CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
GIÁO CÙNG CÁC EM HỌC
SINH

Hai đội bóng đá muốn xin phép
sử dụng sân vận động của huyện.

Hành chính – công vụ.

Tường thuật diễn biến trận
bóng đá

Tự sự.

Tả lại những pha bóng đẹp
trong trận đấu

Miêu tả

Giới thiệu về quá trình thành lập và
thành tích thi đấu của hai đội bóng.

Thuyết minh

Bày tỏ lòng yêu mến đối với
môn bóng đá.

Biểu cảm

Bác bỏ ý kiến cho rằng bóng đá
là môn thể thao tốn kém ảnh
hưởng không tốt đến sức khỏe.

Nghị luận

Nobita, cậu
giỏi quá!

Hihi….Cám
ơn các bạn.

BÀI MỚI

Tiết 49:

LUYỆN TẬP VẬN DỤNG
KẾT HỢP CÁC PHƯƠNG
THỨC BIỂU ĐẠT TRONG
BÀI VĂN NGHỊ LUẬN

I. Ôn tập về các phương thức biểu đạt
Các phương thức biểu đạt đã học:

Có 6 phương thức

Tự
sự

Biểu Miêu Thuyết Nghị
cảm tả minh luận

Hành
chính Công vụ

Kiểu văn bản
Tự sự

Đặc điểm của các phương thức biểu đạt
Trình bày một chuỗi các sự việc, từ sự việc này dẫn đến sự việc
kia, cuối cùng là kết thúc, biểu lộ ý nghĩa.

Bày tỏ tư tưởng, tình cảm, cảm xúc, thái độ, đánh giá của người
viết về đối tượng được nói tới.
Vẽ lại bằng ngôn ngữ sự vật, sự việc, phong cảnh hay con người
Miêu tả
sao cho chân thực, cụ thể, sinh động.
Trình bày, giới thiệu, giải thích nhằm làm rõ những đặc điểm cơ
Thuyết minh bản, cung cấp các tri thức về sự vật, hiện tượng trong tự nhiên
và xã hội.
Dùng lí lẽ, dẫn chứng để làm sáng tỏ luận điểm, nhằm thuyết
Nghị luận
phục người đọc (nghe) về một quan điểm, tư tưởng.
Hành chính - Trình bày ý muốn, quyết định nào đó thể hiện quyền hạn, trách
công vụ
nhiệm giữa người với người.
Biểu cảm

PTBĐ
PTBĐ
KẾT HỢPVD1: : “Một hôm, Gri-gơ bắt gặp trong rừng một em bé có
CHÍNH

MIÊU
TẢ

đôi bím
tóc nhỏ xíu, con ông gác rừng. Em bé đang nhặt những quả
thông
TỰ
bỏ vào trong lẵng.”
Pau-tốp-xki)
VD2:

MIÊU
TẢ

SỰ

(Lẵng quả thông - C.

“Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
BIỂU
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi
Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!”

CẢM

(Quê hương - Tế Hanh)

VD3: “Đứng ngắm cây sầu riêng, tôi cứ nghĩ mãi về cái dáng

của giống cây kì lạ này. Thân nó khẳng khiu, cao vút, cành
ngang thẳng đuột, thiếu cái dáng cong, dáng nghiêng,
dáng quằn, chiều lượn của cây xoài, cây nhãn. Lá nhỏ xanh
vàng hơi khép lại, tưởng như lá héo.”

MIÊU
TẢ,
(Mai Văn Tạo)
BIỂU CẢM

THUYẾT
MINH

II. Luyện tập trên lớp

1.
Đưa các
phương
thức biểu
cảm, tự sự,
miêu tả vào
văn nghị
luận

2.
Đưa
phương
thức thuyết
minh vào
văn nghị
luận

3. Vận
dụng kết
hợp các
phương
thức biểu
đạt trong
bài (đoạn)
văn nghị
luận

1. Vì sao trong một bài văn
nghị luận chúng ta có những
lúc cần vận dụng kết hợp các
phương thức biểu đạt: tự sự,
miêu tả, biểu cảm?

2. Muốn cho việc vận
dụng các phương thức
biểu đạt có kết quả cao
thì chúng ta cần chú ý
điều gì ? Cho ví dụ

3. Đọc đoạn trích trong
SGK (tr.158 – 159) để
trả lời câu hỏi.

