Tìm câu văn sử dụng thao tác lập luận phân tích
và so sánh trong văn bản sau
“Tiếng suối trong như tiếng hát xa”... Nguyễn Du, Bạch
Cư Dị so tiếng đàn với tiếng suối. Thế Lữ lại so tiếng
hát trong với nước ngọc tuyền (suối ngọc). Những
người này không miêu tả trực tiếp tiếng suối. Chỉ có
Nguyễn Trãi cho tiếng suối là tiếng đàn cầm. Có lẽ đó
là hình ảnh gần nhất với hình ảnh trong câu thơ này.
Có thể chẳng phải ngẫu nhiên. Nguyễn Trãi sành âm
nhạc. Bác Hồ cũng thích âm nhạc. Tiếng hát của một
danh ca Pháp từng thích nghe thời trẻ, đến tuổi bảy
mươi Bác còn nhờ chị Mađơlen Rípphô tìm lại hộ. Tiếng
suối ngàn của đất nước hay đó là tiếng hát của trái tim

LUYỆN TẬP VẬN DỤNG KẾT HỢP CÁC THAO TÁC LẬP
LUẬN PHÂN TÍCH VÀ SO SÁNH
NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Ôn tập lí thuyết
1. Lập luận phân tích
2. Lập luận so sánh
II. Luyện tập SGK
II. Luyện tập ngoài SGK

I. Ôn tập lí thuyết
1. Lập luận phân tích
Thế nào là thao tác lập luận phân
tích? Cách thực hiện thao tác lập luận
phân tích và yêu cầu của phân tích?

I. Ôn tập lí thuyết
1. Lập luận phân tích
thao tác chia nhỏ các đối tượng
thành các yếu tố bộ phận
Thao tác lập
luận
phân tích

xem xét một cách kĩ càng nội
dung, hình thức
mối quan hệ biên trong cũng như
bên ngoài nhằm phát hiện ra bản
chất của đối tượng.

I. Ôn tập lí thuyết
1. Lập luận phân tích

Thao tác lập
luận
phân tích

Cách phân tích: Chia, tách
đối tượng thành các yếu tố
theo những tiêu chí nhất định

I. Ôn tập lí thuyết
1. Lập luận phân tích

Yêu cầu của phân tích:

Thao tác lập
luận
phân tích

+Khi phân tích cần chia tách đối tượng thành
các yếu tố theo những tiêu chí, quan hệ nhất
định (qhệ giữa các yếu tố tạo nên đối tượng,
quan hệ nhân quả, qhệ giữa các đối tượng
với các đối tượng liên quan, qhệ giữa người
phân tích với đối tượng phân tích,...); đồng
thời đi sâu vào từng yếu tố, từng khía cạnh,
chú ý đến mối quan hệ giữa các yếu tố trong
một chỉnh thể thống nhất
+Phân tích cụ thể bao giờ cũng gắn liền với
tổng hợp và khái quát
+ Khi phân tích bao giờ cũng phải kết hợp
giữa nội dung và hình thức.

I. Ôn tập lí thuyết
2. Lập luận so sánh
So sánh
tương đồng

2
cách

So sánh
tương phản

So sánh phải dựa trên
cùng một tiêu chí, chung
một bình diện, so sánh
phải đi đôi với nhận xét,
đánh giá thì sự so sánh
mới trở nên sâu sắc.

II. Luyện tập SGK
1. Ngữ liệu 1
“Chớ tự kiêu, tự đại. Tự kiêu, tự đại là khờ dại. Vì mình
hay, còn nhiều người hay hơn mình. Mình giỏi, còn nhiều
người giỏi hơn mình. Tự kiêu, tự đại tức là thoái bộ. Sông
to, biển rộng, thì bao nhiêu nước cũng chứa được, vì độ
lượng nó rộng và sâu. Cái chén nhỏ, cái đĩa cạn, thì một
chút nước cũng đầy tràn, vì độ lượng nó hẹp nhỏ. Người
mà tự kiêu, tự mãn, cũng như cái chén, cái đĩa cạn…”

