KĨ NĂNG VẬN DỤNG KẾT HỢP
CÁC THAO TÁC LẬP LUẬN

GIẢI
THÍCH
Chữ

CHỨNG
Chữ
MINH

PHÂN
TÍCH
3

SO
SÁNH

CÁC THAO
TÁC LẬP
LUẬN

BÌNH
LUẬN

CÁC THAO
TÁC LẬP
LUẬN

BẢNG 1

Giải thích

1

Chứng
minh

2

Phân tích

3

CÁC THAO
TÁC LẬP
LUẬN

BẢNG 2

c¸c ®Æc trƯng c¬ b¶n cña
thao t¸c lËp luËn

c¸c ®Æc trƯng c¬ b¶n cña
thao t¸c lËp luËn

So sánh

4

Bác bỏ

5

Bình luận

6

I. ÔN TẬP KIẾN THỨC
CÁC THAO
TÁC LẬP LUẬN

c¸c ®Æc trƯng c¬ b¶n cña thao t¸c
lËp luËn

Giải thích

Lµ gi¶ng gi¶i mét c¸ch cô thÓ, râ rµng cho người nghe,
người ®äc hiÓu t­ờng tËn vấn đề .

2.

Chứng minh

Môc ®Ých lµ lµm ng­êi ta tin t­ëng vÒ nh÷ng ý kiÕn ,
nhËn xÐt cã ®Çy ®ñ c¨n cø tõ trong nh÷ng sù thËt hoÆc ch©n
lÝ hiÓn nhiªn.

3.

Phân tích

Chia đối tượng ra thành nhiều yếu tố, bộ phận nhỏ
để có thể nhận biết đối tượng một cách cặn kẽ, thấu đáo.

So sánh

Đối chiếu giữa hai hay nhiều sự vật để chỉ ra sự
giống và khác nhau. Muốn so sánh phải đặt cùng một bình
diện, đánh giá trên cùng một tiêu chí.

Bác bỏ

Lµ dïng lÝ lÏ vµ chøng cø ®Ó g¹t bá nh÷ng quan ®iÓm,
ý kiÕn sai lÖch hoÆc thiÕu chÝnh x¸c tõ ®ã nªu ý kiÕn ®óng
cña m×nh ®Ó thuyÕt phôc ng­êi nghe.

STT
1.

4.
5.
6.

Bình luận

Là đề xuÊt vµ thuyÕt phôc ng­êi ®äc t¸n ®ång víi
nhËn xÐt ®¸nh gi¸, bµn luËn cña m×nh vÒ mét hiÖn t­îng
trong ®êi sèng hoÆc trong v¨n häc.

II. LUYỆN TẬP
1.BÀI TẬP NHẬN DIỆN:
a. Ngạn ngữ có câu: Thời gian là vàng. Nhưng
vàng thì mua được mà thời gian không mua được.
Thế mới biết vàng có giá mà thời gian là vô giá. 
Thật vậy, thời gian là sự sống. Bạn vào bệnh
viện mà xem, người bệnh nặng, nếu kịp thời chạy
chữa thì sống, để chậm là chết. 
Thời gian là thắng lợi. Bạn hỏi các anh bộ đội
mà xem, trong chiến đấu, biết nắm thời cơ đánh
địch đúng lúc là thắng lợi, để mất thời cơ là thất
2
bại…
Thời gian là tri thức. Phải thường xuyên học
tập thì mới giỏi. Học ngoại ngữ mà bữa đực, bữa
cái, thiếu kiên trì, thì học3
mấy cũng không giỏi
được.
Thế mới biết, nếu biết tận dụng thời gian thì
làm được bao nhiêu điều cho bản thân và cho xã
hội. Bỏ phí thời gian thì có
4 hại và về sau hối tiếc
cũng không kịp.
( Phương Liên, Ngữ văn 9, Tập
hai, NXB Giáo dục)