4. Thế nào là vận dụng kết
hợp các phương thức biểu
đạt trong bài (đoạn) văn
nghị luận?

a. Ví dụ
Đọc văn bản và trả lời câu hỏi:

Đọc văn bản và trả lời câu hỏi:
Bữa cơm gia đình tác động không nhỏ đến hạnh phúc cũng như kết chặt
sợi dây thâm tình giữa mỗi thành viên với nhau. Vì đó chính là lúc vợ chồng,
con cái quây quần bên nhau, cùng chăm chút và thể hiện tình yêu thương với
tổ ấm của mình. Mỗi người khi tan sở, dù mệt mỏi, bụng có đói cồn cào thế
nào cũng không ghé quán lề đường mà cố gắng chạy thật nhanh để về nhà
tận hưởng cái không khí ấm cúng bên bàn ăn cùng gia đình. Đó là vì họ nhận
ra bữa ăn của gia đình thật hạnh phúc. Trong bữa ăn vợ chồng con cái cùng
gắp thức ăn cho nhau, không gian đầy ắp tiếng cười, các thành viên cùng
nhau nhận xét về những món ăn trên bàn... Cảm giác hạnh phúc ấy ai lại nỡ
đánh rơi.
- Xác định nội dung văn bản?
- Phương thức biểu đạt chính của văn bản?
- Chỉ ra các phương thức biểu đạt được kết hợp trong văn bản? Tác dụng
của các phương thức này?

Bữa cơm gia đình tác động không nhỏ đến hạnh phúc
cũng như kết chặt sợi dây thâm tình giữa mỗi thành viên
với nhau. Vì đó chính là lúc vợ chồng, con cái quây quần
bên nhau, cùng chăm chút và thể hiện tình yêu thương với
tổ ấm của mình. Mỗi người khi tan sở, dù mệt mỏi, bụng
TỰ SỰ có đói cồn cào thế nào cũng không ghé quán lề đường
mà cố gắng chạy thật nhanh để về nhà tận hưởng cái
không khí ấm cúng bên bàn ăn cùng gia đình. Đó là vì
BIỂU CẢM
họ nhận ra bữa ăn của gia đình thật hạnh phúc. Trong
bữa ăn vợ chồng con cái cùng gắp thức ăn cho nhau,
MIÊU TẢ không gian đầy ắp tiếng cười, các thành viên cùng nhau
nhận xét về những món ăn trên bàn... Cảm giác hạnh
BIỂU CẢM phúc ấy ai lại nỡ đánh rơi.
NGHỊ
LUẬN

- Việc đưa các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu
cảm vào văn nghị luận là rất cần thiết, làm
cho bài (đoạn) văn thêm cụ thể, sinh động,
giàu sức thuyết phục.
- Khi đưa các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu
cảm vào văn nghị luận đúng lúc, đúng chỗ
sẽ giúp bài (đoạn) văn nghị luận thuyết
phục cả về nhận thức và tình cảm.

LƯU Ý:
+ Phương thức biểu đạt nghị luận phải luôn giữ vai trò chủ đạo, các
phương thức tự sự, miêu tả, biểu cảm chỉ đóng vai trò hỗ trợ thêm
trong sự kết hợp với lập luận của bài nghị luận.
+Việc đưa các phương thức tự sự, miêu tả và biểu cảm vào bài
(đoạn) văn nghị luận phải có mức độ, không lấn át phương thức biểu
đạt nghị luận, phải hài hòa hợp lí đúng mức, đúng chỗ.
+ Người viết cần phải kết hợp một cách nhuần nhuyễn, tự nhiên
trong luận cứ, luận điểm và hệ thống lập luận của bài (đoạn) văn
nghị luận.

2. Đưa phương thức thuyết minh vào văn nghị luận
a. Ví dụ: đoạn trích SGK trang 158 - 159