1. Ngữ liệu 1

Phân tích ngữ liệu
1. Thao tác lập
Đoạn văn sử dụng thao tác phân tích và thao
luận?
so sánh
+ Phân
tích “ Tự kiêu tự đại là khờ dại. Vì
2. Phân tích mục tác
đích và tác dụng mình hay còn nhiều người hay hơn mình. Mình
của cách kết hợp giỏi, còn nhiều người giỏi hơn mình. Tự kiêu tự
đại
tứcsánh:
là thoái
bộ” mà tự kiêu tự mãn thì cũng
thao tác trong
+ So
Người
đoạn trích?
như cái chén, cái đĩa cạn ( để thấy sự nhỏ bé, vô
nghĩa và đáng thương của thói tự kiêu tự mãn
đối với mỗi cá nhân trong tập thể hoặc cộng
đồng)
Thao tác phân tích đóng vai trò chủ đạo, thao
3. Bài học kết
tác so sánh có vai trò bổ trợ. Phân tích giúp con
hợp nhiều thao
người nhận thức bằng tư duy trừu tượng, so
tác lập luận
sánh giúp con người nhận thức bằng tư duy cụ
trong bài nghị

II. Luyện tập SGK
Kết luận về việc vận dụng kết hợp nhiều thao tác
lập luận trong 1 bài văn nghị luận
Hai thao tác phân tích và so sánh có thể kết hợp với nhau
trong 1 đoạn(bài) văn nghị luận
Trong các bài (đoạn) văn nghị luận như thế, thường chỉ có 1
trong 2 thao tác (phân tích hay so sánh) đóng vai trò chủ
đạo. Thao tác còn lại chỉ giữ nhiệm vụ bổ trợ cho thao tác
chủ
Phảiđạo
cănđó
cứ vào mục đích nghị luận để xác định: có thể cần
kết hợp thao tác phân tích với thao tác so sánh không và
thao tác nào trong hai thao tác đóng vai trò chủ đạo. Mục
đích quyết định lựa chọn thao tác; song thao tác và sự kết
hợp các thao tác cũng hỗ trợ đắc lực cho muc đích

II. Luyện tập SGK
2. Ngữ liệu Vận
2
dụng kết hợp phân tích và so sánh,
viết đoạn văn trình bày vẻ đẹp của một
bài thơ ( bài văn )
a. Chủ đề của bài văn: Vẻ đẹp của một bài
thơ
(bài văn)
- Những
luận điểm cụ thể:
•Giới thiệu đôi nét về tác giả, tác phẩm.
•Vẻ đẹp của bài thơ (bài văn): nội dung và nghệ thuật.
•Đánh giá chung về tác phẩm.
- Đoạn văn sẽ làm sáng tỏ luận điểm: Vẻ đẹp của
bài thơ (bài văn) về nội dung. Luận điểm trên
nằm ở phần thân bài của dàn ý.

II. Luyện tập SGK
2. Ngữ liệu Vận
2
dụng kết hợp phân tích và so sánh,
viết đoạn văn trình bày vẻ đẹp của một
bài thơ ( bài văn )

b.
Những luận cứ để làm sáng tỏ luận điểm: vẻ đẹp về nội
dung, so sánh với một bài thơ khác.
Cần vận dụng thao tác chính: phân tích để làm sáng tỏ luận
cứ.
Việc sử dụng các thao tác lập luận cần có sự thống nhất về
vấn đề đang lập luận.

2. Ngữ liệu 2
YÊU CẦU CHUNG
- Xác định chủ đề bài văn cần viết.
- Xác định những ý chính nào để làm sáng tỏ chủ đề
của bài văn và sắp xếp chúng thành một dàn ý hợp lí,
khoa học.
- Luận điểm nào được chọn để làm sáng tỏ? Nó nằm ở
vị trí nào trong bài dàn ý?
- Xác định câu chuyển ý cho phù hợp giữa các ý trong
Để
bài làm
văn.sáng tỏ luận điểm trên cần phải có những luận
cứ nào. Đây là lúc cần sử dụng các thao tác lập luận.
Xác định rõ ràng nên sử dụng thao tác phân tích hay
so sánh; thao tác nào là chủ đạo

III. Bài tập ngoài SGK
Đề: Trong Hai Đứa Trẻ, Thạch Lam đã làm người đọc xúc
động trước tâm trạng của hai chị em Liên và An, đêm đêm
chờ đợi chuyến tàu đi qua phố huyện. Hãy phân tích tâm
trạng đó và cho biết qua đây ta có thể hiểu gì về tấm lòng
của tác giả.

III. Bài tập ngoài SGK
Vận dụng kết hợp thao tác lập luận phân tích và
so sánh, viết đoạn văn cảm nhận về hình ảnh con
cò trong văn bản sau:
- Con cò lặn lội bờ sông ( Ca dao)
- Lặn lội thân cò khi quãng vắng ( Thương vợ-Trần tế
Xương)