b. Hai câu thơ tiếp theo đã khắc họa một cách sinh động
đời sống tâm hồn của những chiến sĩ Tây Tiến:
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm
      “Hai câu thơ như nhốt cả hai thế giới” (Vũ Quần
Phương), “thấy nổi lên lời độc tấu của chàng trai Hà
Nội” (Đặng Anh Đào) vừa rất hào hùng lại rất hào hoa.
Hình ảnh “mắt trừng” thể hiện ý chí quyết tâm ngùn
ngụt của ngọn lửa chiến đấu bảo vệ biên cương. Hình
ảnh ấy cũng biểu hiện hoài bão, khát vọng lập công và
cháy bỏng căm thù của người lính Tây Tiến. Và ngay
trong cuộc sống chiến đấu gian khổ dữ dằn đó, những
người lính vẫn để tâm hồn cho những hình ảnh thật dịu
hiền, thân thương:
“Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”.
      Chiến tranh thật tàn khốc nhưng chiến tranh không
thể cướp được chất hào hoa của những chàng trai Hà
thành. Không gì có thể ngăn được những phút giây mơ
mộng trong tâm hồn người lính. Nguyễn Đình Thi cũng
đã diễn đạt rất thành công vẻ đẹp này trong bài thơ Đất
nước:
Những đêm dài hành quân nung nấu
Bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu.
      Khác với nỗi nhớ của người lính trong thơ Nguyễn
Đình Thi, Quang Dũng thể hiện tình cảm của người lính
qua giấc mơ, khiến cho nỗi nhớ cũng lãng mạn như
chính tâm hồn họ vậy. Giấc mơ đã nâng đỡ tâm hồn con
người. Thật sang trọng và hào hoa!

II. LUYỆN TẬP
1.BÀI TẬP NHẬN DIỆN:

a. Ngạn ngữ có câu: Thời gian là vàng. Nhưng vàng thì mua được mà thời gian
không mua được. Thế mới biết vàng có giá mà thời gian là vô giá. 
Thật vậy, thời gian là sự sống. Bạn vào bệnh viện mà xem, người bệnh nặng,
nếu kịp thời chạy chữa thì sống, để chậm là chết. 
Thời gian là thắng lợi. Bạn hỏi các anh bộ đội mà xem, trong chiến đấu, biết
nắm thời cơ đánh địch đúng lúc là thắng lợi, để mất thời cơ là thất bại…
Thời gian là tri thức. Phải thường xuyên học tập thì mới giỏi. Học ngoại ngữ
mà bữa đực, bữa cái, thiếu kiên trì, thì học mấy cũng không giỏi được.
Thế mới biết, nếu biết tận dụng thời gian thì làm được bao nhiêu điều cho bản
thân và cho xã hội. Bỏ phí thời gian thì có hại và về sau hối tiếc cũng không kịp.
( Phương Liên)

- Xác định vấn đề nghị luận của đoạn trích?

- Xác định các thao tác lập luận được vận dụng kết hợp trong
đoạn trích (chỉ rõ thao tác lập luận chính, các thao tác bổ trợ và
biểu hiện của chúng)?
- Hiệu quả của việc vận dụng kết hợp các thao tác lập luận trong
đoạn trích ?

II. LUYỆN TẬP
1.BÀI TẬP NHẬN DIỆN:

PHÂN
TÍCH

CHỨNG
MINH

BÌNH
LUẬN

a. Ngạn ngữ có câu: Thời gian là vàng. Nhưng vàng thì
mua được mà thời gian không mua được. Thế mới biết vàng
có giá mà thời gian là vô giá. 
Thật vậy, thời gian là sự sống. Bạn vào bệnh viện mà
xem, người bệnh nặng, nếu kịp thời chạy chữa thì sống, để
chậm là chết. 
Thời gian là thắng lợi. Bạn hỏi các anh bộ đội mà xem,
trong chiến đấu, biết nắm thời cơ đánh địch đúng lúc là
thắng lợi, để mất thời cơ là thất bại…
Thời gian là tri thức. Phải thường xuyên học tập thì mới
giỏi. Học ngoại ngữ mà bữa đực, bữa cái, thiếu kiên trì, thì
học mấy cũng không giỏi được.
Thế mới biết, nếu biết tận dụng thời gian thì làm được
bao nhiêu điều cho bản thân và cho xã hội. Bỏ phí thời gian
thì có hại và về sau hối tiếc cũng không kịp.
( Phương Liên)

II. LUYỆN TẬP
1.BÀI TẬP NHẬN DIỆN:

VẤN
ĐỀ
NGHỊ
LUẬN

Giá trị
vô giá
của
thời
gian.

THAO
TÁC
LẬP
LUẬN
CHÍNH

Phân
tích

THAO
TÁC
LẬP
LUẬN
BỔ TRỢ

Chứng
minh,
bình
luận

HIỆU
QUẢ

Làm cho
luận điểm
được sáng
rõ, tăng tính
thuyết phục
và hấp dẫn.