Bấy lâu, ở Việt Nam, các bản báo cáo kinh tế định kỳ công bố rộng rãi thường chỉ nhắc
đến GDP (tổng sản phẩm quốc nội), là giá trị tính bằng tiền của tổng hàng hóa và dịch vụ
sản xuất ra trên lãnh thổ nước ta trong một năm. Theo định nghĩa, những thứ do người
nước ngoài tạo ra trên lãnh thổ Việt nam đều được gộp vào GDP của Việt Nam. Chỉ số GDP
lạnh lùng không cho biết bao nhiêu phần trăm trong đó được dành cho người Việt.
Trong khi đó, GNP (tổng sản phẩm quốc dân) của Việt Nam là tổng giá trị hàng hóa và
dịch vụ do những người mang quốc tịch Việt Nam sản xuất ra trong một năm, ở cả trong và
ngoài lãnh thổ nước mình. Chỉ tiêu này sẽ cho biết rõ thu nhập bình quân trong một năm
mà mỗi người Việt Nam được hưởng. Song đã từ lâu lắm, chỉ tiêu này không được nhắc đến
trong các báo cáo định kỳ cũng như trong các bản tin của giới truyền thông.
Ở các nước phát triển, GDP và GNP thường cách nhau không xa. Vì phần của nước
ngoài sản xuất tại nước đó cũng xấp xỉ với phần do dân nước đó sản xuất ở nước ngoài, và
người ta chuyển sang dùng GDP cho tiện lợi. Nhưng với những nước đang phát triển như
nước ta, đầu tư ra nước ngoài còn ít mà nhận đầu tư của nước ngoài lại nhiều thì GNP bao
giờ cũng thấp hơn GDP. Đầu tư của nước ngoài càng lớn thì khoảng cách GDP- GNP lại
càng xa. Mà đối với nhân dân, tăng trưởng GNP bao nhiêu phần trăm chắc chắn quan trọng
hơn là tăng trưởng GDP bao nhiêu phần trăm.
Vì thế, việc dùng chỉ tiêu GNP bên cạnh GDP vẫn còn hết sức cần thiết.
(Theo Hải Văn, Không để chỉ số tăng trưởng GDP làm lạc hướng chúng ta!, báo
điện tử Thanhnienonline, ngày 23-11-2007)

a. Ví dụ: đoạn trích SGK trang 158 - 159.

- Tác giả đã đưa ra ý kiến của mình để bàn luận về vấn đề: Có
Trong đoạn trích, tác
nên chỉ dựa vào số GDP để đánh giá thu nhập hàng năm của
giả đã đưa ra ý kiến của
người Việt Nam không, hay cần tính đến cả chỉ số GNP.

mình để bàn luận về vấn
đề gì?
- Phương thức chính là phương
Phươngthức
thứcnghị
biểu luận.
đạt chính của đoạn
- Yếu tố thuyết minh: nhữngtrích
kiếnyếu
thức
tácminh
giả cung cấp
Tìm
tố mà
thuyết
đó?
tham gia trong đoạn
cho người đọc về GDP và DNP.
trích này?
- Đưa những tri thức khách quan, khoa học mới mẻ

- Giúp người đọc có thể hiểu biết chính xác và rõ ràng hơn về
vấn đề kinh tế - xã hội đang được nêu ra thảo luận.

- Việc kết hợp vận dụng phương thức thuyết
minh trong bài văn nghị luận là cần thiết.
- Tác dụng: tạo sự thuyết phục cho luận điểm
bằng việc trình bày một cách chính xác ,
khách quan, khoa học vấn đề ở nhiều góc
nhìn (lí thuyết, thực tiễn...)

3. Thế nào là vận dụng kết hợp các phương thức biểu đạt trong bài
(đoạn) văn nghị luận.

1
PTBĐ
CHÍNH

2
...

tăng cường
hiệu quả
nghị luận
và sức
thuyết phục
của bài
(đoạn) văn
nghị luận

Khả năng kết hợp giữa các phương thức biểu đạt
Tự sự

Miêu tả

Kết hợp
được
với 4
phương
thức
còn lại

Kết hợp
được
với các
phương
thức: tự
sự, biểu
cảm,
thuyết
minh

Biểu cảm

Kết hợp
được
với các
phương
thức: tự
sự,
miêu tả,
thuyết
minh

Thuyết minh Nghị luận

Kết hợp
được
với các
phương
thức:
miêu tả,
nghị
luận

Kết hợp
được
với 4
phương
thức
còn lại

Trường hợp sử dụng các phương thức biểu đạt: Biểu cảm, tự
sự, miêu tả, thuyết minh trong bài (đoạn) nghị luận.
Các PTBĐ
BIỂU CẢM
TỰ SỰ,
MIÊU TẢ
THUYẾT
MINH

Trường hợp sử dụng trong bài văn nghị luận
Khi cần cho văn bản có hiệu quả thuyết phục cao vì tác động
mạnh mẽ tới tình cảm của người tiếp nhận.
Khi cần cho luận cứ được rõ ràng, cụ thể, sinh động, tạo sức
thuyết phục mạnh mẽ hơn.
Khi cần cung cấp những tri thức khách quan, khoa học để hiểu
chính xác, rõ ràng vấn đề nghị luận.

