian:
- Học: tiếp thu từ đơn giản đến phức tạp, dễ đến khó để tiến bộ
Trồng cây: dần dần thu hoạch từ ít đến nhiều, không nôn nóng.
3. Kết luận: Cách so sánh để khuyên ta kiên nhẫn trên con đường học tập
TỰ TÌNH
(Bài 1)
Tiếng gà văng vẳng gáy trên bom,
Oán hận trông ra khắp mọi chòm.
Mõ thảm không khua mà cũng cốc
Chuông chùa chẳng đánh cớ sao om?
Trước nghe những tiếng thêm rền rĩ,
Sau giận vì duyên để mõm mòm.
Tài tử giai nhân ai đó tá?
Thân này đâu để chịu già tom!
(Hồ Xuân Hương)
CHIỀU HÔM NHỚ NHÀ

Trời chiều bảng lảng bóng hoàng hôn,
Tiếng ốc xa đưa vẳng trống dồn.
Gác mái ngư ông về viễn phố
Gõ sừng mục tử lại cô thôn.
Ngàn mai gió cuốn chim bay mỏi,
Dặm liễu sương sa khách bước dồn.
Kẻ chốn Chương Đài người lữ thứ,
Lấy ai mà kể nỗi hàn ôn?
(Bà Huyện Thanh Quan)
BÀI TẬP 3 :So sánh ngôn ngữ thơ trong hai bài thơ
III. BÀI TẬP 3:
1.So sánh trên tiêu chí ngôn ngữ:Sự giống nhau của hai bài thơ:
Thể loại: thất ngôn bát cú
Ngôn ngữ: đều gieo vần chân (độc vận), tuân thủ nghiêm chỉnh luật đối (câu 3 + 4 và 5 + 6)
Ít dùng điển cố
2.So sánh trên tiêu chí ngôn ngữ: Sự khác biệt của hai bài thơ:
Ngôn từ
Thơ Hồ Xuân Hương
Thơ Bà Huyện Thanh Quan
Thi liệu:
- Dùng ngôn ngữ hàng ngày (tiếng gà văng vẳng, trên bom, khắp mọi chòm…; mõ thảm, chuông sầu, cớ sao om, duyên để mõm mòm, chịu già tom)
- Dùng nhiều từ Hán Việt (hoàng hôn, ngư ông, viễn phố, mục tử, cô thôn, chốn Chương Đài, người lữ thứ, nỗi hàn ôn)
- Dùng nhiều thi liệu của văn chương cổ điển (Chương Đài, ngàn mai, dặm liễu)
Phong
cách
Gần gũi, bình dân, tuy có xót xa nhưng vẫn tinh nghịch, hiểm hóc
- Trang nhã, đài các, tiếng nói của văn nhân trí thức thượng lưu
Kết luận: Cả hai bài thơ đều hay theo hai phong cách khác nhau
BÀI TẬP 4
Từ câu tục ngữ “Thương người như thể thương thân” hãy viết một đoạn văn ngắn .
Câu tục ngữ là một lời nói tự nhiên chân thành ngắn gọn, mà lại chứa chan bao điều giáo huấn, câu tục ngữ được tách thành hai vế, một bên là người đồng loại; một bên là bản thân bởi cách so sánh “như thể”. Như vậy, lời dạy trên muốn nhấn mạnh: Nếu ta thương thân ta như thế nào thì ta phải yêu thương mọi người như thế; bởi lẽ bản thân là quan trọng, là cái quí giá nhất, cái mà luôn luôn được mọi người lo lắng, chăm sóc và vun vén. Nếu như người khác không may gặp khó khăn, hoạn nạn thì ta nên giúp đỡ họ như thương yêu chính bản thân mình.
Chính mối quan hệ gắn bó này tạo nên tình cảm tương thân tương ái giữa con người với con người trong xã hội.


Thảo Luận Nhóm
Yêu cầu thực hành:
Viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) về một trong hai ý so sánh ở bài tập 2.
Gợi ý :
Viết đoạn văn cho ý 2 : Học và trồng cây đều cần có thời gian
Trồng cây và việc học đều cần có thời gian như nhau. Đối với trồng cây, thời gian và công sức dành để chăm cây như: tưới nước, nhổ cỏ, bắt sâu, bón phân… Còn đối với việc học, chúng ta phải dành thời gian và công sức để học tập, nghiên cứu, tìm tòi học hỏi… Nếu chúng ta không chăm sóc cây chu đáo cũng như không chăm lo việc học, thì cuối cùng thành quả mà chúng ta thu được là con số không. Quả đó có tốt, có chất lượng là phụ thuộc hoàn toàn vào chúng ta. Việc chúng ta siệng năng, chăm chỉ tiếp thu kiến thức hằng ngày qua thời gian kho tàng kiến thức mà chúng ta tích luỹ được ngày càng nhiều, và khi áp dụng nó vào đời sống chúng ta sẽ gặt hái được nhiều thành công hơn.Chúng ta cần phải kiên nhẫn trên con đường học tập.
MỞ RỘNG
ĐỀ :
Nhân cách nhà nho chân chính qua hai tác phẩm “Bài ca ngất ngưởng” của Nguyễn Công Trứ và“ Bài ca ngắn đi trên bãi cát” của Cao Bá Quát

*So sánh sự giống nhau :

-Cả hai đều chịu ảnh hưởng rất lớn của quan niệm "chí làm trai: khao khát lập nên công danh sự nghiệp vẻ vang .
Làm quan là mất tự do : “vào lồng”, đi trên bãi cát dài
*So sánh sự khác nhau :
-Nguyễn Công Trứ là nhà nho tài tử : Quan niệm sống “Ngất ngưởng” ( tự hào về tài năng, danh vị, cách đi chùa, quan niệm được- mất….)
Cao Bá Quát luôn day dứt về sự đời, không làm ngơ trước những điều trái với đạo lí, có tư tưởng đổi mới.
 Cao Bá Quát và Nguyễn Công Trứ đều là những nhân cách cao đẹp