II. LUYỆN TẬP
1. BÀI TẬP NHẬN DIỆN
b. Hai câu thơ tiếp theo đã khắc họa một cách sinh động đời sống tâm hồn của những
chiến sĩ Tây Tiến:
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm
      “Hai câu thơ như nhốt cả hai thế giới” (Vũ Quần Phương), “thấy nổi lên lời độc tấu
của chàng trai Hà Nội” (Đặng Anh Đào) vừa rất hào hùng lại rất hào hoa. Hình ảnh “mắt
trừng” thể hiện ý chí quyết tâm ngùn ngụt của ngọn lửa chiến đấu bảo vệ biên cương.
Hình ảnh ấy cũng biểu hiện hoài bão, khát vọng lập công và cháy bỏng căm thù của người
lính Tây Tiến. Và ngay trong cuộc sống chiến đấu gian khổ dữ dằn đó, những người lính
vẫn để tâm hồn cho những hình ảnh thật dịu hiền, thân thương:
“Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”.
      Chiến tranh thật tàn khốc nhưng chiến tranh không thể cướp được chất hào hoa của
những chàng trai Hà thành. Không gì có thể ngăn được những phút giây mơ mộng trong
tâm hồn người lính. Nguyễn Đình Thi cũng đã diễn đạt rất thành công vẻ đẹp này trong
bài thơ Đất nước:
Những đêm dài hành quân nung nấu
Bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu.
      Khác với nỗi nhớ của người lính trong thơ Nguyễn Đình Thi, Quang Dũng thể hiện
tình cảm của người lính qua giấc mơ, khiến cho nỗi nhớ cũng lãng mạn như chính tâm
hồn họ vậy. Giấc mơ đã nâng đỡ tâm hồn con người. Thật sang trọng và hào hoa!
( Sưu tầm)

II. LUYỆN TẬP

VẤN
ĐỀ
NGHỊ
LUẬN

Giá trị
vô giá
của
thời
gian.

THAO
TÁC
LẬP
LUẬN
BỔ TRỢ

THAO
TÁC
LẬP
LUẬN
CHÍNH

Phân
tích

So
sánh,
bình
luận

www.themegallery.com

HIỆU
QUẢ

Làm cho
luận điểm
được sáng
rõ, tăng tính
thuyết phục
và hấp dẫn.

ÔNG LÀ AI?
Sau khi trả lời
một câu hỏi
một miếng
ghép sẽ được
mở ra

Ông là một
Trạng nguyên
của nước ta

1
1
1

Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi



Câu 1: Trong một bài văn nghị luận:
A. Thường có sự vận dụng kết hợp nhiều thao tác nghị luận.
B. Thường có sự vận dụng kết hợp nhiều thao tác nghị luận,
trong đó có một thao tác nghị luận chính.
C. Chỉ sử dụng một thao tác nghị luận nhất định.
D. Chỉ sử dụng từ 1 đến 2 thao tác nghị luận nhất định.

Câu 2 : Việc lựa chọn, vận dụng các thao tác lập luận phụ thuộc
vào những yếu tố nào?
A. Mục đích của việc tạo lập văn bản.
B. Yêu cầu của việc tạo lập văn bản
C. Mục đích và yêu cầu của việc tạo lập văn bản.
D. Mục đích và yêu cầu khách quan của việc tạo lập văn bản và
mục đích chủ quan của người tạo lập văn bản.

Câu 3: Việc vận dụng kết hợp các thao tác lập luận
A.Làm cho vấn đề nghị luận được triển khai có hiệu quả.
B.Làm tăng tính thuyết phục của bài văn.
C.Làm cho bài văn nghị luận thêm hấp dẫn.
D. Cả A, B, C.

2. BÀI TẬP VẬN DỤNG

Viết đoạn văn nghị luận ngắn (khoảng 10 dòng) có vận
dụng kết hợp các theo tác lập luận để bàn về:
1. Nhận định “Quyển sách hay là một
người bạn tốt”
2. Vẻ đẹp của đoạn thơ:
… Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức…
(Xuân Quỳnh)

III. BÀI TẬP VỀ NHÀ

1. Sưu tầm những bài (đoạn) văn hay, trong đó tác giả đã sử
dụng kết hợp thành công nhiều thao tác lập luận khác
nhau.
2. Viết một văn bản nghị luận ngắn, trong đó vận dụng kết
hợp ít nhất hai thao tác lập luận để viết về một nét đặc
sắc mà anh /chị đã phát hiện từ một tác phẩm văn học .

GIẢI
THÍCH

SO SÁNH

BÁC BỎ

PHÂN TÍCH

CHỨNG
MINH

BÌNH
LUẬN