Việc vận dụng kết hợp các phương thức biểu đạt trong bài
(đoạn) văn nghị luận phải xuất phát từ mục đích và yêu cầu
nghị luận.

LUYỆN
TẬP

1. Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:
“Cứ nhìn dòng người đang cuộn chảy trên đường phố trong cái ngột ngạt
của trưa hè nóng bức, càng nghẹt thở vì chất thải của động cơ xe máy, xe ô
tô cho dù khẩu trang che kín mũi miệng cũng không sao thoát nổi những
chât độc ấy chui vào phổi. Hậu quả sẽ ra sao với sức khỏe con người. Khó
mà lường trước được. Nhưng trước mắt thì vẫn cứ phải tồn tại bằng hít
thở cái khói bụi độc hại đó để mà bươn chải với cuộc mưu sinh nhọc nhằn
ấy. Cứ ngỡ, chỉ dân đô thị mới trực tiếp gánh chịu tai họa đó. Song, những
nhận định có trách nhiệm của một nhà khoa học trong hội thảo về phát
triển nông thôn vừa rồi thì người dân ở nông thôn cũng cùng chung thảm
họa đó. Đây là chưa nói đến một thực trạng mà theo ông, sự ô nhiễm ở
nông thôn còn có khía cạnh nặng nề hơn. Ôi! mới đó, nông thôn còn thơ
mộng với “ những con sông xanh biếc – Nước gương trong soi bóng
những hàng tre” (Tế Hanh) mà nay đang có những dòng sông sắp qua
đời!…”

1. XÁC
ĐỊNH
PTBĐ
CHÍNH?
NỘI DUNG
ĐOẠN
VĂN NÓI
ĐẾN?

CÂU HỎI
2. NÊU
CÁC
PHƯƠNG
THỨC KẾT
HỢP
TRONG
ĐOẠN
VĂN

3. TÁC
DỤNG CỦA
VIỆC KẾT
HỢP CÁC
PTBĐ
TRONG
ĐOẠN
VĂN

“Cứ nhìn dòng người đang cuộn chảy trên đường phố trong cái ngột ngạt
của trưa hè nóng bức, càng nghẹt thở vì chất thải của động cơ xe máy, xe ô
tô cho dù khẩu trang che kín mũi miệng cũng không sao thoát nổi những
chât độc ấy chui Bàn
vào phổi.
Hậu quả
ra sao với sức khỏe con người. Khó
về vấn
đề ôsẽ nhiễm
mà lường trướcmôi
được.
Nhưng trước
thì vẫn cứ phải tồn tại bằng hít
trường.
Môi mắt
trường
thở cái khói bụi độc hại đó để mà bươn chải với cuộc mưu sinh nhọc nhằn
NGHỊ
LUẬN
sống
đang
bị
đe
dọa
ấy. Cứ ngỡ, chỉ dân
đô
thị
mới
trực
tiếp
gánhthấy
chịu rõ
tai tác
họa đó. Song, những
Giúp
người
đọc
nhận
MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM
nhận định có trách
của một
nhà bị
khoa
học trong
hạinhiệm
của môi
trường
ô nhiễm
đối hội thảo về phát
triển nông thôn vừa rồi thì người dân ở nông thôn cũng cùng chung thảm
với cuộc sống của con người
họa đó. Đây là chưa nói đến một thực trạng mà theo ông, sự ô nhiễm ở
nông thôn còn có khía cạnh nặng nề hơn. Ôi! mới đó, nông thôn còn thơ
mộng với “ những con sông xanh biếc – Nước gương trong soi bóng
những hàng tre” (Tế Hanh) mà nay đang có những dòng sông sắp qua
đời!…”

2. Viết đoạn văn ngắn nêu ý kiến của anh/chị về vấn đề:

NHÓM
1+3: BẠO
LỰC HỌC
ĐƯỜNG

NHÓM
2+4: MÔI
TRƯỜNG

NHÓ
M

NHÓ
M
2+4

VẬN DỤNG

VỀ
NHÀ

HOÀN

THÀN
H

VIẾT HOÀN THÀNH
ĐOẠN VĂN CHO
HAI ĐỀ BÀI TRÊN.

CẢM ƠN QUÝ THẦY CÔ VÀ
CÁC EM HỌC SINH ĐÃ
CHÚ Ý LẮNG NGHE!